الرئيسية
المنتديات
المشاركات الجديدة
بحث بالمنتديات
الغرف الصوتية
غرفة ٠٠٠٠
ما الجديد
المشاركات الجديدة
جديد مشاركات الحائط
آخر النشاطات
الأعضاء
الزوار الحاليين
مشاركات الحائط الجديدة
البحث عن مشاركات الملف الشخصي
تسجيل الدخول
تسجيل
ما الجديد
البحث
البحث
بحث بالعناوين فقط
بواسطة:
المشاركات الجديدة
بحث بالمنتديات
قائمة
تسجيل الدخول
تسجيل
تثبيت التطبيق
تثبيت
الرئيسية
المنتديات
قسم العلـــوم الشرعيـــه
ركـن الفقـــه
كـل مـايـــهـمـك فــي ( فـقـه الـعبـادات )
تم تعطيل الجافا سكربت. للحصول على تجربة أفضل، الرجاء تمكين الجافا سكربت في المتصفح الخاص بك قبل المتابعة.
أنت تستخدم أحد المتصفحات القديمة. قد لا يتم عرض هذا الموقع أو المواقع الأخرى بشكل صحيح.
يجب عليك ترقية متصفحك أو استخدام
أحد المتصفحات البديلة
.
الرد على الموضوع
الرسالة
<blockquote data-quote="آلداعي" data-source="post: 72733" data-attributes="member: 2180"><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><img src="http://www.muslmh.com/vb/images/klemat/A1.gif" alt="" class="fr-fic fr-dii fr-draggable " style="" /></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><img src="http://www.muslmh.com/vb/images/klemat/A8.gif" alt="" class="fr-fic fr-dii fr-draggable " style="" /></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"><span style="color: #000000">كـل مـايـــهـمـك فــي ( فـقـه الـعبـادات )</span></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"><span style="color: #000000"></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"><span style="color: #000000">باب ( الذكر بعد الصلاة )</span></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"><span style="color: #000000"></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"><span style="color: #000000">الحمد لله رب العالمين والصلاة والسلام على اشرف الانبياء والمرسلين </span></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'">.....................................</span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">باب في الذكر بعد الصلاة </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">قال الله سبحانه وتعالى : ( يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْرًا كَثِيرًا وَسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَأَصِيلًا )</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">وخصص سبحانه الأمر بذكره بعد أداء العبادات : </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">- فأمر بذكره بعد الفراغ من الصلوات ; فقال سبحانه :</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">( فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلَاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ)</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">- وأمر بذكره بعد إكمال صيام رمضان , فقال سبحانه :</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">( وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ )</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">- وأمر بذكره بعد قضاء مناسك الحج ; فقال سبحانه :</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">( فَإِذَا قَضَيْتُمْ مَنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آبَاءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْرًا)</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">وذلك - والله أعلم - جبر لما يحصل في العبادة من النقص والوساوس , </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">ولإشعار الإنسان أنه مطلوب منه مواصلة الذكر والعبادة ;</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">لئلا يظن أنه إذا فرغ من العبادة ; فقد أدى ما عليه . </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><img src="http://im14.gulfup.com/2012-04-14/1334388482921.gif" alt="" class="fr-fic fr-dii fr-draggable " style="" /></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">والذكر المشروع بعد صلاة الفريضة يجب أن يكون على الصفة الواردة</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">عن النبي صلى الله عليه وسلم , لا على الصفة المحدثة المبتدعة</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">التي يفعلها الصوفية المبتدعة .</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">ففي " صحيح مسلم " عن ثوبان رضي الله عنه , قال :</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا انصرف من صلاته ; أستغفر الله ثلاثا , </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">وقال : اللهم أنت السلام ومنك . السلام تباركت يا ذا الجلال والإكرام </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">وفي " الصحيحين " عن المغيرة بن شعبة رضي الله عنه ;</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">أن رسول الله - صلى الله عليه وسلم كان إذا فرغ من الصلاة ; قال :</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">لا إله إلا الله وحده , لا شريك له , له الملك , وله الحمد , وهو على كل شيء قدير ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">اللهم لا مانع لما أعطيت , ولا معطي لما منعت , ولا ينفع ذا الجد منك الجد </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">وفي " صحيح مسلم " عن عبد الله بن الزبير رضي الله عنهما ;</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان يهلل دبر كل صلاة حين يسلم بهؤلاء الكلمات :</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">لا إله إلا الله وحده , لا شريك له , له الملك , وله الحمد , وهو على كل شيء قدير ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">لا حول ولا قوة إلا بالله , لا إله إلا الله , ولا نعبد إلا إياه ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">له النعمة , وله الفضل , وله الثناء الحسن , لا إله إلا الله , </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">مخلصين له الدين , ولو كره الكافرون </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><img src="http://im14.gulfup.com/2012-04-14/1334388482921.gif" alt="" class="fr-fic fr-dii fr-draggable " style="" /></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">وفي " السنن " من حديث أبي ذر : أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال :</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">من قال في دبر صلاة الفجر وهو ثان رجليه قبل أن يتكلم :</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">لا إله إلا الله وحده , لا شريك له , له الملك , وله الحمد , يحي ويميت ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">وهو على كل شيء قدير , عشر مرات ; كتب له عشر حسنات , ومحي عنه عشر سيئات ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">ورفع له عشر درجات , وكان يومه ذلك كله في حرز من كل مكروه ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">وحرس من الشيطان , ولم ينبغ لذنب أن يدركه في ذلك اليوم ;</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">إلا الشرك بالله " </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">قال الترمذي : " هذا حديث حسن صحيح " , وورد أن هذه التهليلات العشر</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">تقال بعد صلاة المغرب أيضا في حديث أم سلمة عند أحمد ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">وحديث أبي أيوب الأنصاري في " صحيح ابن حبان " .</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">ويقول بعد المغرب والفجر أيضا : " رب أجرني من النار " ; سبع مرات ;</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">لما رواه أحمد وأبو داود والنسائي وابن ماجه وغيرهم .</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">ثم يسبح الله بعد كل صلاة ثلاثا وثلاثين , ويحمده ثلاثا وثلاثين , ويكبره ثلاثا وثلاثين ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">ويقول تمام المئة : " لا إله إلا الله , وحده لا شريك له , له الملك , وله الحمد ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">وهو على كل شيء قدير " ; </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">لما روى مسلم أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال :</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">( من سبح الله في دبر كل صلاة ثلاثا وثلاثين , وحمد الله ثلاثا وثلاثين ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">وكبر الله ثلاثا وثلاثين , فتلك تسعة وتسعون , ثم قال تمام المئة : </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">لا إله إلا الله وحده , لا شريك له , له الملك , وله الحمد , وهو على كل شيء قدير ;</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066">غفرت له خطاياه , وإن كانت مثل زبد البحر )</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #990066"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><img src="http://im14.gulfup.com/2012-04-14/1334388482921.gif" alt="" class="fr-fic fr-dii fr-draggable " style="" /></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000">ثم يقرأ آية الكرسي , و قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ و قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000">و قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ لما رواه النسائي والطبراني </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000">عن أبي أمامة رضي الله عنه ; قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000">من قرأ آية الكرسي دبر كل صلاة ; لم يمنعه من دخول الجنة إلا أن يموت </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000">يعني : لم يكن بينه وبين دخول الجنة إلا الموت , وفي حديث آخر : </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000">كان في ذمة الله إلى الصلاة الأخرى </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000">وفي " السنن " عن عقبة بن عامر رضي الله عنه ; قال :</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000">أمرني رسول الله صلى الله عليه وسلم أن أقرأ المعوذتين دبر كل صلاة </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000">لقد دلت هذه الأحاديث الشريفة على مشروعية هذه الأذكار بعد الصلوات المكتوبة , </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000">وعلى ما يحصل عليه من قالها من الأجر والثواب ; فينبغي لنا المحافظة عليها ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000">والإتيان بها ; على الصفة الواردة عن النبي صلى الله عليه وسلم , </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000">وأن نأتي بها بعد السلام من الصلاة مباشرة , قبل أن نقوم من المكان الذي صلينا فيه ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #000000"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><img src="http://im14.gulfup.com/2012-04-14/1334388482921.gif" alt="" class="fr-fic fr-dii fr-draggable " style="" /></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">ونرتبها على هذا الترتيب :</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">- فإذا سلمنا من الصلاة ; نستغفر الله ثلاثا .</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">- ثم نقول : " اللهم أنت السلام , ومنك السلام , تباركت يا ذا الجلال والإكرام "</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">- ثم نقول : " لا إله إلا الله وحده , لا شريك له , له الملك , وله الحمد ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">وهو على كل شيء قدير , اللهم لا مانع لما أعطيت , ولا معطي لما منعت , </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">ولا ينفع ذا الجد منك الجد " أي : لا ينفع الغني منك غناه , وإنما ينفعه العمل الصالح .</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">- ثم نقول : " لا حول ولا قوة إلا بالله , لا إله إلا الله , ولا نعبد إلا إياه , </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">له النعمة , وله الفضل , وله الثناء الحسن ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">لا إله إلا الله , مخلصين له الدين ولو كره الكافرون " .</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">- ثم نسبح الله ثلاثا وثلاثين , ونحمده ثلاثا وثلاثين , ونكبره ثلاثا وثلاثين ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">ونقول تمام المئة : " لا إله إلا الله وحده , لا شريك له , له الملك ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">وله الحمد , وهو على كل شيء قدير " .</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">- وبعد صلاة المغرب وصلاة الفجر نأتي بالتهليلات العشر , ونقول . </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">" رب أجرني من النار " ; سبع مرات .</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">- ثم بعد أن نفرغ من هذه الأذكار على هذا الترتيب ; نقرأ آية الكرسي ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">وسور قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ والمعوذتين . ويستحب تكرار قراءة هذه السور </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">بعد صلاة المغرب وصلاة الفجر ثلاث مرات .</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">ويستحب الجهر بالتهليل والتسبيح والتحميد والتكبير عقب الصلاة ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">لكن لا يكون بصوت جماعي , وإنما يرفع به كل واحد صوته منفردا .</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">ويستعين على ضبط عدد التهليلات وعدد التسبيح والتحميد والتكبير بعقد الأصابع , </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">لأن الأصابع مسئولات مستنطقات يوم القيامة .</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">ويباح استعمال السبحة ليعد بها الأذكار والتسبيحات , من غير اعتقاد أن فيها فضيلة خاصة ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">وكرهها بعض العلماء , وإن اعتقد أن لها فضيلة ; فاتخاذها بدعة ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">وذلك مثل السبح التي يتخذها الصوفية , ويعلقونها في أعناقهم ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #003399">أو يجعلونها كالأسورة في أيديهم , وهذا مع كونه بدعة ; فإن فيه رياء وتكلفا . </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><img src="http://im14.gulfup.com/2012-04-14/1334388482921.gif" alt="" class="fr-fic fr-dii fr-draggable " style="" /></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">ثم بعد الفراغ من هذه الأذكار يدعو سرا بما شاء ;</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">فإن الدعاء عقب هذه العبادة وهذه الأذكار العظيمة أحرى بالإجابة ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">ولا يرفع يديه بالدعاء بعد الفريضة كما يفعل بعض الناس ; فإن ذلك بدعة ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">وإنما يفعل هذا بعد النافلة أحيانا , ولا يجهر بالدعاء , بل يخفيه ;</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">لأن ذلك أقرب إلى الإخلاص والخشوع , وأبعد عن الرياء . </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">وما يفعله بعض الناس في بعض البلاد من الدعاء الجماعي بعد الصلوات </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">بأصوات مرتفعة مع رفع الأيدي , أو يدعو الإمام والحاضرون يؤمنون رافعي أيديهم ;</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">فهذا العمل بدعة منكرة ; لأنه لم ينقل عن النبي صلى الله عليه وسلم</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">أنه كان إذا صلى بالناس يدعو بعد الفراغ من الصلاة على هذه الصفة ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">لا في الفجر , ولا في العصر , ولا غيرهما من الصلوات ,</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">ولا استحب ذلك أحد من الآئمة .</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">قال شيخ الإسلام ابن تيمية : من نقل ذلك عن الإمام الشافعي ; </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">فقد غلط عليه , فيجب التقيد بما جاء عن النبي صلى الله عليه وسلم في ذلك وفي غيره ;</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">لأن الله تعالى يقول : </span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">( وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ )</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">ويقول سبحانه :</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666">( لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا )</span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><span style="color: #006666"></span></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"><img src="http://im14.gulfup.com/2012-04-14/1334388482921.gif" alt="" class="fr-fic fr-dii fr-draggable " style="" /></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'">المرجع / كتاب الملخص الفقهي لشيخ صالح الفوزان </span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"></span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'">الجزء الاول / قسم العبادات</span></span></span></span></p><p><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'arial'"><span style="font-size: 15px"><span style="font-family: 'Arial'"></span></span></span></span></p></blockquote><p></p>
[QUOTE="آلداعي, post: 72733, member: 2180"] [COLOR=#000000][FONT=arial][SIZE=4][FONT=Arial][IMG]http://www.muslmh.com/vb/images/klemat/A1.gif[/IMG] [IMG]http://www.muslmh.com/vb/images/klemat/A8.gif[/IMG] [COLOR=#000000][COLOR=#000000]كـل مـايـــهـمـك فــي ( فـقـه الـعبـادات ) باب ( الذكر بعد الصلاة ) الحمد لله رب العالمين والصلاة والسلام على اشرف الانبياء والمرسلين [/COLOR][/COLOR] ..................................... [COLOR=#003399]باب في الذكر بعد الصلاة قال الله سبحانه وتعالى : ( يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْرًا كَثِيرًا وَسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَأَصِيلًا ) وخصص سبحانه الأمر بذكره بعد أداء العبادات : - فأمر بذكره بعد الفراغ من الصلوات ; فقال سبحانه : ( فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلَاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ) - وأمر بذكره بعد إكمال صيام رمضان , فقال سبحانه : ( وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ) - وأمر بذكره بعد قضاء مناسك الحج ; فقال سبحانه : ( فَإِذَا قَضَيْتُمْ مَنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آبَاءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْرًا) وذلك - والله أعلم - جبر لما يحصل في العبادة من النقص والوساوس , ولإشعار الإنسان أنه مطلوب منه مواصلة الذكر والعبادة ; لئلا يظن أنه إذا فرغ من العبادة ; فقد أدى ما عليه . [/COLOR] [IMG]http://im14.gulfup.com/2012-04-14/1334388482921.gif[/IMG] [COLOR=#006666]والذكر المشروع بعد صلاة الفريضة يجب أن يكون على الصفة الواردة عن النبي صلى الله عليه وسلم , لا على الصفة المحدثة المبتدعة التي يفعلها الصوفية المبتدعة . ففي " صحيح مسلم " عن ثوبان رضي الله عنه , قال : كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا انصرف من صلاته ; أستغفر الله ثلاثا , وقال : اللهم أنت السلام ومنك . السلام تباركت يا ذا الجلال والإكرام وفي " الصحيحين " عن المغيرة بن شعبة رضي الله عنه ; أن رسول الله - صلى الله عليه وسلم كان إذا فرغ من الصلاة ; قال : لا إله إلا الله وحده , لا شريك له , له الملك , وله الحمد , وهو على كل شيء قدير , اللهم لا مانع لما أعطيت , ولا معطي لما منعت , ولا ينفع ذا الجد منك الجد وفي " صحيح مسلم " عن عبد الله بن الزبير رضي الله عنهما ; أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان يهلل دبر كل صلاة حين يسلم بهؤلاء الكلمات : لا إله إلا الله وحده , لا شريك له , له الملك , وله الحمد , وهو على كل شيء قدير , لا حول ولا قوة إلا بالله , لا إله إلا الله , ولا نعبد إلا إياه , له النعمة , وله الفضل , وله الثناء الحسن , لا إله إلا الله , مخلصين له الدين , ولو كره الكافرون [/COLOR] [IMG]http://im14.gulfup.com/2012-04-14/1334388482921.gif[/IMG] [COLOR=#990066]وفي " السنن " من حديث أبي ذر : أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال : من قال في دبر صلاة الفجر وهو ثان رجليه قبل أن يتكلم : لا إله إلا الله وحده , لا شريك له , له الملك , وله الحمد , يحي ويميت , وهو على كل شيء قدير , عشر مرات ; كتب له عشر حسنات , ومحي عنه عشر سيئات , ورفع له عشر درجات , وكان يومه ذلك كله في حرز من كل مكروه , وحرس من الشيطان , ولم ينبغ لذنب أن يدركه في ذلك اليوم ; إلا الشرك بالله " قال الترمذي : " هذا حديث حسن صحيح " , وورد أن هذه التهليلات العشر تقال بعد صلاة المغرب أيضا في حديث أم سلمة عند أحمد , وحديث أبي أيوب الأنصاري في " صحيح ابن حبان " . ويقول بعد المغرب والفجر أيضا : " رب أجرني من النار " ; سبع مرات ; لما رواه أحمد وأبو داود والنسائي وابن ماجه وغيرهم . ثم يسبح الله بعد كل صلاة ثلاثا وثلاثين , ويحمده ثلاثا وثلاثين , ويكبره ثلاثا وثلاثين , ويقول تمام المئة : " لا إله إلا الله , وحده لا شريك له , له الملك , وله الحمد , وهو على كل شيء قدير " ; لما روى مسلم أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال : ( من سبح الله في دبر كل صلاة ثلاثا وثلاثين , وحمد الله ثلاثا وثلاثين , وكبر الله ثلاثا وثلاثين , فتلك تسعة وتسعون , ثم قال تمام المئة : لا إله إلا الله وحده , لا شريك له , له الملك , وله الحمد , وهو على كل شيء قدير ; غفرت له خطاياه , وإن كانت مثل زبد البحر ) [/COLOR] [IMG]http://im14.gulfup.com/2012-04-14/1334388482921.gif[/IMG] [COLOR=#000000]ثم يقرأ آية الكرسي , و قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ و قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ و قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ لما رواه النسائي والطبراني عن أبي أمامة رضي الله عنه ; قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : من قرأ آية الكرسي دبر كل صلاة ; لم يمنعه من دخول الجنة إلا أن يموت يعني : لم يكن بينه وبين دخول الجنة إلا الموت , وفي حديث آخر : كان في ذمة الله إلى الصلاة الأخرى وفي " السنن " عن عقبة بن عامر رضي الله عنه ; قال : أمرني رسول الله صلى الله عليه وسلم أن أقرأ المعوذتين دبر كل صلاة لقد دلت هذه الأحاديث الشريفة على مشروعية هذه الأذكار بعد الصلوات المكتوبة , وعلى ما يحصل عليه من قالها من الأجر والثواب ; فينبغي لنا المحافظة عليها , والإتيان بها ; على الصفة الواردة عن النبي صلى الله عليه وسلم , وأن نأتي بها بعد السلام من الصلاة مباشرة , قبل أن نقوم من المكان الذي صلينا فيه , [/COLOR] [IMG]http://im14.gulfup.com/2012-04-14/1334388482921.gif[/IMG] [COLOR=#003399]ونرتبها على هذا الترتيب : - فإذا سلمنا من الصلاة ; نستغفر الله ثلاثا . - ثم نقول : " اللهم أنت السلام , ومنك السلام , تباركت يا ذا الجلال والإكرام " - ثم نقول : " لا إله إلا الله وحده , لا شريك له , له الملك , وله الحمد , وهو على كل شيء قدير , اللهم لا مانع لما أعطيت , ولا معطي لما منعت , ولا ينفع ذا الجد منك الجد " أي : لا ينفع الغني منك غناه , وإنما ينفعه العمل الصالح . - ثم نقول : " لا حول ولا قوة إلا بالله , لا إله إلا الله , ولا نعبد إلا إياه , له النعمة , وله الفضل , وله الثناء الحسن , لا إله إلا الله , مخلصين له الدين ولو كره الكافرون " . - ثم نسبح الله ثلاثا وثلاثين , ونحمده ثلاثا وثلاثين , ونكبره ثلاثا وثلاثين , ونقول تمام المئة : " لا إله إلا الله وحده , لا شريك له , له الملك , وله الحمد , وهو على كل شيء قدير " . - وبعد صلاة المغرب وصلاة الفجر نأتي بالتهليلات العشر , ونقول . " رب أجرني من النار " ; سبع مرات . - ثم بعد أن نفرغ من هذه الأذكار على هذا الترتيب ; نقرأ آية الكرسي , وسور قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ والمعوذتين . ويستحب تكرار قراءة هذه السور بعد صلاة المغرب وصلاة الفجر ثلاث مرات . ويستحب الجهر بالتهليل والتسبيح والتحميد والتكبير عقب الصلاة , لكن لا يكون بصوت جماعي , وإنما يرفع به كل واحد صوته منفردا . ويستعين على ضبط عدد التهليلات وعدد التسبيح والتحميد والتكبير بعقد الأصابع , لأن الأصابع مسئولات مستنطقات يوم القيامة . ويباح استعمال السبحة ليعد بها الأذكار والتسبيحات , من غير اعتقاد أن فيها فضيلة خاصة , وكرهها بعض العلماء , وإن اعتقد أن لها فضيلة ; فاتخاذها بدعة , وذلك مثل السبح التي يتخذها الصوفية , ويعلقونها في أعناقهم , أو يجعلونها كالأسورة في أيديهم , وهذا مع كونه بدعة ; فإن فيه رياء وتكلفا . [/COLOR] [IMG]http://im14.gulfup.com/2012-04-14/1334388482921.gif[/IMG] [COLOR=#006666]ثم بعد الفراغ من هذه الأذكار يدعو سرا بما شاء ; فإن الدعاء عقب هذه العبادة وهذه الأذكار العظيمة أحرى بالإجابة , ولا يرفع يديه بالدعاء بعد الفريضة كما يفعل بعض الناس ; فإن ذلك بدعة , وإنما يفعل هذا بعد النافلة أحيانا , ولا يجهر بالدعاء , بل يخفيه ; لأن ذلك أقرب إلى الإخلاص والخشوع , وأبعد عن الرياء . وما يفعله بعض الناس في بعض البلاد من الدعاء الجماعي بعد الصلوات بأصوات مرتفعة مع رفع الأيدي , أو يدعو الإمام والحاضرون يؤمنون رافعي أيديهم ; فهذا العمل بدعة منكرة ; لأنه لم ينقل عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه كان إذا صلى بالناس يدعو بعد الفراغ من الصلاة على هذه الصفة , لا في الفجر , ولا في العصر , ولا غيرهما من الصلوات , ولا استحب ذلك أحد من الآئمة . قال شيخ الإسلام ابن تيمية : من نقل ذلك عن الإمام الشافعي ; فقد غلط عليه , فيجب التقيد بما جاء عن النبي صلى الله عليه وسلم في ذلك وفي غيره ; لأن الله تعالى يقول : ( وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ ) ويقول سبحانه : ( لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا ) [/COLOR] [IMG]http://im14.gulfup.com/2012-04-14/1334388482921.gif[/IMG] المرجع / كتاب الملخص الفقهي لشيخ صالح الفوزان الجزء الاول / قسم العبادات [/FONT][/SIZE][/FONT][/COLOR] [/QUOTE]
الإسم
التحقق
اكتب معهد الماهر
رد
الرئيسية
المنتديات
قسم العلـــوم الشرعيـــه
ركـن الفقـــه
كـل مـايـــهـمـك فــي ( فـقـه الـعبـادات )