الرئيسية
المنتديات
المشاركات الجديدة
بحث بالمنتديات
الغرف الصوتية
غرفة ٠٠٠٠
ما الجديد
المشاركات الجديدة
جديد مشاركات الحائط
آخر النشاطات
الأعضاء
الزوار الحاليين
مشاركات الحائط الجديدة
البحث عن مشاركات الملف الشخصي
تسجيل الدخول
تسجيل
ما الجديد
البحث
البحث
بحث بالعناوين فقط
بواسطة:
المشاركات الجديدة
بحث بالمنتديات
قائمة
تسجيل الدخول
تسجيل
تثبيت التطبيق
تثبيت
الرئيسية
المنتديات
قسم العلـــوم الشرعيـــه
ركـن الفقـــه
غسل البراجم
تم تعطيل الجافا سكربت. للحصول على تجربة أفضل، الرجاء تمكين الجافا سكربت في المتصفح الخاص بك قبل المتابعة.
أنت تستخدم أحد المتصفحات القديمة. قد لا يتم عرض هذا الموقع أو المواقع الأخرى بشكل صحيح.
يجب عليك ترقية متصفحك أو استخدام
أحد المتصفحات البديلة
.
الرد على الموضوع
الرسالة
<blockquote data-quote="تسابيح ساجدة" data-source="post: 57389" data-attributes="member: 47"><p style="text-align: center"><span style="color: #000000"><strong><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: #0000ff">غسل البراجم</span></span></span></strong></span></p><p><span style="color: #000000"></span></p><p> <span style="color: #000000"></span></p><p> <span style="color: #000000"></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-size: 22px"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="color: navy">الشيخ دبيان محمد الدبيان</span> </span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-size: 22px"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"></span></span></span></p><p> <span style="color: #000000"></span></p><p> <span style="color: #000000"></span></p><p> <span style="color: #000000"></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: blue">تعريف البراجم:</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">البراجم لغة: جمع برجمة، وهي المفاصل والعقد التي تكون في ظهور الأصابع، ويجتمع فيها الوسخ</span></span><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn1" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">[1]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">وقال بعضهم: ويلحق بالبراجم ما يجتمع من الوسخ في معاطف الأذن وقعر الصماخ.</span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-size: 22px"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="color: #008000">•</span> وأما حكم غسل البراجم، فهو مستحب، وحكي الاتفاق على استحبابه</span></span><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn2" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">[2]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">قال النووي: وهو سنة مستقلة، ليست مختصة بالوضوء</span></span><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn3" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">[3]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">وقيل: المراد تنظيفها بالوضوء</span></span><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn4" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">[4]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: blue">الدليل على استحباب غسل البراجم:</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">(632-196) ما رواه مسلم، قال: حدثنا قتيبة بن سعيد وأبو بكر بن أبي شيبة وزهير بن حرب، قالوا: حدثنا وكيع، عن زكريا بن أبي زائدة، عن مصعب بن شيبة، عن طلق بن حبيب، عن عبدالله بن الزبير، عن عائشة قالت: قال رسول الله - صلى الله عليه وسلم -: ((عشر من الفطرة: قص الشارب، وإعفاء اللحية، والسواك، واستنشاق الماء، وقص الأظفار، وغسل البراجم، ونتف الإبط، وحلق العانة، وانتقاص الماء)). قال زكريا: قال مصعب: ونسيت العاشرة إلا أن تكون المضمضة. زاد قتيبة: قال وكيع: انتقاص الماء يعني الاستنجاء</span></span><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn5" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">[5]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">وسبق الحكم عليه، وأن الراجح فيه وقفه على طلق</span></span><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn6" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">[6]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: #3366ff">الدليل الثاني:</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">(<span style="color: #000080">633-197</span>) رواه أحمد، قال: ثنا عفان، ثنا: حماد، ثنا علي بن زيد، عن سلمة بن محمد بن عمار بن ياسر، عن عمار بن ياسر، أن رسول الله - صلى الله عليه وسلم - قال: ((إن من الفطرة - أو الفطرة - المضمضة، والاستنشاق، وقص الشارب، والسواك، وتقليم الأظفار، وغسل البراجم، ونتف الإبط، والاستحداد، والاختتان، والانتضاح)).</span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">[ضعيف]</span></span><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn7" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">[7]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: #3366ff">الدليل الثالث:</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">(<span style="color: #000080">634-198</span>) ما رواه أحمد، قال: ثنا أبو اليمان، ثنا إسماعيل بن عياش، عن ثعلبة بن مسلم الخثعمي، عن أبي بن كعب مولى ابن عباس، عن ابن عباس عن النبي - صلى الله عليه وسلم - أنه قيل له: يا رسول الله، لقد أبطأ عنك جبريل - عليه السلام؟ فقال: ((ولم لا يبطئ عنى، وأنتم حولي لا تستنون، ولا تقلمون أظافركم، ولا تقصون شواربكم، ولا تنقون رواجبكم))</span></span><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn8" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">[8]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">[إسناده ضعيف]</span></span><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn9" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">[9]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: #3366ff">الدليل الرابع:</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">قال الحافظ: وللترمذي الحكيم من حديث عبدالله بن بشر رفعه:</span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">قصوا أظفاركم، وادفنوا قلاماتكم، ونقوا براجمكم.</span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">وفي سنده راوٍ مجهول</span></span><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn10" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">[10]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">وظاهر الأحاديث أن غسل البراجم غير مختص بالوضوء، فتغسل في الوضوء، وفي الغسل، وفي التنظيف.</span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: blue">وأما دليل من استدل على كون غسل البراجم في الوضوء:</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">(<span style="color: #000080">635-199</span>) فما رواه ابن عدي، قال: حدثنا الحسين بن حسن بن سفيان الفارسي ببخارى، أخبرنا أحمد بن حفص بن عبدالله، حدثنا أبو خالد إبراهيم بن سالم، حدثنا عبدالله بن عمران، عن أبي عمران الجوني، عن أنس بن مالك قال: وقت رسول الله - صلى الله عليه وسلم - أن يحلق الرجل عانته كل أربعين يومًا، وأن ينتف إبطه كلما طلع، ولا يدع شاربيه يطولان، وأن يقلم أظفاره من الجمعة إلى الجمعة، وأن يتعاهد البراجم إذا توضأ؛ فإن الوسخ إليها سريع، واعلم أن لنفسك عليك حقًّا، وأن لرأسك عليك حقًّا، وأن لجسدك عليك حقًّا، وأن لزوجك عليك حقًّا، وأما النساء فليس ينبغي إلا أن يتعاهدن أنفسهن ولأزواجهن، وأن الله - عزَّ وجلَّ - جميل يحب الجمال، وأن لكم حفظة يحبون الريح الطيب كما تحبونها، ويكرهون الريح المنتنة كما تكرهونها</span></span><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn11" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">[11]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">[إسناده ضعيف، ومتنه منكر]</span></span><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn12" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">[12]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: royalblue">.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 22px">خلصت من البحث أن غسل البراجم ليس فيه حديث صحيح، وأصح ما ورد فيه حديث عائشة عند مسلم، وقد أعله الإمام أحمد والنسائي وغيرهما. ومع ذلك فنحن مأمورون بالنظافة، وديننا دين الطهارة، وإذا كان هناك وسخ في البراجم كان المسلم مأمورًا بالنظافة في أحاديث أخرى، وإذا كان الوسخ يسيرًا لا يمنع وصول الماء، صحت الطهارة، وإذا كان مانعًا من وصول الماء، فهل يعفى عنه؟ أو لا يصح الوضوء معه، فإن كان كثيرًا عرفًا لم تصح الطهارة، وإلا صحت، والله أعلم.</span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: red">-----------------------------</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref1" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">[1]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"> البحر الرائق (1/50)، حاشية ابن عابدين (5/258)، مواهب الجليل (1/196)، أسنى المطالب (1/155)، المجموع (1/337، 338).</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">وقال في المصباح المنير (ص: 42): "والبراجم: رؤوس السلاميات من ظهر الكف إذا قبض الشخص كفه نشزت وارتفعت. وقال في الكفاية: البراجم رؤوس السلاميات، والرواجم: بطونها وظهورها، الواحدة برجمة، مثل بندقة".</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref2" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">[2]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"> قال النووي في المجموع (1/341): "وأما غسل البراجم، فمتفق على استحبابه".</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref3" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">[3]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"> المجموع (1/341).</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref4" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">[4]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"> طرح التثريب ( 2/84 )، وقال السندي في حاشيته على النسائي ( 8 /127): "وغسل البراجم: تنظيف المواضع التي يجتمع فيها الوسخ والمراد الاعتناء بها في الاغتسال".اهـ</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref5" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">[5]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"> مسلم (261).</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref6" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">[6]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"> انظره في كتاب السواك.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref7" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">[7]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"> المسند (4/264) وسيأتي تخريجه في كتاب السواك.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref8" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">[8]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"> مسند أحمد (1/243)، والرواجب قال الحافظ في الفتح: الرواجب جمع راجبة بجيم موحدة.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">قال أبو عبيد : البراجم والرواجب مفاصل الأصابع كلها.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">وقال ابن سيده: البرجمة المفصل الباطن عند بعضهم، والرواجب بواطن مفاصل أصول الأصابع.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"><strong>وقيل</strong>: قصب الأصابع.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"><strong>وقيل</strong>: هي ظهور السلاميات.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"><strong>وقيل</strong>: ما بين البراجم من السلاميات.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">وقال ابن الأعرابي: الراجبة البقعة الملساء التي بين البراجم، والبراجم المسبحات من مفاصل الأصابع، وفي كل إصبع ثلاث برجمات إلا الإبهام فلها برجمتان.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">وقال الجوهري: الرواجب مفاصل الأصابع اللاتي تلي الأنامل، ثم البراجم ، ثم الأشاجع اللاتي على الكف، وقال أيضا: الرواجب رؤوس السلاميات من ظهر الكف إذا قبض القابض كفه نشزت وارتفعت، والأشاجع أصول الأصابع التي تتصل بعصب ظاهر الكف، واحدها أشجع. وقيل: هي عروق ظاهر الكف. اهـ نقلاً من الفتح (10/338).</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref9" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">[9]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"> دراسة الإسناد:</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">• الحكم بن نافع: من رجال الجماعة، ثقة ثبت، وهو كاتب إسماعيل بن عياش، كما كان يسمى عبدالله بن صالح كاتب الليث.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">• إسماعيل بن عياش: صدوق في روايته عن أهل بلده، وثعلبة بن مسلم شامي، فرواية إسماعيل عنه حسنة.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">• ثعلبة بن مسلم: ذكره ابن أبي حاتم، وسكت عليه. الجرح والتعديل (2/464).</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">وذكره ابن حبان في الثقات (8/157)، ولم يوثقه أحد غيره.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">وفي التقريب: مستور.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">• أبو كعب مولى ابن عباس:</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">قال أبو زرعة: لا يسمى ولا يعرف إلا في هذا الحديث. تعجيل المنفعة (1384).</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">وقال الحافظ: فيه جهالة. المرجع السابق.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">والحديث أخرجه الطبراني في الشاميين (1525) حدثنا أبو زرعة الدمشقي، ثنا أبو اليمان به.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">وأخرجه أيضًا في المعجم الكبير (11/431) رقم 12224 قال: حدثنا أبو عامر النحوي محمد بن إبراهيم الصوري، ثنا سليمان بن عبدالرحمن الدمشقي، ثنا إسماعيل بن عياش به.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">وقال الهيثمي في المجمع (5/167): رواه أحمد والطبراني، وفيه أبو كعب مولى ابن عباس، قال أبو حاتم: لا يعرف إلا في هذا الحديث. اهـ</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref10" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">[10]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"> فتح الباري (10/338).</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref11" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">[11]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"> الكامل (1/261).</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><a href="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref12" target="_blank"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">[12]</span></span></span></a><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy"> فيه إبراهيم بن سالم بن خالد، وعبدالله بن عمران.</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">قال ابن عدي : إبراهيم بن سالم بن خالد نيسابوري يروي عن عبدالله بن عمران بأحاديث مسنده عداد مناكير، وعبدالله بن عمران بصري لا أعرف له عند البصريين إلا حديثًا واحدًا يحدثه عنه نوح بن قيس. الكامل (1/261).</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'Comic Sans MS'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: navy">وقال الحافظ: هذا حديث منكر، وسئل أبو حاتم عن عبدالله بن عمران، فقال: شيخ. اللسان (1/62).</span></span></span></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p></span></p><p style="text-align: right"><span style="color: #000000"></p><p></span></p></blockquote><p></p>
[QUOTE="تسابيح ساجدة, post: 57389, member: 47"] [CENTER][COLOR=#000000][B][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=#0000ff]غسل البراجم[/COLOR][/SIZE][/FONT][/B][/COLOR][COLOR=#000000][/COLOR][/CENTER][COLOR=#000000] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][/SIZE][/FONT] [SIZE=6][FONT=Comic Sans MS][COLOR=navy]الشيخ دبيان محمد الدبيان[/COLOR][SIZE=3] [/SIZE] [/FONT][/SIZE] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [RIGHT][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=blue]تعريف البراجم:[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=#0000ff][/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=#0000ff][/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6]البراجم لغة: جمع برجمة، وهي المفاصل والعقد التي تكون في ظهور الأصابع، ويجتمع فيها الوسخ[/SIZE][/FONT][URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn1"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue][1][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue].[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6]وقال بعضهم: ويلحق بالبراجم ما يجتمع من الوسخ في معاطف الأذن وقعر الصماخ.[/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [SIZE=6][FONT=Comic Sans MS][COLOR=#008000]•[/COLOR] وأما حكم غسل البراجم، فهو مستحب، وحكي الاتفاق على استحبابه[/FONT][/SIZE][URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn2"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue][2][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue].[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6]قال النووي: وهو سنة مستقلة، ليست مختصة بالوضوء[/SIZE][/FONT][URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn3"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue][3][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue].[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6]وقيل: المراد تنظيفها بالوضوء[/SIZE][/FONT][URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn4"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue][4][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue].[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=blue]الدليل على استحباب غسل البراجم:[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6](632-196) ما رواه مسلم، قال: حدثنا قتيبة بن سعيد وأبو بكر بن أبي شيبة وزهير بن حرب، قالوا: حدثنا وكيع، عن زكريا بن أبي زائدة، عن مصعب بن شيبة، عن طلق بن حبيب، عن عبدالله بن الزبير، عن عائشة قالت: قال رسول الله - صلى الله عليه وسلم -: ((عشر من الفطرة: قص الشارب، وإعفاء اللحية، والسواك، واستنشاق الماء، وقص الأظفار، وغسل البراجم، ونتف الإبط، وحلق العانة، وانتقاص الماء)). قال زكريا: قال مصعب: ونسيت العاشرة إلا أن تكون المضمضة. زاد قتيبة: قال وكيع: انتقاص الماء يعني الاستنجاء[/SIZE][/FONT][URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn5"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue][5][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue].[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6]وسبق الحكم عليه، وأن الراجح فيه وقفه على طلق[/SIZE][/FONT][URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn6"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue][6][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue].[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=#3366ff]الدليل الثاني:[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6]([COLOR=#000080]633-197[/COLOR]) رواه أحمد، قال: ثنا عفان، ثنا: حماد، ثنا علي بن زيد، عن سلمة بن محمد بن عمار بن ياسر، عن عمار بن ياسر، أن رسول الله - صلى الله عليه وسلم - قال: ((إن من الفطرة - أو الفطرة - المضمضة، والاستنشاق، وقص الشارب، والسواك، وتقليم الأظفار، وغسل البراجم، ونتف الإبط، والاستحداد، والاختتان، والانتضاح)).[/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][ضعيف][/SIZE][/FONT][URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn7"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue][7][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue].[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=#3366ff]الدليل الثالث:[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6]([COLOR=#000080]634-198[/COLOR]) ما رواه أحمد، قال: ثنا أبو اليمان، ثنا إسماعيل بن عياش، عن ثعلبة بن مسلم الخثعمي، عن أبي بن كعب مولى ابن عباس، عن ابن عباس عن النبي - صلى الله عليه وسلم - أنه قيل له: يا رسول الله، لقد أبطأ عنك جبريل - عليه السلام؟ فقال: ((ولم لا يبطئ عنى، وأنتم حولي لا تستنون، ولا تقلمون أظافركم، ولا تقصون شواربكم، ولا تنقون رواجبكم))[/SIZE][/FONT][URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn8"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue][8][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue].[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][إسناده ضعيف][/SIZE][/FONT][URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn9"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue][9][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue].[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=#3366ff]الدليل الرابع:[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6]قال الحافظ: وللترمذي الحكيم من حديث عبدالله بن بشر رفعه:[/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6]قصوا أظفاركم، وادفنوا قلاماتكم، ونقوا براجمكم.[/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6]وفي سنده راوٍ مجهول[/SIZE][/FONT][URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn10"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue][10][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue].[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6]وظاهر الأحاديث أن غسل البراجم غير مختص بالوضوء، فتغسل في الوضوء، وفي الغسل، وفي التنظيف.[/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=blue]وأما دليل من استدل على كون غسل البراجم في الوضوء:[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6]([COLOR=#000080]635-199[/COLOR]) فما رواه ابن عدي، قال: حدثنا الحسين بن حسن بن سفيان الفارسي ببخارى، أخبرنا أحمد بن حفص بن عبدالله، حدثنا أبو خالد إبراهيم بن سالم، حدثنا عبدالله بن عمران، عن أبي عمران الجوني، عن أنس بن مالك قال: وقت رسول الله - صلى الله عليه وسلم - أن يحلق الرجل عانته كل أربعين يومًا، وأن ينتف إبطه كلما طلع، ولا يدع شاربيه يطولان، وأن يقلم أظفاره من الجمعة إلى الجمعة، وأن يتعاهد البراجم إذا توضأ؛ فإن الوسخ إليها سريع، واعلم أن لنفسك عليك حقًّا، وأن لرأسك عليك حقًّا، وأن لجسدك عليك حقًّا، وأن لزوجك عليك حقًّا، وأما النساء فليس ينبغي إلا أن يتعاهدن أنفسهن ولأزواجهن، وأن الله - عزَّ وجلَّ - جميل يحب الجمال، وأن لكم حفظة يحبون الريح الطيب كما تحبونها، ويكرهون الريح المنتنة كما تكرهونها[/SIZE][/FONT][URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn11"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue][11][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue].[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][إسناده ضعيف، ومتنه منكر][/SIZE][/FONT][URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftn12"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue][12][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][COLOR=royalblue].[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6] [/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6]خلصت من البحث أن غسل البراجم ليس فيه حديث صحيح، وأصح ما ورد فيه حديث عائشة عند مسلم، وقد أعله الإمام أحمد والنسائي وغيرهما. ومع ذلك فنحن مأمورون بالنظافة، وديننا دين الطهارة، وإذا كان هناك وسخ في البراجم كان المسلم مأمورًا بالنظافة في أحاديث أخرى، وإذا كان الوسخ يسيرًا لا يمنع وصول الماء، صحت الطهارة، وإذا كان مانعًا من وصول الماء، فهل يعفى عنه؟ أو لا يصح الوضوء معه، فإن كان كثيرًا عرفًا لم تصح الطهارة، وإلا صحت، والله أعلم.[/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=6][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=red]-----------------------------[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5] [/SIZE][/FONT] [URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref1"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][1][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] البحر الرائق (1/50)، حاشية ابن عابدين (5/258)، مواهب الجليل (1/196)، أسنى المطالب (1/155)، المجموع (1/337، 338).[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]وقال في المصباح المنير (ص: 42): "والبراجم: رؤوس السلاميات من ظهر الكف إذا قبض الشخص كفه نشزت وارتفعت. وقال في الكفاية: البراجم رؤوس السلاميات، والرواجم: بطونها وظهورها، الواحدة برجمة، مثل بندقة".[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] [/COLOR][/SIZE][/FONT] [URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref2"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][2][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] قال النووي في المجموع (1/341): "وأما غسل البراجم، فمتفق على استحبابه".[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] [/COLOR][/SIZE][/FONT] [URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref3"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][3][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] المجموع (1/341).[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] [/COLOR][/SIZE][/FONT] [URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref4"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][4][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] طرح التثريب ( 2/84 )، وقال السندي في حاشيته على النسائي ( 8 /127): "وغسل البراجم: تنظيف المواضع التي يجتمع فيها الوسخ والمراد الاعتناء بها في الاغتسال".اهـ[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] [/COLOR][/SIZE][/FONT] [URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref5"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][5][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] مسلم (261).[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] [/COLOR][/SIZE][/FONT] [URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref6"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][6][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] انظره في كتاب السواك.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] [/COLOR][/SIZE][/FONT] [URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref7"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][7][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] المسند (4/264) وسيأتي تخريجه في كتاب السواك.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] [/COLOR][/SIZE][/FONT] [URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref8"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][8][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] مسند أحمد (1/243)، والرواجب قال الحافظ في الفتح: الرواجب جمع راجبة بجيم موحدة.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]قال أبو عبيد : البراجم والرواجب مفاصل الأصابع كلها.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]وقال ابن سيده: البرجمة المفصل الباطن عند بعضهم، والرواجب بواطن مفاصل أصول الأصابع.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][B]وقيل[/B]: قصب الأصابع.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][B]وقيل[/B]: هي ظهور السلاميات.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][B]وقيل[/B]: ما بين البراجم من السلاميات.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]وقال ابن الأعرابي: الراجبة البقعة الملساء التي بين البراجم، والبراجم المسبحات من مفاصل الأصابع، وفي كل إصبع ثلاث برجمات إلا الإبهام فلها برجمتان.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]وقال الجوهري: الرواجب مفاصل الأصابع اللاتي تلي الأنامل، ثم البراجم ، ثم الأشاجع اللاتي على الكف، وقال أيضا: الرواجب رؤوس السلاميات من ظهر الكف إذا قبض القابض كفه نشزت وارتفعت، والأشاجع أصول الأصابع التي تتصل بعصب ظاهر الكف، واحدها أشجع. وقيل: هي عروق ظاهر الكف. اهـ نقلاً من الفتح (10/338).[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] [/COLOR][/SIZE][/FONT] [URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref9"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][9][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] دراسة الإسناد:[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]• الحكم بن نافع: من رجال الجماعة، ثقة ثبت، وهو كاتب إسماعيل بن عياش، كما كان يسمى عبدالله بن صالح كاتب الليث.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]• إسماعيل بن عياش: صدوق في روايته عن أهل بلده، وثعلبة بن مسلم شامي، فرواية إسماعيل عنه حسنة.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]• ثعلبة بن مسلم: ذكره ابن أبي حاتم، وسكت عليه. الجرح والتعديل (2/464).[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]وذكره ابن حبان في الثقات (8/157)، ولم يوثقه أحد غيره.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]وفي التقريب: مستور.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]• أبو كعب مولى ابن عباس:[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]قال أبو زرعة: لا يسمى ولا يعرف إلا في هذا الحديث. تعجيل المنفعة (1384).[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]وقال الحافظ: فيه جهالة. المرجع السابق.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]والحديث أخرجه الطبراني في الشاميين (1525) حدثنا أبو زرعة الدمشقي، ثنا أبو اليمان به.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]وأخرجه أيضًا في المعجم الكبير (11/431) رقم 12224 قال: حدثنا أبو عامر النحوي محمد بن إبراهيم الصوري، ثنا سليمان بن عبدالرحمن الدمشقي، ثنا إسماعيل بن عياش به.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]وقال الهيثمي في المجمع (5/167): رواه أحمد والطبراني، وفيه أبو كعب مولى ابن عباس، قال أبو حاتم: لا يعرف إلا في هذا الحديث. اهـ[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] [/COLOR][/SIZE][/FONT] [URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref10"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][10][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] فتح الباري (10/338).[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] [/COLOR][/SIZE][/FONT] [URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref11"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][11][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] الكامل (1/261).[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] [/COLOR][/SIZE][/FONT] [URL="http://www.alukah.net/Sharia/0/46366/#_ftnref12"][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy][12][/COLOR][/SIZE][/FONT][/URL][FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] فيه إبراهيم بن سالم بن خالد، وعبدالله بن عمران.[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]قال ابن عدي : إبراهيم بن سالم بن خالد نيسابوري يروي عن عبدالله بن عمران بأحاديث مسنده عداد مناكير، وعبدالله بن عمران بصري لا أعرف له عند البصريين إلا حديثًا واحدًا يحدثه عنه نوح بن قيس. الكامل (1/261).[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy]وقال الحافظ: هذا حديث منكر، وسئل أبو حاتم عن عبدالله بن عمران، فقال: شيخ. اللسان (1/62).[/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] [/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] [/COLOR][/SIZE][/FONT] [FONT=Comic Sans MS][SIZE=5][COLOR=navy] [/COLOR][/SIZE][/FONT][/RIGHT] [/COLOR][COLOR=navy][/COLOR] [/QUOTE]
الإسم
التحقق
اكتب معهد الماهر
رد
الرئيسية
المنتديات
قسم العلـــوم الشرعيـــه
ركـن الفقـــه
غسل البراجم