الرئيسية
المنتديات
المشاركات الجديدة
بحث بالمنتديات
الغرف الصوتية
غرفة ٠٠٠٠
ما الجديد
المشاركات الجديدة
جديد مشاركات الحائط
آخر النشاطات
الأعضاء
الزوار الحاليين
مشاركات الحائط الجديدة
البحث عن مشاركات الملف الشخصي
تسجيل الدخول
تسجيل
ما الجديد
البحث
البحث
بحث بالعناوين فقط
بواسطة:
المشاركات الجديدة
بحث بالمنتديات
قائمة
تسجيل الدخول
تسجيل
تثبيت التطبيق
تثبيت
الرئيسية
المنتديات
القسم العام
الركن العام
لطائف الكلم المنتقى من كتاب المجالسة وجواهر العلم ،،،
تم تعطيل الجافا سكربت. للحصول على تجربة أفضل، الرجاء تمكين الجافا سكربت في المتصفح الخاص بك قبل المتابعة.
أنت تستخدم أحد المتصفحات القديمة. قد لا يتم عرض هذا الموقع أو المواقع الأخرى بشكل صحيح.
يجب عليك ترقية متصفحك أو استخدام
أحد المتصفحات البديلة
.
الرد على الموضوع
الرسالة
<blockquote data-quote="تسابيح ساجدة" data-source="post: 69344" data-attributes="member: 47"><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: #0000ff">لطائف الكلم المنتقى من كتاب المجالسة وجواهر العلم ،،،</span></span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 22px"><span style="color: #800000">جهاد حِلِّسْ</span></span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">الحمد لله رب العالمين ، والصلاة والسلام على خاتم النبيين وعلى آله وصحبه ومن اهتدى بهديه إلى يوم الدين وأشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له . وأشهد أن سيدنا محمدًا عبد الله ورسوله إمام المرسلين ، وخاتم النبيين ، صلى الله وسلم عليه وعلى آله وصحبه ومن دعا بدعوته إلى يوم الدين .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أما بعد :/</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فهذه فوائدُ ونفائسُ كنت قد انتقيتها واخترتها من كتاب (المجالسة وجواهر العلم) لأبي بكر الدينوري (المتوفى : 333هـ) بتحقيق الشيخ مشهور بن حسن آل سلمان.</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قمت في هذا الجمع المتواضع بتهذيب وانتقاء وحذف أسانيد الآثار الغير مرفوعة والتي صححها أو سكت عنها المحقق -حفظه الله- ، إضافة إلى انتقاء وانتخاب بعضاً من أقوال الحكماء والشعراء والأدباء التي أوردها المؤلف- رحمه الله -في ثنايا كتابه والتي أحسب أن لها الأثر البالغ في تهذيب النفوس وتزكيتها ، وصقلها عن مساوئ الأخلاق ، وترويضها على الفضائل والمحاسن ، والرقي بها إلى معالي الأخلاق والقيَم وفضائل المثُل والشيَم.</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أسأل المولى جل وعلا أن ينفعني وإياكم بهذا الجمع المبارك ، وأن يرزقني وإياكم لذة العلم وحلاوته في الدنيا ، ونوره والرفعة به في الآخرة ، إنه سميع قريب. </span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال محمد بن أبي عمر :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سمعت سفيان بن عيينة يقول : يستحب للرجل إذا دعا أن يقول في دعائه : اللهم ! استرنا بسترك الجميل ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال سفيان : ومعنى الستر الجميل : أن يستر على عبده في الدنيا ثم يستر عليه في الآخرة من غير أني يوبخه عليه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/286)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن أنس بن مالك رضي الله عنه ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">يومين وليلتين لم تسمع الخلائق بمثلهما : يوم تأتيك البشرى من الله تبارك وتعالى ؛ إما بعذابه وإما برحمته ، ويوم تعطى كتابك ؛ إما بيمينك أو بشمالك ، وليلة تبيت في القبر وحدك ليلة لم تبت مثلها ليلة ، وليلة صبحتها يوم القيامة ليس بعدها ليل</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/312)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال يحيى بن المختار:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كنا عند إسحاق بن إبراهيم الحنظلي ، فقال له رجل : يا أبا يعقوب ! إن عندنا ها هنا قوما لا يؤمنون بمنكر ونكير .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال له إسحاق : سيردون فيعملون .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/327)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل لحبيب أبي محمد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">يا أبا محمد ! ما لك لا تضحك ولا تجالس الناس ولا نراك أبدا إلا محزونا ؟ قال : أحزنني شيئان . قلنا : وما هما ؟ قال : وقت أوضع في لحدي فينصرف الناس عني ، فأبقى تحت الثرى وحدي مرتهنا بعملي ، والأخرى يوم القيامة إذا انصرف الناس عن حوض محمد صلى الله عليه وسلم ؛ فإنه بلغني أنه يلقى الرجل الرجل في عرصة القيامة ، فيقول له : شربت من حوض محمد صلى الله عليه وسلم ؟ فيقول له : لا . فيقول : واحزناه ! فأي حسرة أشد من هذا ؟ !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">1/328</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن مطرف ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">نظرت في بدء هذا الأمر ممن هو ؛ فإذا هو من الله تبارك وتعالى ، ونظرت على من تمامه ؛ فإذا تمامه على الله تبارك وتعالى ، ونظرت ما ملاكه ؛ فإذا ملاكه الدعاء</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">1/335</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في قول الله تبارك وتعالى : { وحيل بينهم وبين ما يشتهون } [ سبأ : 54 ]؛</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال : هي التوبة . قال سفيان : وفي تفسير مجاهد : زهرة الحياة ولذاتها</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">1/336</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أنه سئل عن الأبرار : من هم ؟ فقال : هم الذين لا يؤذون الذر.</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">1/337</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن عمرو بن ميمون :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في قوله تعالى : { وظل ممدود } [ الواقعة : 40 ] ؛ قال : مسيرة سبعين ألف سنة</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">1/338</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن مالك بن الحارث ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال الله تبارك وتعالى : من أشغله الثناء علي عن مسألتي ؛ أعطيته أفضل ما أعطي السائلين . ثم التفت إليناسفيان بن عيينة ، فقال : أما سمعتم قول أمية بن أبي الصلت حيث أتى ابن جدعان يطلب نائله ، فقال:</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( أأذكر حاجتي أم قد كفاني ... حياؤك إن شيمتك الحياء )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( إذا أثنى عليك المرء يوما ... كفاه من تعرضك الثناء )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( كريم لا يغيره صباح ... عن الخلق الجميل ولا مساء )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( يباري الريح مكرمة وجودا ... إذا ما الضب أجحره الشتاء )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( فأرضك كل مكرمة بناها ... بنو تيم وأنت لهم سماء )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فأعطاه ووصله ؛ فهذا مخلوق اكتفى بالثناء عليه عن المسألة ؛ فكيف الخالق عز وجل الذي ليس كمثله شيء ؟ !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">1/339</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أَنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ اشْتَكَى ، فَدَخَلَ عَلَيْهِ أَصْحَابُهُ ، فَقَالُوا لَهُ : يَا أَبَا الدَّرْدَاءِ ! مَا تَشْتَكِي ؟ قَالَ : أَشْتَكِي ذُنُوبِي</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فَقَالُوا لَهُ : فَمَا تَشْتَهِي ؟ قَالَ : أَشْتَهِي الْجَنَّةَ . قيل أوَ لا نَدْعُو إِلَيْكَ طَبِيبًا ؟ قَالَ : هُوَ الَّذِي أَضْجَعَنِي.</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/344)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال يُوسُفَ بْنَ أَسْبَاطٍ:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">وَرِثَ دَاوُدُ الطَّائِيُّ عِشْرِينَ دِينَارًا ؛ فَأَكَلَهَا فِي عِشْرِينَ سَنَةً.</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/346)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كَانَ دَاوُدُ الطَّائِيُّ</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">يَشْرَبُ الْفَتِيتَ وَلَا يَأْكُلُ الْخُبْزَ ، فَقِيلَ لَهُ فِي ذَلِكَ ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فَقَالَ : بَيْنَ مَضْغِ الْخُبْزِ وَشُرْبِ الْفَتِيتِ قِرَاءَةُ خَمْسِينَ آيَةً</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/346)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">َدَخَلَ إلى داود الطائي يَوْمًا رَجُلٌ ، فَقَالَ :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إِنَّ فِي سَقْفِ بَيْتِكَ جِذْعًا قَدِ انْكَسَرَ ، فَقَالَ لَهُ : يَا ابْنَ أَخِي ! إِنِّي فِي هَذَا الْبَيْتِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً مَا نَظَرْتُ إِلَى السَّقْفِ . وَكَانُوا يَكْرَهُونَ فُضُولَ النَّظَرِ كَمَا يَكْرَهُونَ فُضُولَ الْكَلَامِ .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/347)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الثَّوْرِيَّ :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إِنَّمَا مَثَلُ الدُّنْيَا مَثَلُ رَغِيفٍ عليه عسلٌ مرّ بِهِ ذُبَابٌ فَقَطَعَ جَنَاحَهُ ، وَمَثَلُ رَغِيفٍ يَابِسٍ مَرَّ بِهِ فَسَلِمَ .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/376)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابْنَ الْمُبَارَكِ:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سَمِعْتُ وُهَيْبَ بْنَ الْوَرْدِ يَقُولُ : أَفْضَلُ الزُّهْدِ إِخْفَاءُ الزُّهْدِ</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/277)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الفضل بن عياض :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في قول الله تبارك وتعالى :{ ولا تقتلوا أنفسكم } [ النساء : 29 ] ؛</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال : لا تغفلوها عن ذكر الله ؛ فإن من أغفلها عن ذكر الله تبارك وتعالى فقد قتلها</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/388)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال يحيى بن معين:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">رأيت أبا معاوية الأسود وهو يلتقط الخرق من المزابل ويغسلها ويلفقها ويلبسها ، فقيل له : يا أبا معاوية ! إنك تكسى خيرا من هذا ! فقال : ما ضرهم ما أصابهم في الدنيا ، جبر الله لهم بالجنة كل مصيبة . فجعل يحيى بن معين يحدث بهذا ويبكي .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/397)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال يحيى بن المختار:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سمعت بشر بن الحارث يقول : لو أن الروم سبت من المسلمين كذا وكذا ألفا ، ثم فداهم رجل كان في قلبه سوء لأصحاب النبي صلى الله عليه وسلم ، لم ينفعه ذلك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/412)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الفضيل بن عياض :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما أحد من أهل العلم إلا وفي وجهه نضرة ؛</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لقول النبي صلى الله عليه وسلم : « نضر الله امرءا سمع منا حديثا » .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/414)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن بن صالح :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من أصبح وله هم غير الله ؛ فليس من الله عز وجل</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/415)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بهز بن حكيم :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">صلى بنا زرارة بن أوفى الغداة ، فقرأ : ( فإذا نقر في الناقور ) [ المدثر : 8 ] .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فخر مغشيا عليه ، فحملناه ميتا رحمه الله .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/448)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل لعلي بن الحسين بن علي بن أبي طالب رضي الله عنهم :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من أعظم الناس خطرا ؟ ! قال : من لم يرض الدنيا خطرا لنفسه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(1/449)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كانت امرأة من التابعين تقول :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سبحانك ! ما أضيق الطريق على من لم تكن أنت دليله ! وما أوحش الطريق على من لم تكن أنت أنيسه !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(2/31)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال مالك بن دينار :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إنما طلب العابدون بطول النصب دوام الراحة ، وطلب الزاهدون بطول الزهد طول الغنى .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(2/70)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال يوسف بن أسباط:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سمعت سفيان الثوري يقول : إذا أحب الرجل الرجل في الله ، ثم أحدث حدثا ؛ فلم يبغضه عليه ؛ فلم يحبه لله .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(2/90)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال مالك بن دينار :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">خرج أهل الدنيا من الدنيا ولم يذوقوا أطيب شيء فيها ، قالوا : وما هو يا أبا يحيى ؟ قال : معرفة الله عز وجل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(2/91)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال أبو سليمان الداراني:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إنما رجع القوم من الطريق قبل الوصول ، ولو وصلوا إلى الله تبارك وتعالى ما رجعوا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(2/94)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال أبو الأحوص :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لا تسبوا أصحاب النبي صلى الله عليه وسلم ؛ فإنهم أسلموا خوفا من الله ، وأنتم أسلمتم خوفا من سيوفهم ؛ فانظروا كم بين الأمرين ؟ !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">(2/98)</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عبد الله بن إدريس :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">عجبا لمن ينقطع إلى رجل من أهل الدنيا ويدع أن ينقطع إلى من له السماوات والأرض</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/116</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال معروف الكرخي:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كلام الرجل فيما لا يعنيه مقت من الله عز وجل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/121</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن سفيان ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قالت امرأة أبي حازم لأبي حازم : هذا الشتاء قد هجم علينا ولا بد لنا من الثياب والطعام والحطب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال أبو حازم : من هذا كله بد ، ولكن لا بد لنا من الموت ثم البعث ثم الوقوف بين يدي الله عز وجل ثم الجنة أو النار .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/140</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن بن محمد المروزي:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أهدى رجل إلى إبراهيم بن أدهم عنبا وتينا على طبق ؛ فلم يكن عنده ما يكافئه ، فنزع فروه ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فوضعه على الطبق وبعث به إليه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/168</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل لدغفل النسابة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">بم أدركت ما أدركت من العلم ؟ قال : بلسان سؤول ، وقلب عقول ، وكنت إذا لقيت عالما أخذت منه وأعطيته .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/185</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابن المبارك:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">عجبت لمن لم يطلب العلم كيف تدعوه نفسه إلى مكرمة ؟ !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/186</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الأصمعي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قيل لبزرجمهر الحكيم : بم أدركت ما أدركت من العلم ؟ قال : ببكور كبكور الغراب ، وحرص كحرص الخنزير ، وصبر كصبر الحمار .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/188</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابن السماك:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كتب رجل إلى أخ له : يا أخي ! إنك قد أوتيت علما ؛ فلا تطفئن نور علمك بظلمة الذنوب ، فتبقى في الظلمة يوم يسعى أهل العلم بنور علمهم</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/189</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابن المبارك :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لا يزال المرء عالما ما طلب العلم ، فإذا ظن أنه قد علم ؛ فقد جهل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/186</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال معاوية بن بجير:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أوحى الله تبارك وتعالى إلى داود عليه السلام : يا داود ! اتخذ نعلين من حديد وعصا من حديد ، واطلب العلم حتى تتخرق نعلاك وتتكسر عصاك</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/189</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال علي بن حسين رضي الله عنه :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من ضحك ضحكة مج مجة من العلم</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/190</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من أحسن عبادة الله في شبيبته ؛ لقاه الله تبارك وتعالى الحكمة عند كبر سنه ، وذلك قوله عز وجل : ( واستوى ءاتينه حكما وعلما ) الآية [ القصص : 14 ] .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/190</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الشعبي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما كتبت سوادا في بياض قط ، ولا حدثني رجل بحديث إلا حفظته ، وما أحببت أن يعيده علي .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/191</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن ربيعة بن أبي عبد الرحمن ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">للسفر مروءة ، وللحضر مروءة ، فأما مروءة السفر ؛ فبذل الزاد ، وقلة الخلاف على أصحابك ، وكثرة المزاح في غير مساخط الله عز وجل ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">وأما مروءة الحضر ؛ فإدمان الاختلاف إلى المسجد ، وكثرة الإخوان في الله تعالى ، وتلاوة القرآن .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/194</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سفيان :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان بالكوفة ثلاثة لو قيل لأحدهم إنك تموت غدا لم يقدر أن يزيد في عمله : محمد بن سوقة ، وأبو حيان التيمي ، وعمرو بن قيس الملائي . قال سفيان : وكان محمد بن سوقة لا يحسن يعصي الله عز وجل</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/197</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الفضيل بن عياض:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ينبغي للقاضي إذا ابتلي بالقضاء أن يكون يوما في القضاء ويوما في البكاء ؛ فإن له بين يدي الله عز وجل موقفا غدا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/206</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الأصمعي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سمعت أعرابيا يقول : إذا أردت أن تعرف الرجل ؛ فانظر كيف تحننه إلى أوطانه ، وتشوقه إلى إخوانه ، وبكاؤه على ما قضى من زمانه.</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/208</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابن المبارك :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال بعض الحكماء : من كان منطقه في غير ذكر الله تعالى ؛ فقد لغا ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ومن كان نظره في غير اعتبار ؛ فقد سها ، ومن كان صمته في غير فكر ؛ فقد لهى .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/210</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال أحمد بن عبد الله بن يونس :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أكل سفيان الثوري ليلة حتى شبع ، ثم قال : إن الحمار إذا زيد في علفه زيد في عمله . فقام فصلى إلى الصبح .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/212</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كان من دعاء هرم بن حيان :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">اللهم إني أعوذ بك من شر زمان يتمرد فيه صغيرهم ، ويأمل فيه كبيرهم ، وتقترب فيه آجالهم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/215</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كان هشام الدستوائي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لا يطفئ سراجه بالليل ، فقالت له امرأته ، إن هذا السراج يضر بنا إلى الصبح .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال لها : ويحك ! إنك إذا أطفئتيه ذكرت ظلمة القبر</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/232</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سفيان الثوري:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">النظر إلى وجه الظالم خطيئة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/240</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال المسور بن مخرمة:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لقد وارت الأرض أقواما لو رأوني معكم ؛ لاستحييت منهم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/241</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">لما حضرت ابن المبارك الوفاة:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال لنصر مولاه : اجعل رأسي على التراب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال : فبكى نصر ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال له : ما يبكيك ؟</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال : أذكر ما كنت فيه من النعيم ، وأنت هو ذا تموت فقيرا غريبا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال له : اسكت ؛ فإني سألت الله عز وجل أن يحييني حياة الأغنياء ، وأن يميتني ميتة الفقراء .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ثم قال له : لقني ولا تعد علي ، إلا أن أتكلم بكلام ثان .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/253</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن بشير بن صالح :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أن قوما دخلوا على عمر بن عبد العزيز رضي الله عنه يعودونه في مرضه ، وإذا فيهم شاب ذابل ناحل الجسم ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال له عمر : يا فتى ! ما الذي بلغ بك ما أرى ؟</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال : يا أمير المؤمنين ! أمراض وأسقام .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال : سألتك بالله إلا صدقتني .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال : يا أمير المؤمنين ! ذقت حلاوة الدنيا ، فوجدتها مرة ، فصغر في عيني زهرتها وحلاوتها ، واستوى عندي حجرها وذهبها ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">وكأني أنظر إلى عرش ربي والناس يساقون إلى الجنة والنار ؛ فأظمأت لذلك نهاري ، وأسهرت له ليلي ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">وقليل حقير كل ما أنا فيه في جنب ثواب الله تبارك وتعالى وعقابه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/255</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">ذكر معاذ بن زياد التميمي:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أن فتى من الأزد بكى حتى أظلم بصره ، فعوقب في ذلك ، فقال :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( ألم يرث البكاء أناس صدق ... فقادهم البكاء خير المقاد )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( ألم يقل الإله إلي عبدي ... فكل الخير عندي في المعاد )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">والله لأبكين أيام الدنيا ، فإذا جاءت الآخرة ؛ فعند الله أحتسب مصيبتي في تقصيري .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/255</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">أنشد ابن أبي المغيرة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وكم نائم نام في غبطة ...أتته المنية في نومته )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وكم من مقيم على لذة ...دهته الحوادث في لذته )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وكل جديد على ظهرها ...سيأتي الزمان على جدته )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/256</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن البصري :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إن الرجل ليذنب الذنب فيحرم به قيام الليل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/262</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل لعمر بن عبد العزيز :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما كان بدء إنابتك ؟</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال : أردت ضرب غلام لي ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال لي : يا عمر ! اذكر ليلة صبيحتها يوم القيامة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/268 </span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال محمد بن المنكدر :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">وما لأهل النار راحة غير العويل والبكاء .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/269</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال طاوس :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إني لفي الحجر ليلة ، إذ دخل الحجر علي بن الحسين بن علي بن أبي طالب رضي الله عنهم ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقلت : رجل صالح من أهل بيت النبوة ، لأسمعن إلى دعائه الليلة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال : فقام يصلي إلى السحر ، ثم سجد سجدة ؛ فجعل يقول في سجوده : عبدك يا رب نزل بفنائك ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">مسكينك يا رب بفنائك ، فقيرك يا رب بفنائك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال طاوس : فحفظتهن ؛ فما دعوت بهن في كرب إلا فرج عني .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/271</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن عمرو بن أوس ؛</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في قول الله عز وجل : { وبشر المخبتين } [ الحج : 34 ] ؛</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال : الذين لا يظلمون ، وإذا ظُلموا لا ينتصرون .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/272</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال إبراهيم التيمي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إن الله تبارك وتعالى أغضب ما يكون قرب الساعة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/279</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال إبراهيم بن بشار ؛</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سألت سفيان بن عيينة ، فقلت له : دلني على جليس أجلس إليه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال : تلك ضالة لا توجد .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/288</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال النضر بن إسماعيل ،</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في قول الله تعالى : { وسكنتم في مساكن الذين ظلموا أنفسهم } [ إبراهيم : 45 ]</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">عملتم بأعمالهم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/291</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">سئل سفيان الثوري</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقيل له : ما التواضع ؟ قال : التكبر على الأغنياء .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/306</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">سأل رجل عمران بن مسلم القصير</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فأعطاه وبكى ، فقيل له : ما يبكيك وقد قضيت حاجته ؟ قال : حيث أحوجته إلى مسألتي .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/307</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل للحسن :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لم لا تغسل قميصك ؟ قال : الأمر أسرع من ذلك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/310</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الثوري :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أوحشت البلاد واستوحشت ، ولا أراها تزداد إلا وحشة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/310</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عبد الله بن عبد الغفار :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قلت لزهير بن نعيم البابي : أوصني ! قال : أوصيك بتقوى الله ، والله ؛ لأن تتقي الله أحب إلي من أن يكون لي وزن هذه الأسطوانة ذهبا أنفقه في سبيل الله عز وجل ، ووالله ! لوددت أن جسمي قرض بالمقاريض وأن هذا الخلق أطاعوا الله عز وجل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/312</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن بن صالح :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أنه كان يتمثل بهذين البيتين :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( إذا أنت لم تزرع وأبصرت حاصدا ... ندمت على التفريط في زمن البذر )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( فما لك يوم الحشر شيء سوى الذي ... تزودته يوم الحساب إلى الحشر )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أراد : إذا أنت لم تعمل في الدنيا ، ثم قدمت الآخرة فنظرت إلى ثواب العاملين ؛ ندمت على تفريطك في الدنيا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/313</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال العلاء بن زياد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لينزل أحدكم نفسه أن قد حضره الموت فاستقال ربه فأقاله ، فيعمل بطاعة الله عز وجل</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/329</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال أيوب السختياني:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ينبغي للعالم أن يضع التراب على رأسه تواضعا لله تعالى . قال حماد : وسمعته مرة يقول : الرماد .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/329</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الشعبي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في قوله جل وعز : ( هذا بيان للناس وهدى وموعظة للمتقين ) [ آل عمران : 138 ] ؛</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال : بيان من العمى ، وهدى من الضلالة ، وموعظة من الجهل</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/332</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">المزاح يذهب بالمروءة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/333</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">وعنه ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أكون في زمان فأبكي فيه ؛ فيأتي زمان فأبكي عليه - يعني الأول - .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/337</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الخليل بن أحمد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">يطول الكلام ليفهم ، ويوجز ليحفظ .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/337 </span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحميدي:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كنا عند سفيان بن عيينة فحدثنا بحديث زمزم : « أنه لما شرب له » ، فقام رجل من المجلس ثم عاد ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال له : يا أبا محمد ! أليس الحديث صحيحا الذي حدثتنا به في زمزم أنه لما شرب له ؟</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال سفيان : نعم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال الرجل : فإني قد شربت الآن دلوا من زمزم على أنك تحدثني بمئة حديث .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال سفيان : اقعد . فحدثه بمئة حديث .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/242</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال جعفر بن أبي عثمان:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كنا عند يحيى بن معين ، فجاء رجل مستعجل ، فقال له : يا أبا زكريا ! حدثني بشيء أذكرك به . فالتفت إليه يحيى ، فقال : اذكرني أنك سألتني أن أحدثك فلم أفعل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/343</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الثوري:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">صاحب السوء جذوة من النار</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/362 </span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الأصمعي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أن الأحنف بن قيس كان يجالسه رجل يطيل الصمت حتى أعجب به الأحنف ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ثم إنه تكلم ، فقال : يا أبا بحر ! أتقدر أن تمشي على شرف المسجد ؟ قال : فتمثل الأحنف :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وكائن ترى من صامت لك معجب ... زيادته أو نقصه في التكلم )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/365</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال المفضل:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">معنى قول العرب : « ذكرتني الطعن وكنت ناسيا » ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سببه أن رجلا حمل على رجل ليقتله ، وكان في يد المحمول عليه رمح ، فأنساه الدهش والفزع ما في يده ، فقال الحامل : ألق الرمح ، فقال : ألا أرى معي الرمح وأنا لا أشعر ، « ذكرتني الطعن وكنت ناسيا » ، ثم كر على صاحبه فطعنه فقتله ، والحامل صخر بن معاوية ، والمحمول عليه يزيد بن الصعق .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/368</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابن السماك لأصحاب الصوف :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">والله ! لئن كان لباسكم وفقا لسرائركم ، لقد أحببتم أن يطلع الناس عليها ، وإن كان مخالفا لقد كذبتم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/371</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال أبو سليمان:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لو لم يبك العاقل فيما بقي من عمره حتى يخرج من الدنيا ؛ إلا على ما فاته من لذة طاعة الله عز وجل فيما مضى من عمره ، لكان ينبغي له أن يبكيه ذلك حتى يخرج من الدنيا ، فقلت : يا أبا سليمان ! إنما يبكي على لذة ما مضى من وجد الإيمان فقال : صدقت . قال : وسمعته يقول : أهل الطاعة بليلهم ألذ من أهل اللهو بلهوهم ، وربما استقبلني الفرح في جوف الليل ، وربما رأيت القلب يضحك ضحكا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/374</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كان عمر بن الخطاب رضي الله عنه</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">يمر بالآية من ورده بالليل ؛ فيسقط حتى يعاد منها أياما كثيرا كما يعاد المريض .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/376</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بكر بن عبد الله المزني :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">المستغني بالدنيا عن الدنيا كالمطفئ النار بالتبن .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/378</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل لحبي المدنية :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما الجرح الذي لا يندمل ؟</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قالت : حاجة الكريم إلى اللئيم ثم يرده .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قيل لها : فما الذل ؟</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قالت : وقوف الشريف بباب الدنيء لا يؤذن له .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قيل لها : فما الشرف ؟</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قالت : اعتقاد المنن في رقاب الرجال .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/378</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الأصمعي:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سأل رجل قوما ، فقال رجل منهم : اللهم ! هذا سألنا ونحن سؤالك ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">وأنت بالمغفرة أجود منا بالعطاء . ثم أعطاه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/380</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بشر بن السري :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ليس من أعلام المحب أن يحب ما يبغضه حبيبه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/391 </span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابن شبرمة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( حتى متى لا نرى عدلا نسر به ... ولا ندال على قوم بما ظلموا)</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( شروا بآخرة دنيا مولية ... لبئس ما صنعوا لو أنهم علموا )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/395</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">شكى أهل مكة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إلى الفضيل بن عياض رحمه الله القحط ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال لهم : أمدبر غير الله تريدون ؟</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/400</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ابن آدم ! إنما أنت عدد أيام ؛ إذا مضى منك يوم ؛ مضى بعضك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/401 </span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال مالك بن دينار :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( أتيت القبور فناديتها ... أين المعظم والمحتقر )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وأين المدل بسلطانه ... وأين المزكى إذا ما افتخر )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال : فنوديت من بينها ولم أر أحدا :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( تفانوا جميعا فما مخبر ... وماتوا جميعا ومات الخبر )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( تروح وتغدو بنات الثرى ... فتمحوا محاسن تلك الصور )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( فيا سائلي عن أناس مضوا ... أما لك فيما ترى معتبر )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/408</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بعض الحكماء :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من أعطي أربعا لم يمنع أربعا :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من أعطي الشكر لم يمنع المزيد ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ومن أعطي التوبة لم يمنع القبول ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ومن أعطي الاستخارة لم يمنع الخيرة ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ومن أعطي المشورة ، لم يمنع الصواب</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/413</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال المدائني :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">وكان يقال : كل شيء يحتاج إلى العقل ، والعقل يحتاج إلى التجارب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ويقال : من لم ينفعك ظنه لم ينفعك يقينه</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/416</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال علي بن أبي طالب رضي الله عنه:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">رأيت عمر بن الخطاب رضي الله عنه يطوف بالكعبة وعليه إزار فيه إحدى وعشرون رقعة ، فيها أدم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">2/421</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">وقال رضي الله عنه:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">- إذا أكلتم الرمان ؛ فكلوه بشحمه ؛ فإنه دباغ للمعدة</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/38</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن لفرقد السبخي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">يا أبا يعقوب ! بلغني أنك لا تأكل الفالوذج ؟ فقال : يا أبا سعيد ! أخاف أن لا أؤدي شكره . فقال له الحسن : يا لكع ! وهل تؤدي شكر الماء البارد ؟ !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/43</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الأحنف بن قيس :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">جنبوا مجالسنا ذكر النساء والطعام ؛ فإني أبغض الرجل أن يكون وصافا لفرجه وبطنه ، وإن من المروءة والديانة أن يترك الرجل الطعام وهو يشتهيه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/44</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الأصمعي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">وإذا أردت أن تسلم من الحاسد ؛ فعم عليه أمورك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/50</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابن عيينة:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">الحسد أول ذنب عصي الله عز وجل به في السماء - يعني حسد إبليس آدم - ، وهو أول ذنب عصي الله عز وجل به في الأرض ، وحسد ابن آدم أخاه فقتله .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/51</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-size: 18px"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="color: #ff0000">قال بزرجمهر</span> :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">الفقر في الوطن غربة ، والغنى في الغربة وطن ، وفقد الأحبة غربة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/58</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سلم بن قتيبة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">رد المعروف أشد من ابتدائه ؛ لأن الابتداء بالمعروف نافلة ، ورده فريضة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/70</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال جعفر بن سليمان:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كانت امرأة من العابدات بالبصرة تصاب بالمصيبة العظيمة فلا تجزع ، فقيل لها في ذلك ؛ فقالت : ما أصاب بمصيبة فأذكر معها النار ؛ إلا صارت في عيني أصغر من التراب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/77</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بعض بني ضبة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( أقول وقد فاضت بعيني عبرة ... أرى الأرض تبقى والأخلاء تذهب )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( أخلاي لو غير الممات أصابكم ... جزعت ولكن ما على الموت معتب )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/81</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بعض الحكماء :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">خمسة أشياء ضائعة : سراج يوقد في الشمس ، ومطر جود في سبخة ، وحسناء تزف إلى عنين ، وطعام استجيد وقدم إلى سكران ، ومعروف صنع إلى من لا شكر له .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/89</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لأن أقضي حاجة لأخ أحب إلي من أن أعتكف سنة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/89</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عبد الواحد بن زيد:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">شهدت مالك بن دينار وقيل له : يا أبا يحيى ! ادع الله عز وجل أن يسقينا الغيث !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال : هم يستبطئون المطر ؟ قالوا : نعم . قال : لكني والله أستبطئ الحجارة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/106</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">أنشدنا أحمد بن عباد لبعضهم :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( يا ميتا في كل يوم بعضه ... سدد فيوشك أن تموت جميعا )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/112</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سفيان الثوري :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أوحشت البلاد واستوحشت ، ولا أراها تزداد إلا وحشة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/128 </span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال حماد بن سلمة:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ليست اللعنة بسواد يرى في الوجه ، ولكن إنما هو أن لا تخرج من ذنب إلا وقعت في ذنب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/136</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">أنشدني أبي لغيره :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( اصبر لكل مصيبة وتجلد ... واعلم أن المرء غير مخلد )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( فإذا ذكرت مصيبة تسلو بها ... فاذكر مصابك بالنبي محمد )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/139</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن ابن السماك :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أنه دخل على هارون الرشيد ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال له : عظني .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال له : يا أمير المؤمنين ! لو منع عنك الماء ساعة واحدة كنت تفتيدها بالدنيا وما فيها ؟</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال : نعم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال له : يا أمير المؤمنين ! لو منع عنك البول ساعة واحدة كنت تفتيدها بالدنيا وما فيها ؟</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال : نعم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال له : يا أمير المؤمنين ! فما تصنع بدنيا لا تشتري بولة ولا شربة ماء ؟ !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/145</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سفيان بن عيينة:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال بعض الحكماء : الصدق عز ، والكذب خضوع .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/240</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عمرو بن شرحبيل :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لو عيرت رجلا برضاع الغنم ؛ لخشيت أن ارضعها .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/243</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سعيد بن العاص لابنه :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لا تمازح الشريف ؛ فيحقد عليك ، ولا الدنيء ؛ فتهون عليه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/245</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابن قتيبة يفسر:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">معنى قوله : « أنا الذي سمتني أمي حيدرة » : ذكروا أن علي بن أبي طالب رضي الله عنه ولد وأبو طالب غائب ؛ فسمته أمه فاطمة ابنة أسد - وهي أم علي - ( أسدا ) باسم أبيها ، فلما قدم أبو طالب ؛ كره هذا الاسم الذي سمته به أمه وسماه عليا ، فلما رجز علي يوم خيبر ؛ ذكر ذلك الاسم الذي سمته به أمه . وحيدرة اسم من أسامي الأسد ، وهو أشجعها ، كأنه قال : أنا الأسد . والسندرة : شجرة يعمل منها القسي والنبل . قال الهذلي :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( إذا أدركت أولاهم أخرياتهم ... حنوت لهم بالسندري الموتر )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">يعني : القسي ، نسبها إلى الشجرة التي تعمل منها القسي .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/269</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال إبراهيم بن أدهم :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">الزهد ثلاثة أصناف : فزهد فرض ، وزهد فضل ، وزهد سلامة فالزهد الفرض : الزهد في الحرام ، والزهد الفضل : الزهد في الحلال ، والزهد السلامة : الزهد في الشبهات .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/270</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال أبو سليمان :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ينبغي للخوف أن يكون أغلب على الرجاء ، فإذا غلب الرجاء على الخوف ؛ فسد القلب</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/272</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال القاسم بن محمد بن أبي بكر الصديق - رضي الله عنهم -:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أنه سمع رجلا يقول : ما أجرأ فلانا على الله ! فقال القاسم : ابن آدم أهون وأضعف من أن يكون جريئا على الله ، ولكن قل : ما أقل معرفته بالله عز وجل !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/286</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عكرمة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كنا عند ابن عمر وعنده ابن عباس رضي الله عنهما ، فمر غراب يصيح ؛ فقال رجل من القوم : خير خير ! فقال ابن عباس : لا خير ولا شر .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/297</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال أبو إسحاق:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">مر أبو حازم في السوق ، فنظر إلى الفاكهة ، فقال : موعدك الجنة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/338</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن بن الحسين :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سمعت أبي يقول : مر بهلول في السوق وهو يأكل ، فاستقبله بعض أصحابنا ، فقال له : يا بهلول ! تأكل في السوق ؟ فقال : قال النبي صلى الله عليه وسلم : « مطل الغني ظلم » ، وأنا لحقني الجوع في السوق وفي كفي رغيف ؛ فكرهت أن أمطل نفسي .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/354</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">ينما الرشيد هارون يطوف بالبيت :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إذ عرض له رجل ، فقال : يا أمير المؤمنين ! إني أريد أن أكلمك بكلام فيه غلظ ؛ فاحتمله لي . فقال : لا ، ولا نعمة عين ولا كرامة ، قد بعث الله من هو خير منك إلى من هو شر مني ، فأمره أن يقول له قولا لينا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/364</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سفيان بن عيينة:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قيل لخالد بن يزيد : ما أقرب شيء ، وأبعد شيء ، وآنس شيء ، وأوحش شيء ؟ فقال : أقرب شيء الأجل ، وأبعد شيء الأمل ، وآنس شيء الصاحب ، وأوحش شيء الموت</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/364</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن أبي صالح :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( ومزاجه من تسنيم) [ المطففين : 27 ] ؛ قال : هو أشرف شراب أهل الجنة ، وهو للمقربين صرف ، ولأهل الجنة مزاج.</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/375</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عبيد القاسم بن سلام:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قول العرب : ( لقد ذل من بالت عليه الثعالب ) ؛ قيل : هذا فيما بلغنا أن رجالا من العرب كانوا يعبدون صنما ، فنظروا يوما إلى ثعلب جاء حتى بال عليه ، فقال بعضهم :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( أرب يبول الثعلبان برأسه ... لقد ذل من بالت عليه الثعالب )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/368</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">خطب عبد الله بن مسعود رضي الله عنه ؛ فقال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إن عمر بن الخطاب رضي الله عنه كانت خلافته فتحا ، وإمارته رحمة ، والله ! إني لأظن الشيطان كان يفرق أن يحدث حدثا مخافة أن يغيره عمر ؛ والله ! لو أن عمر أحب كلبا ؛ لأحببت ذلك الكلب</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/415</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بعض الحكماء :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أشد الأعمال ثلاثة : إنصاف الناس من نفسك ، والمواساة بالمال ، وذكر الله عز وجل على كل حال .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/416</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">أنشدنا محمد بن يحيى الحميري لبعض الشعراء :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( إن المطامع ما علمت مذلة ... للطامعين وأين من لا يطمع ؟ )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( فإذا طلبت فلا إلى متضايق ... من ضاق عنك فرزق ربك أوسع )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( فاقنع ولا تنكر لربك قدرة ... فالله يخفض من يشاء ويرفع )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/428</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كان عمر بن الخطاب رضي الله عنه يقول :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ينبغي للرجل أن يكون في أهله مثل الصبي ، فإذا التمس ما عنده وجد رجلا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/430</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الضحاك :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في قول الله تبارك وتعالى : { إنما نعد لهم عدا } [ مريم : 84 ] ؛ قال : الأنفاس .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/463</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن طاوس :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في قول الله عز وجل : {وخلق الإنسان ضعيفا} [ النساء : 28 ] ؛ قال : لا صبر له عن النساء .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/468</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن ابن سيرين :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أن عبد الرحمن بن أبي بكر الصديق رضي الله عنهما كان يوم بدر مع المشركين ، فلما أسلم ؛ قال لأبيه : لقد أهدفت لي يوم بدر فصرفت عنك ولم أقتلك . فقال أبو بكر رضي الله عنه : لكنك لو أهدفت لي لم أنصرف عنك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/445 </span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عبد الله بن عمرو بن العاص رضي الله عنه ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أربع خلال إذا أعطيتهن ؛ فلا يضرك ما عدل [ به ] عنك في الدنيا : حسن خليقة ، وعفاف في طعمة ، وصدق حديث ، وحفظ أمانة</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/376</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عمر بن عبد العزيز رضي الله عنه :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لا تودن عاقا ، كيف يودك وقد عق أباه ؟ !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/482</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل لأعرابي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أي ولدك أحب إليك ؟ فقال : صغيرهم حتى يكبر ، ومريضهم حتى يبرأ ، وغائبهم حتى يقدم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/485</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كان عمر بن عبد العزيز :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في سفر مع سليمان بن عبد الملك ، فأصابتهم السماء برعد وبرق وظلمة وريح شديدة حتى فزعوا لذلك ، وجعل عمر بن عبد العزيز يضحك ، فقال له سليمان : ما ضحكك يا عمر ؟ ! أما ترى ما نحن فيه ؟ قال له : يا أمير المؤمنين ! هذا آثار رحمته فيه شدائد كما ترى ؛ فكيف بآثار سخطه وغضبه ؟</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/487</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">أنشد مسعر :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( قف بديار المترفين فقل لها ... إذا جئتها أين المساكن والقرى )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وأين الملوك الناعمون بغبطة ... ومن عانق البيض الرغابيب كالدمى )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( فلو نطقت دار لقالت ديارهم ... لك الخير صاروا للتراب وللبلى )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وأفناهم كر النهار وليله ... ولم يبق في الأيام كهل ولا فتى )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/497</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الأحنف بن قيس :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما خان شريف ، ولا كذب عاقل ، ولا اغتاب مؤمن .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/515</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال أبو حازم :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كل نعمة لا تقرب من الله عز وجل ؛ فهي بلية</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/19</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن عوف ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما اغبرت نعلي في طلب دنيا قط ، وما جلست في مجلس إلا انتظرت جنازة أو حاجة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/21</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كان يحيى بن معين يقول:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من لم يخطئ عندنا في الحديث ؛ فهو كذاب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/23</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن ابن عون ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان بصر محمد بن سيرين بالعلم كبصر التاجر الأريب بتجارته . قال : وكان إذا دخل محمد بن سيرين السوق لا يراه أحد إلا كبر الله ؛ لصلاحه وخشوعه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/25</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل لمحمد بن المنكدر :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أي الأعمال أفضل ؟ قال : إدخال السرور على المؤمن . وقيل له : أي الدنيا أحب إليك ؟ قال : الإفضال على الإخوان . وكان إذا حج أخرج نساءه وصبيانه إلى الحج ، فقيل له في ذلك ، فقال : أعرضهم لله عز وجل . وكان يحج وعليه دين ، فقيل له في ذلك ، فقال : هو أقضى للدين . </span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/27</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال كسرى :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لا تنزلن ببلد ليس فيه خمسة أشياء : سلطان قاهر ، وقاضي عادل ، وسوق قائمة ، وطبيب عالم ، ونهر جار .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/33</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال مالك بن دينار:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما أشد فطام الكبير ! وأنشد :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( أتروض عرسك بعدما هرمت ... ومن العناء رياضة الهرم )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/34</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن ؛ أنه قال:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ستعلم يا مسكين ؛ تنفق دينك في شهوتك سرفا ، وتمنع في حق الله درهما ! ستعلم يا لكع .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/34</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل ليونس بن عبيد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">هل تعرف أحدا يعمل بعمل الحسن ؟ قال : ما أعرف أحدا يقول بقوله ؛ فكيف يعمل بعمله ؟ ! ثم وصفه فقال : كان إذا أقبل ؛ فكأنه أقبل من دفن حميمه ، وإذا جلس ؛ فكأنه أسير أمر بضرب عنقه ، وإذا ذكرت النار ؛ فكأنها لم تخلق إلا له ، وكان صائم النهار قائم الليل ، تاليا للقرآن ، خائفا لله ، هامل العينين بالليل والنهار ، ما له غم غير الآخرة</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/35</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الثوري:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قيل للربيع بن خثيم : لو أرحت نفسك ؟ قال : راحتها أريد .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/47</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال علي بن أبي طالب رضي الله عنه :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">عجبت لمن يهلك والنجاة معه ! قيل له : ما هي يا أمير المؤمنين ؟ قال : الاستغفار</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/49</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن بن صالح:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في قول الله تبارك وتعالى : { وجعلنا منهم أئمة يهدون بأمرنا لما صبروا } [ السجدة : 24 ] ؛</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال : صبروا عن الدنيا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/ 55</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال حماد بن زيد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كنا جلوسا عند يحيى البكاء ، فقرأ عليه القارئ : { ولو ترى إذ وقفوا على ربهم } [ الأنعام : 30 ] ؛</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فصاح صيحة ، فعادوه منها أربعة أشهر</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/66</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بقية:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كنت مع إبراهيم بن أدهم بصور ، فصلى على جنازة ، فلما فرغ أتاه رجل ، فقال له : يا أبا إسحاق ! ادع لي</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فالتفت إلى الرجل ، فقال له : دعاؤك لنفسك خير لك من دعائي لك</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/71</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن أبي الجوزاء :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في قول الله تبارك وتعالى : ( إلا من أتى الله بقلب سليم ( 89 ) ) [ الشعراء : 89 ] ؛</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال : شهادة أن لا إله إلا الله</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/84</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن أبي إسحاق:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم لا يثبت لهم العدو فواقا عند اللقاء ، فقال هرقل وهو على أنطاكية لما قدمت منهزمة الروم ؛ قال لهم : أخبروني ويلكم عن هؤلاء القوم الذين يقاتلونكم ؛ أليسوا هم بشرا مثلكم ؟ ! قالوا : بلى . قال : فأنتم أكثر أم هم ؟ قالوا : بل نحن أكثر منهم أضعافا في كل موطن . قال فما بالكم تنهزمون كلما لقيتموهم ؟ فقال شيخ من عظمائهم : من أجل أنهم يقومون الليل ، ويصومون النهار ، ويوفون بالعهد ، ويأمرون بالمعروف ، وينهون عن المنكر ، ويتناصفون بينهم ، ومن أجل أنا نشرب الخمر ، ونزني ، ونركب الحرام ، وننقض العهد ، ونغصب ، ونظلم ، ونأمر بما يسخط الله ، وننهى عما يرضي الله عز وجل ، ونفسد في الأرض . قال : أنت صدقتني .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/91</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن أبي حازم ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">نحن لا نحب أن نموت حتى نتوب ، ونحن نموت ولا نتوب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/95</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( كَمْ مِنْ عَلِيلٍ قَدْ تَخَطَّاهُ الرّدى ... فَنَجَا وَمَاتَ طَبِيبُهُ وَالْعُوَّدُ )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/102</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن البصري في بعض مواعظه :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">يا معشر الشباب ! كم من زرع لم يبلغ أدركته الآفة ؟ !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/107</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بشر بن الحارث:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من ازداد علما ولم يزدد ورعا ؛ لم يزدد من الله إلا بعدا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/107</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">أنشدنا يحيى بن معين هذا الشعر :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( الْمَالُ يَنْفَذ حِلُّهُ وَحَرَامُهُ ... يَوْمًا وَتَبْقَى فِي غَدٍ آثَامُهُ )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( لَيْسَ التَّقِيُّ بِمُتَّقٍ فِي دِينِهِ ... حَتَّى يَطِيبَ شَرَابُهُ وَطَعَامُهُ )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وَيَطِيبَ مَا يَحْوِي وَيُكْسِبُ أَهْلَهُ ... وَيَطِيبَ فِي حُسْنِ الْحَدِيثِ كَلامُهُ )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( نَطَقَ النَّبِيُّ لَنَا بِهِ عَنْ رَبِّهِ ... فَعَلَى النَّبِيِّ صَلاتُهُ وَسَلامُهُ )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/133</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن ابن عيينة ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان سعيد بن العاص إذا سأله سائل فلم يكن عنده شيء ؛ قال : اكتب علي بمسألتك سجلا إلى أيام ميسرتي .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/143</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن ابن عباس ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">رأيت عمر بن الخطاب رضي الله عنه يطوف بالبيت وإزاره مرقوع بأدم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/144</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن سفيان الثوري :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان يقال : من أراد عزا بلا عشيرة ، وهيبة بلا سلطان ؛ فليخرج من ذل معصية الله عز وجل إلى عز طاعته</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/144</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لو كان للناس جميعا عقول خربت الدنيا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/145</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الشعبي ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ركب زيد بن ثابت ، فأخذ ابن عباس بركابه ، فقال له : لا تفعل يا ابن عم رسول الله صلى الله عليه وسلم . فقال : هكذا أمرنا أن نفعل بعلمائنا . فقال زيد : أرني يدك . فأخرج يده ، فقبلها زيد وقال : هكذا أمرنا أن نفعل بأهل بيت نبينا صلى الله عليه وسلم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/146</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال إبراهيم بن أدهم :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لا تجعل بينك وبين الله منعما عليك ، إذ سألت ؛ فاسأل الله أن ينعم عليك ولا تسأل المخلوقين ، وعد النعم منهم مغرما .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/148</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">رأى الثوري :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">رجلا عند قوم يشكو ضيقه ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال له الثوري : يا هذا ! شكوت من يرحمك إلى من لا يرحمك !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/148</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سليمان لأبي حازم :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سل حوائجك . فقال : قد رفعتها إلى من لا تختزل دونه الحوائج .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/150</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن معاوية بن قرة ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إن أكثر الناس حسابا يوم القيامة الصحيح الفارغ .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/152</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عبد الله :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إني لأكره أن أرى الرجل فارغا ليس في أمر دنيا ولا آخرة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/152</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وكل إنسان ألزمنه طائره في عنقه ) [ الإسراء : 13 ]</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال : عمله .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/155</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن أبي الجلد ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان رجل من إخواننا إذا جلس جلس على رجليه ، فقيل له : لم لا تجلس على إستك ؟ فقال : الجلوس على الإست جلسة الآمنين ، وأنا فقد عصيت الرحمن عز وجل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/195</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الأصمعي ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال بزرجمهر الحكيم : كل عزيز دخل تحت القدرة ؛ فهو ذليل ، وكل مقدور عليه مملوك محقور .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/195</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الفضيل :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">حسناتك من عدوك أكثر منها من صديقك ؛ لأن عدوك إذا ذكرت عنده اغتابك ، وإنما يدفع إليك المسكين من حسناته .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/196</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كان يقال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من اغتاب خرق ، ومن استغفر الله رفأ .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/197</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن محمد بن كعب ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إذا أراد الله بعبد خيرا زهده في الدنيا ، وفقهه في الدين ، وبصره عيوبه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/197</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن أبي عبيدة:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في قوله تبارك وتعالى : { ويدخلهم الجنة عرفها لهم } ( 6 ) ) [ محمد : 6 ] ؛ قال : طيبها لهم . قال : والعرب تقول : هذا طعام معرف ؛ أي : مطيب ، وقال الشاعر :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( فتدخل أيد في حناجر أقنعت ... لعادتها من الخزير المعرف )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/210</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عدي بن زيد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( عن المرء لا تسل وأبصر قرينه ... فإن القرين بالمقارن مقتدي )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/226</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال محمد بن كعب :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إذا أراد الله بعبد خيرا زهده في الدنيا ، وفقهه في الدين ، وبصره عيوبه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/197</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن أبي عبيدة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في قوله تبارك وتعالى : { ويدخلهم الجنة عرفها لهم } ( 6 ) ) [ محمد : 6 ] ؛</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال : طيبها لهم . قال : والعرب تقول : هذا طعام معرف ؛ أي : مطيب ، وقال الشاعر :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( فتدخل أيد في حناجر أقنعت ... لعادتها من الخزير المعرف )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/210</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عدي بن زيد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( عن المرء لا تسل وأبصر قرينه ... فإن القرين بالمقارن مقتدي )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/226</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن ابن شوذب ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قيل لكثير بن زياد : أوصنا . فقال : أوصيكم أن تبيعوا دنياكم بآخرتكم ؛ تربحونهما والله جميعا ! ولا تبيعوا آخرتكم بدنياكم ؛ فتخسرونهما والله جميعا !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/244</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بشر بن الحارث :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من سأل الله عز وجل الدنيا ؛ فإنما يسأله طول الوقوف يوم القيامة</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">.4/245</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال أبو حازم :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما في الدنيا شيء يسرك إلا قد ألزق به شيء يسوؤك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/446</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الأصمعي ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال بزرجمهر الحكيم : إذا اشتبه عليك أمران فلم تدر في أيهما الصواب ؛ فانظر أقربهما إلى هواك ، فاجتنبه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/251</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن السدي:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في قول الله تبارك وتعالى : ( تلفح وجوههم النار وهم فيها كلحون ( 104 ) ) [ المؤمنون : 104 ] ؛ قال : تلفحهم لفحة ؛ فلا تدع لحما على عظم إلا ألقته على أعقابهم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/262</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن عبد الرحمن بن يزيد بن جابر ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قلت ليزيد : ما لي أرى عينيك لا تجف من البكاء ؟ فقال : وما مسألتك عن هذا ؟ قلت : عسى أن ينفعي الله . قال : والله يا أخي ! لو لم يتواعدني الله تبارك وتعالى إن أنا عصيته إلا أن يسجني في الحمام ؛ لكنت حريا أن لا تجف لي عين ، وقد تواعدني أن يسجني في جهنم !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/264</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">وقفت على قيس بن سعد عجوز ؛ فقالت :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أشكو إليك قلة الجرذان .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال قيس : ما أحسن هذه الكناية ! املؤوا بيتها خبزا ولحما وسمنا وتمرا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/266</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">بعث روح بن حاتم :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إلى كاتب له بثلاثين ألف درهم ، وكتب إليه : قد بعثت بها إليك ، ولا أقللها تكثرا ، ولا أكثرها تمننا ، ولا أطلب عليها ثناء ، ولا أقطع بها عنك رجاء .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/269</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بلال بن سعد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أخ لك كلما لقيك أخبرك بعيب فيك خير لك من أخ لك كلما لقيك وضع في كفك دينارا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/270</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن إياس بن دغفل ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">رأيت الحسن ودع رجلا وعيناه تهملان وهو يقول :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وما الدهر إلا هكذا فاصطبر له ... رزية مال أو فراق حبيب )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/271</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">أنشد لعبد الله بن مصعب الزبيري :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( ما لي مرضت فلم يعدني عائد ... منكم ويمرض كلبكم فأعود )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/273</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ويح : كلمة رحمة</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/273</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل ليوسف بن أسباط :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما غاية الزهد ؟ قال : لا تفرح بما أقبل ، ولا تأسف على ما أدبر . قلت : فما غاية التواضع ؟ قال : تخرج من بيتك ، فلا تلقى أحدا إلا رأيت أنه خير منك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/296</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الأصمعي ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كتب عمر بن عبد العزيز إلى عدي بن أرطأة - وكان ولاه على بعض أعماله - : غرني منك مجالستك القراء ، وعمامتك السوداء ، وخشوعك ، فلما بلوناك ؛ وجدناك على خلاف ما أملناك ، قاتلكم الله ! أما تمشون بين القبور ؟ !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/312</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بعض الحكماء :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من لم ينشط لحديثك ؛ فارفع عنه مؤونة الاستماع منك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/335</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لسان العاقل من وراء قلبه ، فإذا أراد الكلام ؛ تفكر ، فإن كان له قال ، وإن كان عليه أمسك ، وقلب الجاهل من وراء لسانه ، فإن هم بالكلام ؛ تكلم ، له وعليه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/335</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن سفيان الثوري ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">بلغنا في قول الله عز وجل : ( وكانوا لنا خشعين ) [ الأنبياء : 90 ] ؛ قال : الخوف الدائم في القلب.</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/343</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">في قول الله تبارك وتعالى : ( وأنذرهم يوم الأزفة إذ القلوب لدى الحناجر كظمين ) [ غافر : 18 ] ؛ قال : أزفت والله عقولهم ، وطارت قلوبهم ، فترددت في أجوافهم بالغصص إلى حناجرهم لما أمر بهم إلى النار ، فيقول بعضهم لبعض : هل { لنا من شفعاء فيشفعوا لنا } [ الأعراف : 53 ] ؟ فنودوا : { ما للظالمين من حميم ولا شفيع } [ غافر : 18 ]</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/343</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال رجل للحسن :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إني أكره الموت . قال : لأنك أخرت ما لك ، ولو قدمته ؛ لسرك أن تلحق به .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/349</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال يزيد بن المهلب لابنه مخلد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إذا كتبت كتابا ؛ فأطل النظر فيه ، فإن كتاب الرجل موضع عقله .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/351</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بلال بن سعد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">تنادى النار يوم القيامة : يا نار ! اشتفي ، يا نار ! اسلخي ، يا نار ! أحرقي ، يا نار ! كلي ولا تقتلي .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/363</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كل نعيم زائل ؛ إلا نعيم أهل الجنة ، وكل غم زائل ؛ إلا غم أهل النار .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/364</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">المؤمن وقاف على نفسه ، يحاسب نفسه لله ، وإنما خف الحساب يوم القيامة على قوم حاسبوا أنفسهم في الدنيا ، وإنما شق الحساب يوم القيامة على أقوام أخذوا هذا الأمر من غير محاسبة ، إن المؤمن لا يأمن شيئا ؛ حتى يلقى الله تبارك وتعالى ، يعلم أنه مأخوذ عليه في سمعه وبصره ولسانه وفي جوارحه ، مأخوذ عليه في ذلك كله .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/374</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابن ضبارة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إنا نظرنا ؛ فوجدنا الصبر على طاعة الله أهون من الصبر على عذاب الله .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/377</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بلال بن أبي بردة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لا يمنعنكم سوء ما تعلمون منا أن تقبلوا منا أحسن ما تسمعون .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/379</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال أبو سليمان الداراني :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أهل الليل في ليلهم ألذ من أهل اللهو في لهوهم ، ولولا الليل ؛ ما أحببت البقاء .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">3/383</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عبد الرحمن بن يزيد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كنا نغزوا ؛ فكان عطاء الخراساني يحيي الليل ، فإذا مضى من الليل ثلثه أو أكثر ؛ نادى ونحن في فسطاطنا : يا عبد الرحمن بن يزيد ! ويا يزيد بن زيد ! ويا هشام بن الغاز ! قوموا فتوضؤوا وصلوا ؛ فإن قيام هذا الليل وصيام هذا النهار أيسر من شرب الصديد ، ومن مقطعات الحديد ؛ فالوحا الوحا ! ثم النجاة النجاة ، ثم يقبل على صلاته .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/383</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كان عمران الخواص:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">يمر على الجسر ، فيقول : سلم سلم ، ويظن أنه يمر على الصراط ، ويغشى عليه ، وكان إذا مر على الحدادين ؛ قال : يا مالك ! لا أعود . ويغشى عليه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/399</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن عبد الواحد بن زيد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أن حبيبا أبا محمد جزع جزعا شديدا عند الموت ؛ فجعل يقول بالفارسية : أريد أن أسافر سفرا ما سافرته قط ، أريد أن أسلك طريقا ما سلكته قط ، أريد أن أزور سيدي ومولاي وما رأيته قط ، أريد أن أشرف على أهوال ما شاهدت مثلها قط ، أريد أن أدخل تحت التراب فأبقى تحته إلى يوم القيامة ، ثم أوقف بين يدي الله عز وجل فأخاف أن يقول لي : يا حبيب ! هات تسبيحة واحدة سبحتني في ستين سنة لم يظفر منك الشيطان فيها بشيء ؛ فماذا أقول وليس لي حيلة ؟ ! أقول : يا رب ! هوذا قد أتيتك مقبوض اليدين إلى عنقي . قال عبد الواحد « : هذا عبد الله ستين سنة مشتغلا به ، ولم يشتغل من الدنيا بشيء قط ؛ فإيش يكون حالنا ؟ ! واغوثاه بالله !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/399</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن ابن شهاب ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">الكريم لا تحكمه التجارب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/400</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابن عائشة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان الرجل إذا أراد أن يشين أخاه ، طلب الحاجة من غيره .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/406</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال إسماعيل بن زرارة:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">شتم رجل عمر بن ذر ، فقال : يا هذا ! لا تغرق في شتمنا ، ودع للصلح موضعا ؛ فإني أمت مشاتمة الرجال صغيرا ، ولم أحبها كبيرا ، وإني لا أكافئ من عصى الله في بأكثر من أن أطيع الله فيه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/407</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال إبراهيم بن بشار :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إن الآية التي مات منها علي بن الفضيل هي في الأنعام : { ولو ترى إذ وقفوا على ربهم } [ الأنعام : 30 ] ، أو قال : { إذ وقفوا على النار } [ الأنعام : 27 ] ؛ ففي هذا الموضع مات ، وكنت فيمن صلى عليه رحمه الله .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/434</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابن المقفع :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إذا أكرمك الناس لمال أو سلطان ؛ فلا يعجبنك ذلك ؛ فإن زوال الكرامة بزوالها ، ولكن ليعجبك إن أكرموك لعلم أو لأدب أو لدين .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/438</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بلال بن أبي بردة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">يا معشر الناس ! لا يمنعكم سوء ما تعلمون منا أن تقبلوا أحسن ما تسمعون .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/440</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الخليل :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( اعمل بعلمي ولا تنظر إلى عملي ... ينفعك علمي ولا يضررك تقصيري )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/440</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">سئل بعض الحكماء :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">عن الأحزان في الدنيا ، فقال : الأحزان ثلاثة : خليل فارق خليله ، أو والد ثكل ولده ، أو رجل افتقر بعد الغنى .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/449</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن مؤرج ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">دعا أعرابي بعرفة ، فسمعته يقول : اللهم ! إني أعوذ بك من الفقر إلا إليك ، ومن الذل إلا لك ؛ فأعطني الخير ، واجعلني له أهلا ، وجنبني الشر ولا تجعلني له مثلا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/453</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كفاك من العقل ما أوضح لك غيك من رشدك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/459</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن البصري :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أحسن العلماء علما من أحسن تقدير معاشه ومعاده تقديرا لا يفسد عليه واحدا منهما بصلاح الآخر ، فإن أعياه ذلك رفض الأدنى ، وآثر الأعظم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/459</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الأصمعي ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال بعض حكماء العرب : لكل جواد كبوة , ولكل صارم نبوة ، ولكل عالم هفوة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/460</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">أنشد ابن أبي الدنيا</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( العلم زين وذخر لا نفاد له ... نعم الضجيع إذا ما عاقل صحبا )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( قد يجمع المرء مالا ثم يسلبه ... عما قليل فيلقى الذل والحربا )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وجامع العلم مغبوط به أبدا ... فلا تحاذر منه الفوت والسلبا )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/463</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عمر بن عبد العزيز :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من علم أن للكلام ثوابا وعقابا قل كلامه إلا فيما يعنيه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/487</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن المدائني ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال بعض الحكماء : لا تقل فيما لا تعلم ؛ فتتهم فيما تعلم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/510</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال مطرف المازني :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما تلذذت لذاذة قط ولا تنعمت نعيما أكبر عندي من بكاء في حرقة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/519</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابن المبارك :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سمعت وهيب بن الورد يقول : جربت الدنيا منذ خمسين سنة ؛ فما وجدت أحدا غفر لي ذنبا فيما بيني وبينه ، ولا ستر علي عورة ، ولا وصلني إن قطعته ، ولا أمنته إذا غضب ؛ فالاشتغال بهؤلاء حمق كبير ، فانقطع إلى من يغفر لك سريرتك وعلانيتك ، ويستر عليك عورتك ولا يمقتك بذلك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/522</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ادع الله في الرخاء يستجب لك في البلاء ، ألا ترى أنه حبس يونس محبسا لم يحبس به أحدا من العالمين ، ثم قال جل وعز : ( فلولآ أنه كان من المسبحين للبث في بطنه إلى يوم يبعثون) [ الصافات : 143 ، 144 ] .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">4/526</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بعض الحكماء :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من هوان الدنيا على الله عز وجل أنه لا يعصى إلا فيها ، ولا ينال ما عنده إلا بتركها .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/18</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الأصمعي ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لما صاف قتيبة بن مسلم الترك وهاله أمرهم سأل عن محمد بن واسع ، فقال : انظروا ما يصنع . [ قالوا : ] هو ذاك في أقصى الميمنة جانح على سية قوسه ينضنض بأصبعه نحو السماء . فقال قتيبة : تلك الأصبع الفاردة أحب إلي من مئة ألف سيف شهير وسنان طرير .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/21</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عوف بن النعمان الشيباني - وكان جاهليا - :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لأن أموت عطشا أحب إلي من أن أكون مخلافا للوعد .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/68</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">أنشدنا محمد بن صالح لبعضهم :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وما من كاتب إلا ستبقى ... كتابته وإن بليت يداه )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( فلا تنسخ بخطك غير علم ... يسرك في العواقب أن تراه )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/83</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن ابن جريج :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">عن مجاهد في قول الله تبارك وتعالى : { سيماهم في وجوههم من أثر السجود } [ الفتح : 29 ] ؛</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال : ليس الندب ، ولكن صفرة الوجه والخشوع .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/95</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الأصمعي ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قيل لأعرابي : كيف حزنك اليوم على ولدك ؟ فقال : ما ترك حب الغداء والعشاء لنا حزنا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/101</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال داود الطائي:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما سألت الله الجنة قط ، وإني لأستحي منه ، ولوددت أني أنجو من النار وأصير رمادا . وكان يقول : قد مللنا الحياة ؛ لكثرة ما نقترف من الذنوب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/114</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الفضيل بن عياض :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من رأى من أخ له منكرا ، فضحك في وجهه ؛ فقد خانه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/115</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال مالك بن دينار :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لأن يترك الرجل درهما حراما خير له من أن يتصدق بمئة ألف درهم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/125</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن عبد الوهاب المكي ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان فتى بمكة لا ينام الليل كله ، فقيل له : ما لك لا تنام ؟ قال : أذهب بنومي عجائب القرآن .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/127</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">سئل عمر بن عبد العزيز عن قتلى صفين ، فقال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">تلك دماء طهر الله يدي منها ؛ فما لي أخضب لساني فيها ؟ !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/148</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن العتبي ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سمعت عامر بن ضبارة يخطب ، فقال في خطبته : أيها الناس ! الصبر على طاعة الله أهون من الصبر على عذاب الله .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/151</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن العتبي ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان يقال : السؤدد ؛ الصبر على الذل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/153</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل لعبد الله بن عروة بن الزبير بن العوام :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">تركت المدينة دار الهجرة ، فلو رجعت لقيت الناس ولقيك الناس .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال : وأين الناس ؟ إنما الناس رجلان ؛ شامت لنكبة ، أو حاسد لنعمة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/181</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال جعفر بن محمد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">صلة الرحم تهون على المرء الحساب يوم القيامة ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ثم تلا : ( والذين يصلون مآ أمر الله به أن يوصل ويخشون ربهم ويخافون سوء الحساب ( 21 ) ) [ الرعد : 21 ] .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/184</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن حكم بن جابر ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قالت الصحة : أنا لاحقة بأرض العرب . قال الجوع : أنا معك . قال الإيمان : أنا لاحق بأرض الحجاز . قال الصبر : أنا معك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال الملك : أنا لاحق بأرض العراق . قال القتل : أنا معك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/188</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال يوسف بن أسباط :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كتب إليَّ حذيفة بن قتادة المرعشي وقال : بلغني أنك بعت دينك بفلسين . قال : فخرج إليه يوسف</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال : ما ذاك يرحمك الله الذي كتبت إلي ؟</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال : بلغني أنك وقفت على رجل يبيع لبنا ؛ الكيل بسبعة أفلس ، فسألته كيف يبيع الكيل ؟</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقال : بسبعة أفلس ، فوليت عنه ، فقيل له : هذا يوسف بن أسباط . فقال : هو لك بخمسة أفلس ،</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">وإنما حاباك لدينك لا لنفسك . قال : فآلى يوسف على نفسه لا يأكل لبنا أبدا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/194</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما الدنيا كلها من أولها إلى آخرها إلا كرجل نام نومة رأى في منامه ما يحب ثم انتبه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/227</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن أبي عمرو بن العلاء قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان رجل من العرب في الجاهلية إذا رأى رجلا يظلم ؛ قال : إن هذا لا يموت سويا . فقيل له : قد مات فلان سويا فلم يقبل حتى تتابعت الأخبار ، فقال : إن كنتم صادقين ، إن لكم دارا سوى هذه الدار تجازون فيها .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/232</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن عطاء السليمي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أن رجلا مر بقوم فأثنوا عليه ، فلما خلا به الطريق ؛ قال : اللهم ! إن كان هؤلاء لا يعرفونني ؛ فأنت تعرفني .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/242</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال أبو سليمان الداراني :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إذا كانت الآخرة في القلب ؛ جاءت الدنيا تزحمها ، وإذا كانت الدنيا في القلب ؛ لم تزحمها الآخرة ، إن الآخرة كريمة وإن الدنيا لئيمة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/243</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن يونس بن ميسرة ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">الزهد أن يكون حالك في المصيبة وحالك إذا لم تصب بها سواء ، أو أن يكون مادحك وذامك في الحق سواء .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/245</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن البصري :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">وقفت على بزاز بمكة أشتري منه ثوبا ، فجعل يمدح ويحلف ، فتركته وقلت : لا ينبغي الشراء من مثله ، واشتريت من غيره ، ثم حججت بعد ذلك بسنتين ، فوقفت عليه ، فلم أسمعه يمدح ولا يحلف . فقلت له : ألست الرجل الذي وقفت عليه منذ سنوات ؟ قال : نعم . قلت له : وأي شيء أخرجك إلى ما أرى ؟ ما أراك تمدح ولا تحلف ! فقال : كانت لي امرأة إن جئتها بقليل نزرته ، وإن جئتها بكثير قللته ، فنظر الله إلي فأماتها ، فتزوجت امرأة بعدها ، فإذا أردت الغدو إلى السوق أخذت بمجامع ثيابي ثم قالت : يا فلان ! اتق الله ولا تطعمنا إلا طيبا ، إن جئتنا بقليل كثرناه ، وإن لم تأتنا بشيء أعناك بمغزلنا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/251</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كان العلاء بن زياد يقول :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لينزل أحدكم نفسه أن لو قد حضره الموت ، فاستقال ربه ، فأقاله ؛ فليعمل بطاعة الله عز وجل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/364</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أيها العالم ! صم قبل أن لا تقدر على صوم يوم تصومه ، كأنك إذا ظمئت لم تكن رويت ، وكأنك إذا رويت لم تكن ظمئت</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/265</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بكر بن عبد الله المزني :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إذا رأيت أكبر منك ؛ فقل : سبقني بالإسلام والعمل الصالح ؛ فهو خير مني ، وإذا رأيت أصغر منك ؛ فقل : سبقته بالذنوب والمعاصي ؛ فهو خير مني ، وإذا رأيت إخوانك يكرمونك ؛ فقل : نعمة أحدث ثوابها ، وإذا رأيت منهم تقصيرا ؛ فقل : بذنب أحدثته</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/272</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بعض الحكماء :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ليس من الحيوان شيء يستطيع أن ينظر إلى أديم السماء غير الإنسان ، وذلك لكرامته على الله عز وجل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/284</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بزرجمهر الحكيم لبعض ملوك الفرس :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إياك وعزة الغضب ؛ فإنها مصيرتك إلى ذل الاعتذار .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/289</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابن الأعرابي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال بعض الأعراب : إياك وصدر المجلس ؛ فإنه مجلس قلعة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/290</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن سعيد بن عثمان ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">مر على الشعبي حمال على ظهره دنٌ يحمله ، فلما رأى الشعبي وضعه ، فقال له : ما كان اسم امرأة إبليس ؟ فقال الشعبي : ذلك نكاح لم نشهده .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/291</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عبد الواحد بن زيد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما كان أحد يطيق ينظر إلى الحسن البصري إلا بكى عند رؤيته ، رحمة الله عليه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/293</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الأصمعي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أبدع بيت قالته العرب بيت أبي ذؤيب :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( والنفس راغبة إذا رغبتها ... وإذا ترد إلى قليل تقنع )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">وأحسن ما قيل في الاستعفاف :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( من يسأل الناس يحرموه ... وسائل الله لا يخيب )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">وأحسن ما قيل في حفظ المال قول المتلمس :</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( قليل المال تصلحه فيبقى ... ولا يبقى الكثير مع الفساد )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/293</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال أحمد بن شعيب :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كنا عند بعض المحدثين بالبصرة ، فحدثنا بحديث النبي صلى الله عليه وسلم : « إن الملائكة تضع أجنحتها لطالب العلم » ، وفي المجلس معنا رجل من المعتزلة ؛ فجعل يستهزئ بالحديث ، فقال : والله ! لأقطرن غدا نعلي فأطأ بهما أجنحة الملائكة . قال : ففعل ومشى في النعلين ، فجفت رجلاه جميعا ، ووقعت في رجليه جميعا الآكلة</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/294</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال هشام بن حسان :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سيئة تسوؤك خير من حسنة تعجبك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/299</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال مطرف :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لأن أبيت نائما وأصبح نادما أحب إلي من أن أبيت قائما وأصبح معجبا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/300</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سفيان بن عيينة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إن من فتنة الرجل إذا كان فقيها أن يكون الكلام أحب إليه من الصمت .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/322</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن وهب بن منبه ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما من شعرة تبيض ؛ إلا تقول للسوداء : يا أختاه ! قد أتاك الموت ؛ فاستعدي .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/323</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن مقاتل بن حيان ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">صليت خلف عمر بن عبد العزيز ؛ فقرأ : ( وقفوهم إنهم مسئولون ) [ الصافات : 24 ] ؛ فجعل يكررها ولا يستطيع أن يجاوزها .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">5/402</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل للربيع بن خثيم :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما داء البدن ؟ قال : الذنوب . قيل له : فما دواؤها ؟ قال : الاستغفار . قيل له : فما شفاؤها ؟ قال : أن لا تعود في الذنب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/16</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال القاسم بن محمد بن أبي بكر الصديق :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إن من أعظم الذنب أن يستخف المرء بذنبه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/17</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال يحيى بن خالد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ثلاثة أشياء تدل على عقول أربابها : الكتاب ، والرسول ، والهدية .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/19</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال محمد بن الحسين الترجماني :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( إِيَّاكَ أَعْنِي يا ابن آدَمَ فَاسْتَمِعْ ... وَدَعِ الرُّكُونَ إِلَى حَيَاتِكَ تَنْتَفِعْ )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( لَوْ كَانَ عُمْرُكَ أَلْفَ حَوْلٍ كَامِلٍ ... لَمْ تَذْهَبِ الأَيَّامُ حَتَّى تَنْقَطِعْ )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( إِنَّ الْمَنِيَّةَ لا تَزَالُ مُلِحَّةً ... حَتَّى تُشَتِّتَ كُلَّ أَمْرٍ مُجْتَمِعْ )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( شُغِلَ الْخَلائِقُ بِالْحَيَاةِ وَأَغْفَلُوا ... زَمَنًا حَوَادِثُهُ عَلَيْهِمْ تَقْتَرِعْ )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( لَعِبَتْ بِنَا الدُّنْيَا وَكَيْفَ تَغُرُّنَا ... أَمْ كَيْفَ تَخْدَعُ مَنْ تَشَاءُ فَيَنْخَدِعْ )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وَالْمَرْءُ يُوَطِنُهَا وَيَعْلَمُ أَنَّهُ ... عَنْهَا إِلَى وَطَنٍ سِوَاهَا مُنْقَلِعْ )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( لَمْ تُقْبِلِ الدُّنْيَا بِخَدْعَتِهَا إِلَى أَحَدٍ ... فَمَلَّ مِنَ الْحَيَاةِ وَلا شَبَعْ )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/20</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال يحيى بن خالد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">شيئان يورثان العقل : التين اليابس إذا أكل ، ودخان اللبان إذا بخر به .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/39</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الأحنف بن قيس :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كل عز لم يؤيد بعلم ؛ فإلى ذل ما يصير .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/44</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال إسحاق بن منصور السلولي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">دخلت أنا وصاحب لي على داود الطائي وهو جالس على التراب ليس في منزله شيء ؛ فقلت لصاحبي : هذا رجل زاهد . فقال داود : إنما الزاهد من قدر فترك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/81</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال رجل للحسن :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إني أكره الموت . قال : لأنك أخرت مالك ، ولو قدمته ؛ لسرك أن تلحق به .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/85</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن عبيد الله بن عمر :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أن عمر بن الخطاب كان جالسا ذات يوم ، فمرت به جارية تحمل قربة ، فقام ، فأخذ منها القربة وحملها على عنقه حتى وداها ثم رجع ، فقال له أصحابه : يرحمك الله يا أمير المؤمنين ! ما حملك على هذا ؟ قال : إن نفسي أعجبتني ؛ فأردت أن أذلها .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/91</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن شريح بن عبيد قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كانت تعزية أهل الجاهلية : كل مصيبة ما عدا النفس جلل . فلما أسلموا وتفقهوا ؛ قالوا : كل مصيبة ما عدا النار جلل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/95</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">سُئل محمد بن عمران :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما المروءة ؟ قال : لا تعمل شيئا في السر تستحي منه في العلانية .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/107</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الأصمعي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال بزرجمهر الحكيم : ثمر القناعة الراحة ، وثمر التواضع المحبة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/113</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال المنصور :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إذا مد إليك عدوك يده ؛ فإن قدرت على قطعها ، وإلا ؛ فقبلها .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/138</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما من صاحب كبيرة لا يكون وجل القلب ؛ إلا كان ميت القلب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/145</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال قبيصة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان سفيان الثوري إذا مر بشيء من زينة الدنيا يغمض عينيه ولا ينظر إليه</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/155</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الخليل بن أحمد:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ظهر الفساد والخبث في الناس منذ استأصلوا شعورهم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/184</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما أطال عبد الأمل إلا أساء العمل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/195</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عمر بن عبد العزيز :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لو كان الشكر والصبر بعيرين ما باليت أيهما أركب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/197</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سفيان بن عيينة:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قيل لمحمد بن المنكدر : أتصلي على فلان ، وكان لا يدع لله محرما إلا انتهكه ؟ فقال : إني لأستحي من الله أن أرى أن رحمته لا تسع فلانا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/198</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سفيان بن عيينة:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قلت لمسعر بن كدام : أتحب أن تخبر بعيوبك ؟ فقال : أما من ناصح ؛ فنعم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/199</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بعضهم :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">التواضع مع البخل خير من السخاء مع الكبر.</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/205</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كان الصلت بن مسعود ينشد هذا البيت :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( العلم ينهض بالخسيس إلى العلا ... والجهل يزري بالفتى المنسوب )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/208</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الحسن ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من أحسن عبادة الله في شبيبته لقاه الله الحكمة عند كبر سنه ، وذلك قوله : ( ولما بلغ أشده واستوى آتيناه حكما وعلما وكذلك نجزي المحسنين )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">[ القصص : 14 ] .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/240</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال مطرف بن طريف :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما يسرني أني كذبت كذبة وأن لي الدنيا كلها</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/280</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بعض الحكماء :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أبين الناس فضلا من سبقك إلى حاجتك قبل السؤال .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/284</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">أنشد عيسى بن سليمان قول القطامي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( قد يدرك المتأني بعض حاجته ... وقد يكون من المستعجل الزلل )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/306</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال صالح بن مسمار :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما أدري أي النعمتين أفضل : نعمة الله علي فيما بسط علي ، أم نعمته فيما زوى عني .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/313</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أسلم أهل بدر من خشية الله ، وأسلم الناس من خشية أهل بدر .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/316</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن بكر بن عبد الله المزني ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إذا انقطع شسع نعل صاحبك فلم تنتظره ؛ فلست له بصاحب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/322</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سفيان الثوري :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إذا لقيت صاحب هوى في طريق ؛ فخذ في طريق آخر .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/331</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">أنشد لآخر :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( رأيت سحابة فظننت غيثا ... وأغفلت الذي صنعت بعاد )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/339</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عقبة بن عبد الغافر :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">دعوة سر أفضل من سبعين دعوة علانية .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/342</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بعض الحكماء :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">البخيل خازن أعدائه ، والحليم مرغوب في إخائه ، والسفيه يزهد في لقائه ، ولا دواء لمن كان سببا لدائه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/349</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">سئل يوسف بن أسباط :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقيل له : ما الإخوان ؟ فقال : قد كان الإخوان يفتقد بعضهم بعضا ، فإذا أراد أن يوصل إلى أخيه الشيء أوصله من قبل الجيران أو من قبل الخادم من حيث لا يشعر ، وإن أحدهم إذا أراد أن يصل أخاه بشيء أعطاه إياه في يده ليذله بذلك ، وإن رأى منه منكرا هابه أن ينهاه . قال : فذكرت ذلك لحذيفة المرعشي ، قال : ما سمعت كلاما أحسن من هذا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/351</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كتب عمر بن عبد العزيز إلى الحسن البصري رحمهما الله تعالى :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">عظني وأوجز . فكتب إليه الحسن : إن فيما أمر الله به لشغلا عما نهى عنه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/384</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كان عبد الوهاب المكي يقول :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان فتى بمكة لا ينام الليل ، فقيل له في ذلك ؛ فقال : أذهب بنومي عجائب القرآن .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">6/418</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال يوسف بن أسباط :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما عالج المتعبدون شيئا أشد عليهم من اتقاء حب الثناء وهم يريدون بذلك الناس</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/20</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال ابن المبارك:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">يا ابن المبارك ! إذا عرفت نفسك ؛ لم يضرك ما قيل فيك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/33</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال محمد بن سيرين :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما حسدت أحدا قط على شيء ؛ إن كان من أهل النار فكيف أحسده على شيء من الدنيا ومصيره إلى النار ؟ ! وإن كان من أهل الجنة ؛ فكيف أحسد رجلا من أهلها أوجب الله تبارك وتعالى له رضوانه ؟ ! قال مسلم : ما سمعنا شيئا أحسن من هذا في كلام ابن سيرين .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/67</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال مالك بن دينار:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أقبل شهادة القراء في كل شيء إلا بعضهم على بعض ؛ فإنهم أشد تحاسدا من التيوس .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/75</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال يحيى بن يمان :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان الفقراء في مجلس سفيان هم الأمراء .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/77</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن ابن أبي مليكة ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان عكرمة بن أبي جهل إذا اجتهد في اليمين ؛ قال : لا والذي نجاني يوم بدر .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/79</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن سليمان بن يسار ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أصبح أبو أسيد وهو يسترجع ، فقيل له : ما لك ؟ فقال : نمت عن جزئي الليلة وكان وردي البقرة ؛ فرأيت بقرة تنطحني .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/85</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سفيان الثوري :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">طلبنا العلم وما لنا فيه نية ، ثم رزق الله النية بعد .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/88</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">سئل القاسم بن محمد بن أبي بكر الصديق رضي الله عنه :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من أعظم الناس ذنبا ؟ قال : أعظم الناس ذنبا أن يستخف الرجل بذنبه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/91</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال صالح المري:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سمعت بعض أصحابنا يقول : رحم الله امرءا كان ذا حسب ؛ فصان حسبه عن الكذب ، أو كان ذا دين ؛ فطهر دينه عن الكذب ، أو كان ذا مروءة وأدب ؛ فنزههما عن الكذب ؛ فإنه ما دنس الأخلاق إلا الكذب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/94</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال مكحول:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أرق الناس قلوبا أقلهم ذنوبا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/96</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سفيان الثوري:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">بلغني عن ابن شهاب الزهري ؛ أنه قال : ليس الزهد بتقشف الشعر ، وتفل الريح ، وخشونة الملبس والمطعم ، ولكن الزهد ظلف النفس لمحبوب الشهوات .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/97</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال قيس بن سليم العنبري:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان الضحاك بن مزاحم إذا أمسى بكى ، فيقال له : ما يبكيك ؟ فيقول : لا أدري ما صعد اليوم من عملي .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/98</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال المهلب :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لأن يطيعني سفهاء قومي أحب إلي من أن يطيعني حلماؤهم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/112</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الشاعر :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( ولست مشاتما أحد لِأَنِّي ... رَأَيْتُ الشَّتْمَ مِنْ عِيِّ الرِّجَالِ )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( إِذَا جَعَلَ اللَّئِيمُ أَبَاهُ نُصْبًا ... لِشَاتِمِهِ فَدَيْتُ أَبِي بِمَالِي )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/113</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما من صاحب كبيرة لا يكون وجل القلب ؛ إلا كان ميت القلب .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/116</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عمرو بن العاص :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أربعة لا أملهم : جليسي ما فهم عني ، وثوبي ما سترني ، ودابتي ما حملتني ، وامرأتي ما أحسنت عشرتي .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/117</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عمر بن الخطاب:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إني لأرى الرجل ، فيعجبني ، فأقول : هل له حرفة ؟ فإن قالوا : لا ؛ سقط من عيني .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/117</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال جعفر بن محمد:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أرجى آية في كتاب الله عز وجل قوله عز وجل : ولسوف يعطيك ربك فترضى ؛ فلم يكن يرضى محمد صلى الله عليه وسلم من ربه أن يدخل أحدا من أمته النار .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/119</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">مر محمد بن واسع بقوم ، فقالوا :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إن هذا أزهد من في الدنيا . فقال محمد لهم : وما قدر الدنيا حتى يحمد من زهد فيها ؟ !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/120</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال هرم بن حيان :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ما عصى الله عز وجل كريم ، ولا أثر الدنيا على الآخرة حكيم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/121</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن عبد الله بن مسلم ، عن أبيه ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إذا لبست ثوبا ، فظننت أنك في ذلك الثوب أفضل منك في غيره ؛ فبئس الثوب هو لك .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/133</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال أيوب:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ينبغي للعالم أن يضع التراب على رأسه تواضعا لله عز وجل . قال حماد : وسمعت أيوب يقول : ينبغي للعالم أن يضع الرماد على رأسه تواضعا لله عز وجل</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/135</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الزيادي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان يقال : عقل الرجل مدفون في لسانه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/144</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الشاعر :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وجرح السيف تدمله فيبرأ ... وجرح الدهر ما جرح اللسان )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/146</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال زيد بن أبي الزرقاء :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">عثرت امرأة فتح الموصلي ، فانقطع ظفرها ، فضحكت ، فقيل لها : فأين ما تجديه من حرارة الوجع ؟ فقالت : إن لذة ثوابه أزالت عن قلبي مرارة وجعه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/159</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال بعض الحكماء :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">مجالسة أهل الديانة تجلو عن القلوب صدأ الذنوب ، ومجالسة ذوي المروءة تدل على مكارم الأخلاق ، ومجالسة العلماء تنتج ذكاء القلوب ، ومن عرف تقلب الزمان لم يركن إليه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/160</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن العتبي ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان يقال : السؤدد الصبر على الذل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/161</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل لأعرابي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">من تعدون السيد فيكم ؟ قال : من غلب رأيه هواه ، وسبق غضبه رضاه ، وكف عن العشيرة أذاه . وقيل لأعرابي آخر : من السيد فيكم ؟ فقال : الذي إذا وعد وفى ، وإذا أوعد عفى .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/163</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">أنشدنا ابن أبي الدنيا :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( ما أكثر الإخوان حين تعدهم ... وأقل أهل الصدق حين تجرب )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وإذا حسبت ذوي الثقات وجدتهم ... بعد الحساب أقل مما تحسب )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وإذا أردت صواب أمر مشكل ... فتأن أمرك فالتأني أصوب )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/173</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كتب عمر بن عبد العزيز إلى عامله عدي بن أرطأة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أما بعد ؛ فإن الدنيا عدوة أولياء الله وعدوة أعداء الله ، أما أولياء الله ؛ فغمتهم ، وأما أعداء الله ؛ فغرتهم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/195</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عمر بن ذر :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لو كان لقلبي حياة ما نطق لساني بذكر الموت أبدا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/198</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قيل للربيع بن أبي راشد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ألا تجلس فتحدث ؟ قال : إن ذكر الموت قد شغلني عن الحديث ، إن الموت إذا فارق قلبي ذكره ساعة فسد علي قلبي .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/199</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن مالك بن دينار ؛ قال</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">: دخلت مكة ؛ فإذا أنا بجويرية متعبدة الليل أجمع تطوف حول البيت ، فكلما طافت سبعة أشواط وقفت بحذاء الملتزم ، ثم تقول : يا رب ! كم من شهوة قد ذهبت لذتها وبقيت تبعتها ، أما كان لك عقوبة إلا النار ؟ !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/230</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الأصمعي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قيل لأعرابي : ما أحسن الثناء عليك ! فقال : بلاء الله عندي أحسن من وصف المادحين وإن أحسنوا ، وذنوبي إلى الله أكثر من عيب الذامين وإن كثروا ؛ فيا أسفى على ما فرطت ! ويا سوأتاه مما قدمت !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/296</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال محمد بن سلام:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قال رجل من قريش لشيخ من حكماء العرب : يا عم ! علمني الحلم . فقال : له : يا ابن أخي ! إن الحلم هو الذل ، فاصبر عليه .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/297</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال المأمون يقول :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">لم أر أحدا أبر من الفضل بن يحيى بأبيه ، بلغ من بره أن يحيى كان لا يتوضأ إلا بماء سخن وهما في السجن ؛ فمنعهم السجان من إدخال الحطب في ليلة باردة ، فقام الفضل حين أخذ يحيى مضجعه إلى قمقم كان يسخن فيه الماء ، فملأه ثم أدناه من نار المصباح ؛ فلم يزل قائما وهو في يده حتى أصبح .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/320</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قرأت على ركن دار مشيدة :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( لو كنت تعقل يا مغرور ما رقأت ... دموع عينك من خوف ومن حذر )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( ما بال قوم سهام الموت تخطفهم ... يفاخرون برفع الطين والمدر )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/323</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال أبو كعب القاص في قصصه يوما :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان اسم الذئب الذي أكل يوسف كذا وكذا . فقالوا له : فإن يوسف لم يأكله الذئب ؟ ! فقال : فهذا اسم الذئب الذي لم يأكل يوسف</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/ 336</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">كان بين اثنين عبد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">فقام أحدهما ، فجعل يضربه ، فقال له شريكه : ما تصنع ؟ قال : إنما أضرب حصتي .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/339</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">حدثنا أبو حصين ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">عاد رجل عليلا فعزاهم به ، فقالوا : إنه لم يمت . فقال : يموت إن شاء الله تعالى .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/339</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">أنشدنا الرياشي للخليل بن أحمد :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( أبلغ سليمان أني عنه في سعة ... وفي غنى غير أني لست ذا مال )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( أسخو بنفسي لأني لا أرى أحدا ... يموت هزلا ولا يبقى على حال )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( الرزق عن قدر لا الضعف يمنعه ... ولا يزيدك فيه حول محتال )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/240</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن أبي عمرو بن العلاء ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">سمعت رجلا من حكماء العرب يقول : لا أتزوج امرأة حتى أنظر إلى ولدي منها . قيل له : وكيف ذاك ؟ قال : أنظر إلى أبيها وأمها وأخيها ، فإنها تجيء بأحدهم .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">7/347</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الأصمعي ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">أسمع رجل الشعبي كلاما ، فقال له الشعبي : إن كنت صادقا ؛ فغفر الله لي ، وإن كنت كاذبا ؛ فغفر الله لك</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/27</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الأصمعي ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">بلغني أن رجلا قال لآخر : والله ! لئن قلت لي واحدة لتسمعن عشرا . قال : لكنك لو قلت عشرا ؛ لم تسمع واحدة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/28</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال إبراهيم :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ليس من المروءة كثرة الالتفاف في الطريق . ويقال : سرعة المشي يذهب ببهاء المؤمن .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/36</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عتبة بن الوليد:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كانت امرأة من التابعين : تقول : سبحانك ! ما أضيق الطريق على من لم تكن دليله ، وما أوحش الطريق على من لم تكن أنيسه !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/69</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إن الرجل ليذنب الذنب فيحرم به قيام الليل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/72</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن أبي رزين ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قيل للعباس أنت أكبر أو النبي صلى الله عليه وسلم ؟ قال : هو أكبر مني ، وأنا ولدت قبله .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/75</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن الأصمعي ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">بلغني أن رجلا قال لآخر : والله ! لئن قلت لي واحدة لتسمعن عشرا . قال : لكنك لو قلت عشرا ؛ لم تسمع واحدة .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/28</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال إبراهيم :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">ليس من المروءة كثرة الالتفاف في الطريق . ويقال : سرعة المشي يذهب ببهاء المؤمن .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/36</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال عتبة بن الوليد:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كانت امرأة من التابعين : تقول : سبحانك ! ما أضيق الطريق على من لم تكن دليله ، وما أوحش الطريق على من لم تكن أنيسه !</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/69</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال الحسن :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">إن الرجل ليذنب الذنب فيحرم به قيام الليل .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/72</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن أبي رزين ؛ قال :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قيل للعباس أنت أكبر أو النبي صلى الله عليه وسلم ؟ قال : هو أكبر مني ، وأنا ولدت قبله .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/75</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">أنشد محمد بن صالح :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( اصبر لكل مصيبة وتجلد ... واعلم بأن المرء غير مخلد )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( واصبر كما صبر الكرام فإنها ... نوب تنوب اليوم تكشف في غد )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">( وإذا ذكرت محمدا ومصابه ... فاذكر مصابك بالنبي محمد )</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/115</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال محمد بن عيسى البغدادي :</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">كان يقال : إن ما لك من عمرك ما أطعت الله فيه ، فأما ما عصيت الله فيه ؛ فلا تعده عمرا .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/122</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">عن عثمان بن واقد:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">قيل لنافع بن جبير بن مطعم : ألا تشهد الجنازة ؟ قال : كما أنت حتى أنوي . ففكر هنيهة ، ثم قال : امض</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/266</span></span></p> <p style="text-align: right"></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: #ff0000">قال سفيان الثوري:</span></span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">الخلفاء خمسة : أبو بكر ، وعمر ، وعثمان ، وعلي ، وعمر بن عبد العزيز ؛ رضي الله عنهم أجمعين .</span></span></p> <p style="text-align: right"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px">8/294</span></span></p></blockquote><p></p>
[QUOTE="تسابيح ساجدة, post: 69344, member: 47"] [center][font=comic sans ms][size=6][color=#0000ff]لطائف الكلم المنتقى من كتاب المجالسة وجواهر العلم ،،،[/color][/size][/font][/center] [right][font=comic sans ms][size=6][/size][/font] [font=comic sans ms][size=6][/size][/font] [font=comic sans ms][size=6][color=#800000]جهاد حِلِّسْ[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]الحمد لله رب العالمين ، والصلاة والسلام على خاتم النبيين وعلى آله وصحبه ومن اهتدى بهديه إلى يوم الدين وأشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له . وأشهد أن سيدنا محمدًا عبد الله ورسوله إمام المرسلين ، وخاتم النبيين ، صلى الله وسلم عليه وعلى آله وصحبه ومن دعا بدعوته إلى يوم الدين .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أما بعد :/[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فهذه فوائدُ ونفائسُ كنت قد انتقيتها واخترتها من كتاب (المجالسة وجواهر العلم) لأبي بكر الدينوري (المتوفى : 333هـ) بتحقيق الشيخ مشهور بن حسن آل سلمان.[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قمت في هذا الجمع المتواضع بتهذيب وانتقاء وحذف أسانيد الآثار الغير مرفوعة والتي صححها أو سكت عنها المحقق -حفظه الله- ، إضافة إلى انتقاء وانتخاب بعضاً من أقوال الحكماء والشعراء والأدباء التي أوردها المؤلف- رحمه الله -في ثنايا كتابه والتي أحسب أن لها الأثر البالغ في تهذيب النفوس وتزكيتها ، وصقلها عن مساوئ الأخلاق ، وترويضها على الفضائل والمحاسن ، والرقي بها إلى معالي الأخلاق والقيَم وفضائل المثُل والشيَم.[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أسأل المولى جل وعلا أن ينفعني وإياكم بهذا الجمع المبارك ، وأن يرزقني وإياكم لذة العلم وحلاوته في الدنيا ، ونوره والرفعة به في الآخرة ، إنه سميع قريب. [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال محمد بن أبي عمر :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سمعت سفيان بن عيينة يقول : يستحب للرجل إذا دعا أن يقول في دعائه : اللهم ! استرنا بسترك الجميل ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال سفيان : ومعنى الستر الجميل : أن يستر على عبده في الدنيا ثم يستر عليه في الآخرة من غير أني يوبخه عليه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/286)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن أنس بن مالك رضي الله عنه ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]يومين وليلتين لم تسمع الخلائق بمثلهما : يوم تأتيك البشرى من الله تبارك وتعالى ؛ إما بعذابه وإما برحمته ، ويوم تعطى كتابك ؛ إما بيمينك أو بشمالك ، وليلة تبيت في القبر وحدك ليلة لم تبت مثلها ليلة ، وليلة صبحتها يوم القيامة ليس بعدها ليل[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/312)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال يحيى بن المختار:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كنا عند إسحاق بن إبراهيم الحنظلي ، فقال له رجل : يا أبا يعقوب ! إن عندنا ها هنا قوما لا يؤمنون بمنكر ونكير .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال له إسحاق : سيردون فيعملون .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/327)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل لحبيب أبي محمد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]يا أبا محمد ! ما لك لا تضحك ولا تجالس الناس ولا نراك أبدا إلا محزونا ؟ قال : أحزنني شيئان . قلنا : وما هما ؟ قال : وقت أوضع في لحدي فينصرف الناس عني ، فأبقى تحت الثرى وحدي مرتهنا بعملي ، والأخرى يوم القيامة إذا انصرف الناس عن حوض محمد صلى الله عليه وسلم ؛ فإنه بلغني أنه يلقى الرجل الرجل في عرصة القيامة ، فيقول له : شربت من حوض محمد صلى الله عليه وسلم ؟ فيقول له : لا . فيقول : واحزناه ! فأي حسرة أشد من هذا ؟ ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]1/328[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن مطرف ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]نظرت في بدء هذا الأمر ممن هو ؛ فإذا هو من الله تبارك وتعالى ، ونظرت على من تمامه ؛ فإذا تمامه على الله تبارك وتعالى ، ونظرت ما ملاكه ؛ فإذا ملاكه الدعاء[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]1/335[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في قول الله تبارك وتعالى : { وحيل بينهم وبين ما يشتهون } [ سبأ : 54 ]؛[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال : هي التوبة . قال سفيان : وفي تفسير مجاهد : زهرة الحياة ولذاتها[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]1/336[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أنه سئل عن الأبرار : من هم ؟ فقال : هم الذين لا يؤذون الذر.[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]1/337[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن عمرو بن ميمون :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في قوله تعالى : { وظل ممدود } [ الواقعة : 40 ] ؛ قال : مسيرة سبعين ألف سنة[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]1/338[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن مالك بن الحارث ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال الله تبارك وتعالى : من أشغله الثناء علي عن مسألتي ؛ أعطيته أفضل ما أعطي السائلين . ثم التفت إليناسفيان بن عيينة ، فقال : أما سمعتم قول أمية بن أبي الصلت حيث أتى ابن جدعان يطلب نائله ، فقال:[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( أأذكر حاجتي أم قد كفاني ... حياؤك إن شيمتك الحياء )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( إذا أثنى عليك المرء يوما ... كفاه من تعرضك الثناء )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( كريم لا يغيره صباح ... عن الخلق الجميل ولا مساء )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( يباري الريح مكرمة وجودا ... إذا ما الضب أجحره الشتاء )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( فأرضك كل مكرمة بناها ... بنو تيم وأنت لهم سماء )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فأعطاه ووصله ؛ فهذا مخلوق اكتفى بالثناء عليه عن المسألة ؛ فكيف الخالق عز وجل الذي ليس كمثله شيء ؟ ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]1/339[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أَنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ اشْتَكَى ، فَدَخَلَ عَلَيْهِ أَصْحَابُهُ ، فَقَالُوا لَهُ : يَا أَبَا الدَّرْدَاءِ ! مَا تَشْتَكِي ؟ قَالَ : أَشْتَكِي ذُنُوبِي[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فَقَالُوا لَهُ : فَمَا تَشْتَهِي ؟ قَالَ : أَشْتَهِي الْجَنَّةَ . قيل أوَ لا نَدْعُو إِلَيْكَ طَبِيبًا ؟ قَالَ : هُوَ الَّذِي أَضْجَعَنِي.[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/344)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال يُوسُفَ بْنَ أَسْبَاطٍ:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]وَرِثَ دَاوُدُ الطَّائِيُّ عِشْرِينَ دِينَارًا ؛ فَأَكَلَهَا فِي عِشْرِينَ سَنَةً.[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/346)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كَانَ دَاوُدُ الطَّائِيُّ[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]يَشْرَبُ الْفَتِيتَ وَلَا يَأْكُلُ الْخُبْزَ ، فَقِيلَ لَهُ فِي ذَلِكَ ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فَقَالَ : بَيْنَ مَضْغِ الْخُبْزِ وَشُرْبِ الْفَتِيتِ قِرَاءَةُ خَمْسِينَ آيَةً[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/346)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]َدَخَلَ إلى داود الطائي يَوْمًا رَجُلٌ ، فَقَالَ :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إِنَّ فِي سَقْفِ بَيْتِكَ جِذْعًا قَدِ انْكَسَرَ ، فَقَالَ لَهُ : يَا ابْنَ أَخِي ! إِنِّي فِي هَذَا الْبَيْتِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً مَا نَظَرْتُ إِلَى السَّقْفِ . وَكَانُوا يَكْرَهُونَ فُضُولَ النَّظَرِ كَمَا يَكْرَهُونَ فُضُولَ الْكَلَامِ .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/347)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الثَّوْرِيَّ :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إِنَّمَا مَثَلُ الدُّنْيَا مَثَلُ رَغِيفٍ عليه عسلٌ مرّ بِهِ ذُبَابٌ فَقَطَعَ جَنَاحَهُ ، وَمَثَلُ رَغِيفٍ يَابِسٍ مَرَّ بِهِ فَسَلِمَ .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/376)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابْنَ الْمُبَارَكِ:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سَمِعْتُ وُهَيْبَ بْنَ الْوَرْدِ يَقُولُ : أَفْضَلُ الزُّهْدِ إِخْفَاءُ الزُّهْدِ[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/277)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الفضل بن عياض :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في قول الله تبارك وتعالى :{ ولا تقتلوا أنفسكم } [ النساء : 29 ] ؛[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال : لا تغفلوها عن ذكر الله ؛ فإن من أغفلها عن ذكر الله تبارك وتعالى فقد قتلها[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/388)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال يحيى بن معين:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]رأيت أبا معاوية الأسود وهو يلتقط الخرق من المزابل ويغسلها ويلفقها ويلبسها ، فقيل له : يا أبا معاوية ! إنك تكسى خيرا من هذا ! فقال : ما ضرهم ما أصابهم في الدنيا ، جبر الله لهم بالجنة كل مصيبة . فجعل يحيى بن معين يحدث بهذا ويبكي .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/397)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال يحيى بن المختار:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سمعت بشر بن الحارث يقول : لو أن الروم سبت من المسلمين كذا وكذا ألفا ، ثم فداهم رجل كان في قلبه سوء لأصحاب النبي صلى الله عليه وسلم ، لم ينفعه ذلك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/412)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الفضيل بن عياض :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما أحد من أهل العلم إلا وفي وجهه نضرة ؛[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لقول النبي صلى الله عليه وسلم : « نضر الله امرءا سمع منا حديثا » .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/414)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن بن صالح :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من أصبح وله هم غير الله ؛ فليس من الله عز وجل[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/415)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بهز بن حكيم :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]صلى بنا زرارة بن أوفى الغداة ، فقرأ : ( فإذا نقر في الناقور ) [ المدثر : 8 ] .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فخر مغشيا عليه ، فحملناه ميتا رحمه الله .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/448)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل لعلي بن الحسين بن علي بن أبي طالب رضي الله عنهم :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من أعظم الناس خطرا ؟ ! قال : من لم يرض الدنيا خطرا لنفسه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](1/449)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كانت امرأة من التابعين تقول :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سبحانك ! ما أضيق الطريق على من لم تكن أنت دليله ! وما أوحش الطريق على من لم تكن أنت أنيسه ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](2/31)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال مالك بن دينار :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إنما طلب العابدون بطول النصب دوام الراحة ، وطلب الزاهدون بطول الزهد طول الغنى .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](2/70)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال يوسف بن أسباط:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سمعت سفيان الثوري يقول : إذا أحب الرجل الرجل في الله ، ثم أحدث حدثا ؛ فلم يبغضه عليه ؛ فلم يحبه لله .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](2/90)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال مالك بن دينار :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]خرج أهل الدنيا من الدنيا ولم يذوقوا أطيب شيء فيها ، قالوا : وما هو يا أبا يحيى ؟ قال : معرفة الله عز وجل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](2/91)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال أبو سليمان الداراني:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إنما رجع القوم من الطريق قبل الوصول ، ولو وصلوا إلى الله تبارك وتعالى ما رجعوا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](2/94)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال أبو الأحوص :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لا تسبوا أصحاب النبي صلى الله عليه وسلم ؛ فإنهم أسلموا خوفا من الله ، وأنتم أسلمتم خوفا من سيوفهم ؛ فانظروا كم بين الأمرين ؟ ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5](2/98)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عبد الله بن إدريس :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]عجبا لمن ينقطع إلى رجل من أهل الدنيا ويدع أن ينقطع إلى من له السماوات والأرض[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/116[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال معروف الكرخي:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كلام الرجل فيما لا يعنيه مقت من الله عز وجل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/121[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن سفيان ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قالت امرأة أبي حازم لأبي حازم : هذا الشتاء قد هجم علينا ولا بد لنا من الثياب والطعام والحطب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال أبو حازم : من هذا كله بد ، ولكن لا بد لنا من الموت ثم البعث ثم الوقوف بين يدي الله عز وجل ثم الجنة أو النار .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/140[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن بن محمد المروزي:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أهدى رجل إلى إبراهيم بن أدهم عنبا وتينا على طبق ؛ فلم يكن عنده ما يكافئه ، فنزع فروه ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فوضعه على الطبق وبعث به إليه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/168[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل لدغفل النسابة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]بم أدركت ما أدركت من العلم ؟ قال : بلسان سؤول ، وقلب عقول ، وكنت إذا لقيت عالما أخذت منه وأعطيته .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/185[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابن المبارك:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]عجبت لمن لم يطلب العلم كيف تدعوه نفسه إلى مكرمة ؟ ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/186[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الأصمعي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قيل لبزرجمهر الحكيم : بم أدركت ما أدركت من العلم ؟ قال : ببكور كبكور الغراب ، وحرص كحرص الخنزير ، وصبر كصبر الحمار .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/188[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابن السماك:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كتب رجل إلى أخ له : يا أخي ! إنك قد أوتيت علما ؛ فلا تطفئن نور علمك بظلمة الذنوب ، فتبقى في الظلمة يوم يسعى أهل العلم بنور علمهم[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/189[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابن المبارك :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لا يزال المرء عالما ما طلب العلم ، فإذا ظن أنه قد علم ؛ فقد جهل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/186[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال معاوية بن بجير:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أوحى الله تبارك وتعالى إلى داود عليه السلام : يا داود ! اتخذ نعلين من حديد وعصا من حديد ، واطلب العلم حتى تتخرق نعلاك وتتكسر عصاك[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/189[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال علي بن حسين رضي الله عنه :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من ضحك ضحكة مج مجة من العلم[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/190[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من أحسن عبادة الله في شبيبته ؛ لقاه الله تبارك وتعالى الحكمة عند كبر سنه ، وذلك قوله عز وجل : ( واستوى ءاتينه حكما وعلما ) الآية [ القصص : 14 ] .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/190[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الشعبي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما كتبت سوادا في بياض قط ، ولا حدثني رجل بحديث إلا حفظته ، وما أحببت أن يعيده علي .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/191[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن ربيعة بن أبي عبد الرحمن ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]للسفر مروءة ، وللحضر مروءة ، فأما مروءة السفر ؛ فبذل الزاد ، وقلة الخلاف على أصحابك ، وكثرة المزاح في غير مساخط الله عز وجل ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]وأما مروءة الحضر ؛ فإدمان الاختلاف إلى المسجد ، وكثرة الإخوان في الله تعالى ، وتلاوة القرآن .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/194[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سفيان :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان بالكوفة ثلاثة لو قيل لأحدهم إنك تموت غدا لم يقدر أن يزيد في عمله : محمد بن سوقة ، وأبو حيان التيمي ، وعمرو بن قيس الملائي . قال سفيان : وكان محمد بن سوقة لا يحسن يعصي الله عز وجل[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/197[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الفضيل بن عياض:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ينبغي للقاضي إذا ابتلي بالقضاء أن يكون يوما في القضاء ويوما في البكاء ؛ فإن له بين يدي الله عز وجل موقفا غدا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/206[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الأصمعي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سمعت أعرابيا يقول : إذا أردت أن تعرف الرجل ؛ فانظر كيف تحننه إلى أوطانه ، وتشوقه إلى إخوانه ، وبكاؤه على ما قضى من زمانه.[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/208[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابن المبارك :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال بعض الحكماء : من كان منطقه في غير ذكر الله تعالى ؛ فقد لغا ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ومن كان نظره في غير اعتبار ؛ فقد سها ، ومن كان صمته في غير فكر ؛ فقد لهى .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/210[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال أحمد بن عبد الله بن يونس :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أكل سفيان الثوري ليلة حتى شبع ، ثم قال : إن الحمار إذا زيد في علفه زيد في عمله . فقام فصلى إلى الصبح .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/212[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كان من دعاء هرم بن حيان :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]اللهم إني أعوذ بك من شر زمان يتمرد فيه صغيرهم ، ويأمل فيه كبيرهم ، وتقترب فيه آجالهم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/215[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كان هشام الدستوائي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لا يطفئ سراجه بالليل ، فقالت له امرأته ، إن هذا السراج يضر بنا إلى الصبح .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال لها : ويحك ! إنك إذا أطفئتيه ذكرت ظلمة القبر[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/232[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سفيان الثوري:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]النظر إلى وجه الظالم خطيئة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/240[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال المسور بن مخرمة:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لقد وارت الأرض أقواما لو رأوني معكم ؛ لاستحييت منهم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/241[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]لما حضرت ابن المبارك الوفاة:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال لنصر مولاه : اجعل رأسي على التراب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال : فبكى نصر ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال له : ما يبكيك ؟[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال : أذكر ما كنت فيه من النعيم ، وأنت هو ذا تموت فقيرا غريبا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال له : اسكت ؛ فإني سألت الله عز وجل أن يحييني حياة الأغنياء ، وأن يميتني ميتة الفقراء .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ثم قال له : لقني ولا تعد علي ، إلا أن أتكلم بكلام ثان .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/253[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن بشير بن صالح :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أن قوما دخلوا على عمر بن عبد العزيز رضي الله عنه يعودونه في مرضه ، وإذا فيهم شاب ذابل ناحل الجسم ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال له عمر : يا فتى ! ما الذي بلغ بك ما أرى ؟[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال : يا أمير المؤمنين ! أمراض وأسقام .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال : سألتك بالله إلا صدقتني .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال : يا أمير المؤمنين ! ذقت حلاوة الدنيا ، فوجدتها مرة ، فصغر في عيني زهرتها وحلاوتها ، واستوى عندي حجرها وذهبها ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]وكأني أنظر إلى عرش ربي والناس يساقون إلى الجنة والنار ؛ فأظمأت لذلك نهاري ، وأسهرت له ليلي ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]وقليل حقير كل ما أنا فيه في جنب ثواب الله تبارك وتعالى وعقابه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/255[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]ذكر معاذ بن زياد التميمي:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أن فتى من الأزد بكى حتى أظلم بصره ، فعوقب في ذلك ، فقال :[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( ألم يرث البكاء أناس صدق ... فقادهم البكاء خير المقاد )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( ألم يقل الإله إلي عبدي ... فكل الخير عندي في المعاد )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]والله لأبكين أيام الدنيا ، فإذا جاءت الآخرة ؛ فعند الله أحتسب مصيبتي في تقصيري .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/255[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]أنشد ابن أبي المغيرة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وكم نائم نام في غبطة ...أتته المنية في نومته )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وكم من مقيم على لذة ...دهته الحوادث في لذته )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وكل جديد على ظهرها ...سيأتي الزمان على جدته )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/256[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن البصري :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إن الرجل ليذنب الذنب فيحرم به قيام الليل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/262[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل لعمر بن عبد العزيز :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما كان بدء إنابتك ؟[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال : أردت ضرب غلام لي ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال لي : يا عمر ! اذكر ليلة صبيحتها يوم القيامة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/268 [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال محمد بن المنكدر :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]وما لأهل النار راحة غير العويل والبكاء .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/269[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال طاوس :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إني لفي الحجر ليلة ، إذ دخل الحجر علي بن الحسين بن علي بن أبي طالب رضي الله عنهم ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقلت : رجل صالح من أهل بيت النبوة ، لأسمعن إلى دعائه الليلة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال : فقام يصلي إلى السحر ، ثم سجد سجدة ؛ فجعل يقول في سجوده : عبدك يا رب نزل بفنائك ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]مسكينك يا رب بفنائك ، فقيرك يا رب بفنائك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال طاوس : فحفظتهن ؛ فما دعوت بهن في كرب إلا فرج عني .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/271[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن عمرو بن أوس ؛[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في قول الله عز وجل : { وبشر المخبتين } [ الحج : 34 ] ؛[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال : الذين لا يظلمون ، وإذا ظُلموا لا ينتصرون .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/272[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال إبراهيم التيمي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إن الله تبارك وتعالى أغضب ما يكون قرب الساعة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/279[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال إبراهيم بن بشار ؛[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سألت سفيان بن عيينة ، فقلت له : دلني على جليس أجلس إليه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال : تلك ضالة لا توجد .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/288[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال النضر بن إسماعيل ،[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في قول الله تعالى : { وسكنتم في مساكن الذين ظلموا أنفسهم } [ إبراهيم : 45 ][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]عملتم بأعمالهم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/291[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]سئل سفيان الثوري[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقيل له : ما التواضع ؟ قال : التكبر على الأغنياء .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/306[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]سأل رجل عمران بن مسلم القصير[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فأعطاه وبكى ، فقيل له : ما يبكيك وقد قضيت حاجته ؟ قال : حيث أحوجته إلى مسألتي .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/307[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل للحسن :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لم لا تغسل قميصك ؟ قال : الأمر أسرع من ذلك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/310[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الثوري :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أوحشت البلاد واستوحشت ، ولا أراها تزداد إلا وحشة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/310[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عبد الله بن عبد الغفار :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قلت لزهير بن نعيم البابي : أوصني ! قال : أوصيك بتقوى الله ، والله ؛ لأن تتقي الله أحب إلي من أن يكون لي وزن هذه الأسطوانة ذهبا أنفقه في سبيل الله عز وجل ، ووالله ! لوددت أن جسمي قرض بالمقاريض وأن هذا الخلق أطاعوا الله عز وجل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/312[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن بن صالح :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أنه كان يتمثل بهذين البيتين :[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( إذا أنت لم تزرع وأبصرت حاصدا ... ندمت على التفريط في زمن البذر )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( فما لك يوم الحشر شيء سوى الذي ... تزودته يوم الحساب إلى الحشر )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أراد : إذا أنت لم تعمل في الدنيا ، ثم قدمت الآخرة فنظرت إلى ثواب العاملين ؛ ندمت على تفريطك في الدنيا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/313[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال العلاء بن زياد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لينزل أحدكم نفسه أن قد حضره الموت فاستقال ربه فأقاله ، فيعمل بطاعة الله عز وجل[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/329[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال أيوب السختياني:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ينبغي للعالم أن يضع التراب على رأسه تواضعا لله تعالى . قال حماد : وسمعته مرة يقول : الرماد .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/329[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الشعبي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في قوله جل وعز : ( هذا بيان للناس وهدى وموعظة للمتقين ) [ آل عمران : 138 ] ؛[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال : بيان من العمى ، وهدى من الضلالة ، وموعظة من الجهل[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/332[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]المزاح يذهب بالمروءة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/333[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]وعنه ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أكون في زمان فأبكي فيه ؛ فيأتي زمان فأبكي عليه - يعني الأول - .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/337[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الخليل بن أحمد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]يطول الكلام ليفهم ، ويوجز ليحفظ .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/337 [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحميدي:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كنا عند سفيان بن عيينة فحدثنا بحديث زمزم : « أنه لما شرب له » ، فقام رجل من المجلس ثم عاد ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال له : يا أبا محمد ! أليس الحديث صحيحا الذي حدثتنا به في زمزم أنه لما شرب له ؟[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال سفيان : نعم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال الرجل : فإني قد شربت الآن دلوا من زمزم على أنك تحدثني بمئة حديث .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال سفيان : اقعد . فحدثه بمئة حديث .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/242[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال جعفر بن أبي عثمان:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كنا عند يحيى بن معين ، فجاء رجل مستعجل ، فقال له : يا أبا زكريا ! حدثني بشيء أذكرك به . فالتفت إليه يحيى ، فقال : اذكرني أنك سألتني أن أحدثك فلم أفعل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/343[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الثوري:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]صاحب السوء جذوة من النار[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/362 [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الأصمعي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أن الأحنف بن قيس كان يجالسه رجل يطيل الصمت حتى أعجب به الأحنف ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ثم إنه تكلم ، فقال : يا أبا بحر ! أتقدر أن تمشي على شرف المسجد ؟ قال : فتمثل الأحنف :[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وكائن ترى من صامت لك معجب ... زيادته أو نقصه في التكلم )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/365[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال المفضل:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]معنى قول العرب : « ذكرتني الطعن وكنت ناسيا » ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سببه أن رجلا حمل على رجل ليقتله ، وكان في يد المحمول عليه رمح ، فأنساه الدهش والفزع ما في يده ، فقال الحامل : ألق الرمح ، فقال : ألا أرى معي الرمح وأنا لا أشعر ، « ذكرتني الطعن وكنت ناسيا » ، ثم كر على صاحبه فطعنه فقتله ، والحامل صخر بن معاوية ، والمحمول عليه يزيد بن الصعق .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/368[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابن السماك لأصحاب الصوف :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]والله ! لئن كان لباسكم وفقا لسرائركم ، لقد أحببتم أن يطلع الناس عليها ، وإن كان مخالفا لقد كذبتم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/371[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال أبو سليمان:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لو لم يبك العاقل فيما بقي من عمره حتى يخرج من الدنيا ؛ إلا على ما فاته من لذة طاعة الله عز وجل فيما مضى من عمره ، لكان ينبغي له أن يبكيه ذلك حتى يخرج من الدنيا ، فقلت : يا أبا سليمان ! إنما يبكي على لذة ما مضى من وجد الإيمان فقال : صدقت . قال : وسمعته يقول : أهل الطاعة بليلهم ألذ من أهل اللهو بلهوهم ، وربما استقبلني الفرح في جوف الليل ، وربما رأيت القلب يضحك ضحكا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/374[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كان عمر بن الخطاب رضي الله عنه[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]يمر بالآية من ورده بالليل ؛ فيسقط حتى يعاد منها أياما كثيرا كما يعاد المريض .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/376[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بكر بن عبد الله المزني :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]المستغني بالدنيا عن الدنيا كالمطفئ النار بالتبن .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/378[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل لحبي المدنية :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما الجرح الذي لا يندمل ؟[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قالت : حاجة الكريم إلى اللئيم ثم يرده .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قيل لها : فما الذل ؟[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قالت : وقوف الشريف بباب الدنيء لا يؤذن له .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قيل لها : فما الشرف ؟[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قالت : اعتقاد المنن في رقاب الرجال .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/378[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الأصمعي:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سأل رجل قوما ، فقال رجل منهم : اللهم ! هذا سألنا ونحن سؤالك ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]وأنت بالمغفرة أجود منا بالعطاء . ثم أعطاه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/380[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بشر بن السري :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ليس من أعلام المحب أن يحب ما يبغضه حبيبه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/391 [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابن شبرمة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( حتى متى لا نرى عدلا نسر به ... ولا ندال على قوم بما ظلموا)[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( شروا بآخرة دنيا مولية ... لبئس ما صنعوا لو أنهم علموا )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/395[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]شكى أهل مكة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إلى الفضيل بن عياض رحمه الله القحط ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال لهم : أمدبر غير الله تريدون ؟[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/400[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ابن آدم ! إنما أنت عدد أيام ؛ إذا مضى منك يوم ؛ مضى بعضك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/401 [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال مالك بن دينار :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( أتيت القبور فناديتها ... أين المعظم والمحتقر )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وأين المدل بسلطانه ... وأين المزكى إذا ما افتخر )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال : فنوديت من بينها ولم أر أحدا :[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( تفانوا جميعا فما مخبر ... وماتوا جميعا ومات الخبر )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( تروح وتغدو بنات الثرى ... فتمحوا محاسن تلك الصور )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( فيا سائلي عن أناس مضوا ... أما لك فيما ترى معتبر )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/408[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بعض الحكماء :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من أعطي أربعا لم يمنع أربعا :[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من أعطي الشكر لم يمنع المزيد ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ومن أعطي التوبة لم يمنع القبول ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ومن أعطي الاستخارة لم يمنع الخيرة ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ومن أعطي المشورة ، لم يمنع الصواب[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/413[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال المدائني :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]وكان يقال : كل شيء يحتاج إلى العقل ، والعقل يحتاج إلى التجارب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ويقال : من لم ينفعك ظنه لم ينفعك يقينه[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/416[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال علي بن أبي طالب رضي الله عنه:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]رأيت عمر بن الخطاب رضي الله عنه يطوف بالكعبة وعليه إزار فيه إحدى وعشرون رقعة ، فيها أدم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]2/421[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]وقال رضي الله عنه:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]- إذا أكلتم الرمان ؛ فكلوه بشحمه ؛ فإنه دباغ للمعدة[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/38[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن لفرقد السبخي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]يا أبا يعقوب ! بلغني أنك لا تأكل الفالوذج ؟ فقال : يا أبا سعيد ! أخاف أن لا أؤدي شكره . فقال له الحسن : يا لكع ! وهل تؤدي شكر الماء البارد ؟ ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/43[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الأحنف بن قيس :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]جنبوا مجالسنا ذكر النساء والطعام ؛ فإني أبغض الرجل أن يكون وصافا لفرجه وبطنه ، وإن من المروءة والديانة أن يترك الرجل الطعام وهو يشتهيه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/44[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الأصمعي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]وإذا أردت أن تسلم من الحاسد ؛ فعم عليه أمورك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/50[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابن عيينة:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]الحسد أول ذنب عصي الله عز وجل به في السماء - يعني حسد إبليس آدم - ، وهو أول ذنب عصي الله عز وجل به في الأرض ، وحسد ابن آدم أخاه فقتله .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/51[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [size=5][font=comic sans ms][color=#ff0000]قال بزرجمهر[/color] :[/font][/size] [font=comic sans ms][size=5]الفقر في الوطن غربة ، والغنى في الغربة وطن ، وفقد الأحبة غربة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/58[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سلم بن قتيبة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]رد المعروف أشد من ابتدائه ؛ لأن الابتداء بالمعروف نافلة ، ورده فريضة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/70[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال جعفر بن سليمان:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كانت امرأة من العابدات بالبصرة تصاب بالمصيبة العظيمة فلا تجزع ، فقيل لها في ذلك ؛ فقالت : ما أصاب بمصيبة فأذكر معها النار ؛ إلا صارت في عيني أصغر من التراب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/77[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بعض بني ضبة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( أقول وقد فاضت بعيني عبرة ... أرى الأرض تبقى والأخلاء تذهب )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( أخلاي لو غير الممات أصابكم ... جزعت ولكن ما على الموت معتب )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/81[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بعض الحكماء :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]خمسة أشياء ضائعة : سراج يوقد في الشمس ، ومطر جود في سبخة ، وحسناء تزف إلى عنين ، وطعام استجيد وقدم إلى سكران ، ومعروف صنع إلى من لا شكر له .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/89[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لأن أقضي حاجة لأخ أحب إلي من أن أعتكف سنة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/89[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عبد الواحد بن زيد:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]شهدت مالك بن دينار وقيل له : يا أبا يحيى ! ادع الله عز وجل أن يسقينا الغيث ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال : هم يستبطئون المطر ؟ قالوا : نعم . قال : لكني والله أستبطئ الحجارة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/106[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]أنشدنا أحمد بن عباد لبعضهم :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( يا ميتا في كل يوم بعضه ... سدد فيوشك أن تموت جميعا )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/112[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سفيان الثوري :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أوحشت البلاد واستوحشت ، ولا أراها تزداد إلا وحشة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/128 [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال حماد بن سلمة:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ليست اللعنة بسواد يرى في الوجه ، ولكن إنما هو أن لا تخرج من ذنب إلا وقعت في ذنب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/136[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]أنشدني أبي لغيره :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( اصبر لكل مصيبة وتجلد ... واعلم أن المرء غير مخلد )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( فإذا ذكرت مصيبة تسلو بها ... فاذكر مصابك بالنبي محمد )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/139[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن ابن السماك :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أنه دخل على هارون الرشيد ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال له : عظني .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال له : يا أمير المؤمنين ! لو منع عنك الماء ساعة واحدة كنت تفتيدها بالدنيا وما فيها ؟[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال : نعم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال له : يا أمير المؤمنين ! لو منع عنك البول ساعة واحدة كنت تفتيدها بالدنيا وما فيها ؟[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال : نعم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال له : يا أمير المؤمنين ! فما تصنع بدنيا لا تشتري بولة ولا شربة ماء ؟ ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/145[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سفيان بن عيينة:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال بعض الحكماء : الصدق عز ، والكذب خضوع .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/240[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عمرو بن شرحبيل :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لو عيرت رجلا برضاع الغنم ؛ لخشيت أن ارضعها .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/243[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سعيد بن العاص لابنه :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لا تمازح الشريف ؛ فيحقد عليك ، ولا الدنيء ؛ فتهون عليه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/245[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابن قتيبة يفسر:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]معنى قوله : « أنا الذي سمتني أمي حيدرة » : ذكروا أن علي بن أبي طالب رضي الله عنه ولد وأبو طالب غائب ؛ فسمته أمه فاطمة ابنة أسد - وهي أم علي - ( أسدا ) باسم أبيها ، فلما قدم أبو طالب ؛ كره هذا الاسم الذي سمته به أمه وسماه عليا ، فلما رجز علي يوم خيبر ؛ ذكر ذلك الاسم الذي سمته به أمه . وحيدرة اسم من أسامي الأسد ، وهو أشجعها ، كأنه قال : أنا الأسد . والسندرة : شجرة يعمل منها القسي والنبل . قال الهذلي :[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( إذا أدركت أولاهم أخرياتهم ... حنوت لهم بالسندري الموتر )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]يعني : القسي ، نسبها إلى الشجرة التي تعمل منها القسي .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/269[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال إبراهيم بن أدهم :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]الزهد ثلاثة أصناف : فزهد فرض ، وزهد فضل ، وزهد سلامة فالزهد الفرض : الزهد في الحرام ، والزهد الفضل : الزهد في الحلال ، والزهد السلامة : الزهد في الشبهات .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/270[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال أبو سليمان :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ينبغي للخوف أن يكون أغلب على الرجاء ، فإذا غلب الرجاء على الخوف ؛ فسد القلب[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/272[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال القاسم بن محمد بن أبي بكر الصديق - رضي الله عنهم -:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أنه سمع رجلا يقول : ما أجرأ فلانا على الله ! فقال القاسم : ابن آدم أهون وأضعف من أن يكون جريئا على الله ، ولكن قل : ما أقل معرفته بالله عز وجل ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/286[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عكرمة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كنا عند ابن عمر وعنده ابن عباس رضي الله عنهما ، فمر غراب يصيح ؛ فقال رجل من القوم : خير خير ! فقال ابن عباس : لا خير ولا شر .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/297[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال أبو إسحاق:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]مر أبو حازم في السوق ، فنظر إلى الفاكهة ، فقال : موعدك الجنة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/338[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن بن الحسين :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سمعت أبي يقول : مر بهلول في السوق وهو يأكل ، فاستقبله بعض أصحابنا ، فقال له : يا بهلول ! تأكل في السوق ؟ فقال : قال النبي صلى الله عليه وسلم : « مطل الغني ظلم » ، وأنا لحقني الجوع في السوق وفي كفي رغيف ؛ فكرهت أن أمطل نفسي .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/354[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]ينما الرشيد هارون يطوف بالبيت :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إذ عرض له رجل ، فقال : يا أمير المؤمنين ! إني أريد أن أكلمك بكلام فيه غلظ ؛ فاحتمله لي . فقال : لا ، ولا نعمة عين ولا كرامة ، قد بعث الله من هو خير منك إلى من هو شر مني ، فأمره أن يقول له قولا لينا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/364[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سفيان بن عيينة:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قيل لخالد بن يزيد : ما أقرب شيء ، وأبعد شيء ، وآنس شيء ، وأوحش شيء ؟ فقال : أقرب شيء الأجل ، وأبعد شيء الأمل ، وآنس شيء الصاحب ، وأوحش شيء الموت[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/364[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن أبي صالح :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( ومزاجه من تسنيم) [ المطففين : 27 ] ؛ قال : هو أشرف شراب أهل الجنة ، وهو للمقربين صرف ، ولأهل الجنة مزاج.[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/375[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عبيد القاسم بن سلام:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قول العرب : ( لقد ذل من بالت عليه الثعالب ) ؛ قيل : هذا فيما بلغنا أن رجالا من العرب كانوا يعبدون صنما ، فنظروا يوما إلى ثعلب جاء حتى بال عليه ، فقال بعضهم :[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( أرب يبول الثعلبان برأسه ... لقد ذل من بالت عليه الثعالب )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/368[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]خطب عبد الله بن مسعود رضي الله عنه ؛ فقال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إن عمر بن الخطاب رضي الله عنه كانت خلافته فتحا ، وإمارته رحمة ، والله ! إني لأظن الشيطان كان يفرق أن يحدث حدثا مخافة أن يغيره عمر ؛ والله ! لو أن عمر أحب كلبا ؛ لأحببت ذلك الكلب[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/415[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بعض الحكماء :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أشد الأعمال ثلاثة : إنصاف الناس من نفسك ، والمواساة بالمال ، وذكر الله عز وجل على كل حال .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/416[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]أنشدنا محمد بن يحيى الحميري لبعض الشعراء :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( إن المطامع ما علمت مذلة ... للطامعين وأين من لا يطمع ؟ )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( فإذا طلبت فلا إلى متضايق ... من ضاق عنك فرزق ربك أوسع )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( فاقنع ولا تنكر لربك قدرة ... فالله يخفض من يشاء ويرفع )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/428[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كان عمر بن الخطاب رضي الله عنه يقول :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ينبغي للرجل أن يكون في أهله مثل الصبي ، فإذا التمس ما عنده وجد رجلا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/430[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الضحاك :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في قول الله تبارك وتعالى : { إنما نعد لهم عدا } [ مريم : 84 ] ؛ قال : الأنفاس .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/463[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن طاوس :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في قول الله عز وجل : {وخلق الإنسان ضعيفا} [ النساء : 28 ] ؛ قال : لا صبر له عن النساء .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/468[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن ابن سيرين :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أن عبد الرحمن بن أبي بكر الصديق رضي الله عنهما كان يوم بدر مع المشركين ، فلما أسلم ؛ قال لأبيه : لقد أهدفت لي يوم بدر فصرفت عنك ولم أقتلك . فقال أبو بكر رضي الله عنه : لكنك لو أهدفت لي لم أنصرف عنك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/445 [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عبد الله بن عمرو بن العاص رضي الله عنه ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أربع خلال إذا أعطيتهن ؛ فلا يضرك ما عدل [ به ] عنك في الدنيا : حسن خليقة ، وعفاف في طعمة ، وصدق حديث ، وحفظ أمانة[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/376[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عمر بن عبد العزيز رضي الله عنه :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لا تودن عاقا ، كيف يودك وقد عق أباه ؟ ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/482[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل لأعرابي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أي ولدك أحب إليك ؟ فقال : صغيرهم حتى يكبر ، ومريضهم حتى يبرأ ، وغائبهم حتى يقدم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/485[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كان عمر بن عبد العزيز :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في سفر مع سليمان بن عبد الملك ، فأصابتهم السماء برعد وبرق وظلمة وريح شديدة حتى فزعوا لذلك ، وجعل عمر بن عبد العزيز يضحك ، فقال له سليمان : ما ضحكك يا عمر ؟ ! أما ترى ما نحن فيه ؟ قال له : يا أمير المؤمنين ! هذا آثار رحمته فيه شدائد كما ترى ؛ فكيف بآثار سخطه وغضبه ؟[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/487[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]أنشد مسعر :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( قف بديار المترفين فقل لها ... إذا جئتها أين المساكن والقرى )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وأين الملوك الناعمون بغبطة ... ومن عانق البيض الرغابيب كالدمى )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( فلو نطقت دار لقالت ديارهم ... لك الخير صاروا للتراب وللبلى )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وأفناهم كر النهار وليله ... ولم يبق في الأيام كهل ولا فتى )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/497[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الأحنف بن قيس :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما خان شريف ، ولا كذب عاقل ، ولا اغتاب مؤمن .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/515[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال أبو حازم :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كل نعمة لا تقرب من الله عز وجل ؛ فهي بلية[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/19[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن عوف ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما اغبرت نعلي في طلب دنيا قط ، وما جلست في مجلس إلا انتظرت جنازة أو حاجة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/21[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كان يحيى بن معين يقول:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من لم يخطئ عندنا في الحديث ؛ فهو كذاب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/23[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن ابن عون ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان بصر محمد بن سيرين بالعلم كبصر التاجر الأريب بتجارته . قال : وكان إذا دخل محمد بن سيرين السوق لا يراه أحد إلا كبر الله ؛ لصلاحه وخشوعه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/25[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل لمحمد بن المنكدر :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أي الأعمال أفضل ؟ قال : إدخال السرور على المؤمن . وقيل له : أي الدنيا أحب إليك ؟ قال : الإفضال على الإخوان . وكان إذا حج أخرج نساءه وصبيانه إلى الحج ، فقيل له في ذلك ، فقال : أعرضهم لله عز وجل . وكان يحج وعليه دين ، فقيل له في ذلك ، فقال : هو أقضى للدين . [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/27[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال كسرى :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لا تنزلن ببلد ليس فيه خمسة أشياء : سلطان قاهر ، وقاضي عادل ، وسوق قائمة ، وطبيب عالم ، ونهر جار .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/33[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال مالك بن دينار:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما أشد فطام الكبير ! وأنشد :[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( أتروض عرسك بعدما هرمت ... ومن العناء رياضة الهرم )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/34[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن ؛ أنه قال:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ستعلم يا مسكين ؛ تنفق دينك في شهوتك سرفا ، وتمنع في حق الله درهما ! ستعلم يا لكع .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/34[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل ليونس بن عبيد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]هل تعرف أحدا يعمل بعمل الحسن ؟ قال : ما أعرف أحدا يقول بقوله ؛ فكيف يعمل بعمله ؟ ! ثم وصفه فقال : كان إذا أقبل ؛ فكأنه أقبل من دفن حميمه ، وإذا جلس ؛ فكأنه أسير أمر بضرب عنقه ، وإذا ذكرت النار ؛ فكأنها لم تخلق إلا له ، وكان صائم النهار قائم الليل ، تاليا للقرآن ، خائفا لله ، هامل العينين بالليل والنهار ، ما له غم غير الآخرة[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/35[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الثوري:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قيل للربيع بن خثيم : لو أرحت نفسك ؟ قال : راحتها أريد .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/47[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال علي بن أبي طالب رضي الله عنه :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]عجبت لمن يهلك والنجاة معه ! قيل له : ما هي يا أمير المؤمنين ؟ قال : الاستغفار[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/49[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن بن صالح:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في قول الله تبارك وتعالى : { وجعلنا منهم أئمة يهدون بأمرنا لما صبروا } [ السجدة : 24 ] ؛[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال : صبروا عن الدنيا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/ 55[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال حماد بن زيد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كنا جلوسا عند يحيى البكاء ، فقرأ عليه القارئ : { ولو ترى إذ وقفوا على ربهم } [ الأنعام : 30 ] ؛[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فصاح صيحة ، فعادوه منها أربعة أشهر[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/66[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بقية:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كنت مع إبراهيم بن أدهم بصور ، فصلى على جنازة ، فلما فرغ أتاه رجل ، فقال له : يا أبا إسحاق ! ادع لي[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فالتفت إلى الرجل ، فقال له : دعاؤك لنفسك خير لك من دعائي لك[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/71[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن أبي الجوزاء :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في قول الله تبارك وتعالى : ( إلا من أتى الله بقلب سليم ( 89 ) ) [ الشعراء : 89 ] ؛[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال : شهادة أن لا إله إلا الله[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/84[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن أبي إسحاق:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم لا يثبت لهم العدو فواقا عند اللقاء ، فقال هرقل وهو على أنطاكية لما قدمت منهزمة الروم ؛ قال لهم : أخبروني ويلكم عن هؤلاء القوم الذين يقاتلونكم ؛ أليسوا هم بشرا مثلكم ؟ ! قالوا : بلى . قال : فأنتم أكثر أم هم ؟ قالوا : بل نحن أكثر منهم أضعافا في كل موطن . قال فما بالكم تنهزمون كلما لقيتموهم ؟ فقال شيخ من عظمائهم : من أجل أنهم يقومون الليل ، ويصومون النهار ، ويوفون بالعهد ، ويأمرون بالمعروف ، وينهون عن المنكر ، ويتناصفون بينهم ، ومن أجل أنا نشرب الخمر ، ونزني ، ونركب الحرام ، وننقض العهد ، ونغصب ، ونظلم ، ونأمر بما يسخط الله ، وننهى عما يرضي الله عز وجل ، ونفسد في الأرض . قال : أنت صدقتني .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/91[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن أبي حازم ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]نحن لا نحب أن نموت حتى نتوب ، ونحن نموت ولا نتوب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/95[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( كَمْ مِنْ عَلِيلٍ قَدْ تَخَطَّاهُ الرّدى ... فَنَجَا وَمَاتَ طَبِيبُهُ وَالْعُوَّدُ )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/102[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن البصري في بعض مواعظه :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]يا معشر الشباب ! كم من زرع لم يبلغ أدركته الآفة ؟ ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/107[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بشر بن الحارث:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من ازداد علما ولم يزدد ورعا ؛ لم يزدد من الله إلا بعدا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/107[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]أنشدنا يحيى بن معين هذا الشعر :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( الْمَالُ يَنْفَذ حِلُّهُ وَحَرَامُهُ ... يَوْمًا وَتَبْقَى فِي غَدٍ آثَامُهُ )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( لَيْسَ التَّقِيُّ بِمُتَّقٍ فِي دِينِهِ ... حَتَّى يَطِيبَ شَرَابُهُ وَطَعَامُهُ )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وَيَطِيبَ مَا يَحْوِي وَيُكْسِبُ أَهْلَهُ ... وَيَطِيبَ فِي حُسْنِ الْحَدِيثِ كَلامُهُ )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( نَطَقَ النَّبِيُّ لَنَا بِهِ عَنْ رَبِّهِ ... فَعَلَى النَّبِيِّ صَلاتُهُ وَسَلامُهُ )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/133[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن ابن عيينة ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان سعيد بن العاص إذا سأله سائل فلم يكن عنده شيء ؛ قال : اكتب علي بمسألتك سجلا إلى أيام ميسرتي .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/143[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن ابن عباس ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]رأيت عمر بن الخطاب رضي الله عنه يطوف بالبيت وإزاره مرقوع بأدم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/144[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن سفيان الثوري :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان يقال : من أراد عزا بلا عشيرة ، وهيبة بلا سلطان ؛ فليخرج من ذل معصية الله عز وجل إلى عز طاعته[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/144[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لو كان للناس جميعا عقول خربت الدنيا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/145[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الشعبي ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ركب زيد بن ثابت ، فأخذ ابن عباس بركابه ، فقال له : لا تفعل يا ابن عم رسول الله صلى الله عليه وسلم . فقال : هكذا أمرنا أن نفعل بعلمائنا . فقال زيد : أرني يدك . فأخرج يده ، فقبلها زيد وقال : هكذا أمرنا أن نفعل بأهل بيت نبينا صلى الله عليه وسلم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/146[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال إبراهيم بن أدهم :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لا تجعل بينك وبين الله منعما عليك ، إذ سألت ؛ فاسأل الله أن ينعم عليك ولا تسأل المخلوقين ، وعد النعم منهم مغرما .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/148[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]رأى الثوري :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]رجلا عند قوم يشكو ضيقه ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال له الثوري : يا هذا ! شكوت من يرحمك إلى من لا يرحمك ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/148[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سليمان لأبي حازم :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سل حوائجك . فقال : قد رفعتها إلى من لا تختزل دونه الحوائج .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/150[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن معاوية بن قرة ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إن أكثر الناس حسابا يوم القيامة الصحيح الفارغ .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/152[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عبد الله :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إني لأكره أن أرى الرجل فارغا ليس في أمر دنيا ولا آخرة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/152[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وكل إنسان ألزمنه طائره في عنقه ) [ الإسراء : 13 ][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال : عمله .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/155[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن أبي الجلد ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان رجل من إخواننا إذا جلس جلس على رجليه ، فقيل له : لم لا تجلس على إستك ؟ فقال : الجلوس على الإست جلسة الآمنين ، وأنا فقد عصيت الرحمن عز وجل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/195[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الأصمعي ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال بزرجمهر الحكيم : كل عزيز دخل تحت القدرة ؛ فهو ذليل ، وكل مقدور عليه مملوك محقور .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/195[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الفضيل :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]حسناتك من عدوك أكثر منها من صديقك ؛ لأن عدوك إذا ذكرت عنده اغتابك ، وإنما يدفع إليك المسكين من حسناته .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/196[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كان يقال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من اغتاب خرق ، ومن استغفر الله رفأ .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/197[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن محمد بن كعب ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إذا أراد الله بعبد خيرا زهده في الدنيا ، وفقهه في الدين ، وبصره عيوبه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/197[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن أبي عبيدة:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في قوله تبارك وتعالى : { ويدخلهم الجنة عرفها لهم } ( 6 ) ) [ محمد : 6 ] ؛ قال : طيبها لهم . قال : والعرب تقول : هذا طعام معرف ؛ أي : مطيب ، وقال الشاعر :[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( فتدخل أيد في حناجر أقنعت ... لعادتها من الخزير المعرف )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/210[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عدي بن زيد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( عن المرء لا تسل وأبصر قرينه ... فإن القرين بالمقارن مقتدي )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/226[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال محمد بن كعب :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إذا أراد الله بعبد خيرا زهده في الدنيا ، وفقهه في الدين ، وبصره عيوبه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/197[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن أبي عبيدة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في قوله تبارك وتعالى : { ويدخلهم الجنة عرفها لهم } ( 6 ) ) [ محمد : 6 ] ؛[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال : طيبها لهم . قال : والعرب تقول : هذا طعام معرف ؛ أي : مطيب ، وقال الشاعر :[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( فتدخل أيد في حناجر أقنعت ... لعادتها من الخزير المعرف )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/210[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عدي بن زيد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( عن المرء لا تسل وأبصر قرينه ... فإن القرين بالمقارن مقتدي )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/226[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن ابن شوذب ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قيل لكثير بن زياد : أوصنا . فقال : أوصيكم أن تبيعوا دنياكم بآخرتكم ؛ تربحونهما والله جميعا ! ولا تبيعوا آخرتكم بدنياكم ؛ فتخسرونهما والله جميعا ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/244[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بشر بن الحارث :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من سأل الله عز وجل الدنيا ؛ فإنما يسأله طول الوقوف يوم القيامة[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5].4/245[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال أبو حازم :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما في الدنيا شيء يسرك إلا قد ألزق به شيء يسوؤك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/446[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الأصمعي ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال بزرجمهر الحكيم : إذا اشتبه عليك أمران فلم تدر في أيهما الصواب ؛ فانظر أقربهما إلى هواك ، فاجتنبه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/251[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن السدي:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في قول الله تبارك وتعالى : ( تلفح وجوههم النار وهم فيها كلحون ( 104 ) ) [ المؤمنون : 104 ] ؛ قال : تلفحهم لفحة ؛ فلا تدع لحما على عظم إلا ألقته على أعقابهم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/262[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن عبد الرحمن بن يزيد بن جابر ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قلت ليزيد : ما لي أرى عينيك لا تجف من البكاء ؟ فقال : وما مسألتك عن هذا ؟ قلت : عسى أن ينفعي الله . قال : والله يا أخي ! لو لم يتواعدني الله تبارك وتعالى إن أنا عصيته إلا أن يسجني في الحمام ؛ لكنت حريا أن لا تجف لي عين ، وقد تواعدني أن يسجني في جهنم ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/264[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]وقفت على قيس بن سعد عجوز ؛ فقالت :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أشكو إليك قلة الجرذان .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال قيس : ما أحسن هذه الكناية ! املؤوا بيتها خبزا ولحما وسمنا وتمرا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/266[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]بعث روح بن حاتم :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إلى كاتب له بثلاثين ألف درهم ، وكتب إليه : قد بعثت بها إليك ، ولا أقللها تكثرا ، ولا أكثرها تمننا ، ولا أطلب عليها ثناء ، ولا أقطع بها عنك رجاء .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/269[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بلال بن سعد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أخ لك كلما لقيك أخبرك بعيب فيك خير لك من أخ لك كلما لقيك وضع في كفك دينارا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/270[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن إياس بن دغفل ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]رأيت الحسن ودع رجلا وعيناه تهملان وهو يقول :[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وما الدهر إلا هكذا فاصطبر له ... رزية مال أو فراق حبيب )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/271[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]أنشد لعبد الله بن مصعب الزبيري :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( ما لي مرضت فلم يعدني عائد ... منكم ويمرض كلبكم فأعود )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/273[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ويح : كلمة رحمة[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/273[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل ليوسف بن أسباط :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما غاية الزهد ؟ قال : لا تفرح بما أقبل ، ولا تأسف على ما أدبر . قلت : فما غاية التواضع ؟ قال : تخرج من بيتك ، فلا تلقى أحدا إلا رأيت أنه خير منك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/296[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الأصمعي ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كتب عمر بن عبد العزيز إلى عدي بن أرطأة - وكان ولاه على بعض أعماله - : غرني منك مجالستك القراء ، وعمامتك السوداء ، وخشوعك ، فلما بلوناك ؛ وجدناك على خلاف ما أملناك ، قاتلكم الله ! أما تمشون بين القبور ؟ ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/312[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بعض الحكماء :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من لم ينشط لحديثك ؛ فارفع عنه مؤونة الاستماع منك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/335[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لسان العاقل من وراء قلبه ، فإذا أراد الكلام ؛ تفكر ، فإن كان له قال ، وإن كان عليه أمسك ، وقلب الجاهل من وراء لسانه ، فإن هم بالكلام ؛ تكلم ، له وعليه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/335[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن سفيان الثوري ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]بلغنا في قول الله عز وجل : ( وكانوا لنا خشعين ) [ الأنبياء : 90 ] ؛ قال : الخوف الدائم في القلب.[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/343[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]في قول الله تبارك وتعالى : ( وأنذرهم يوم الأزفة إذ القلوب لدى الحناجر كظمين ) [ غافر : 18 ] ؛ قال : أزفت والله عقولهم ، وطارت قلوبهم ، فترددت في أجوافهم بالغصص إلى حناجرهم لما أمر بهم إلى النار ، فيقول بعضهم لبعض : هل { لنا من شفعاء فيشفعوا لنا } [ الأعراف : 53 ] ؟ فنودوا : { ما للظالمين من حميم ولا شفيع } [ غافر : 18 ][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/343[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال رجل للحسن :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إني أكره الموت . قال : لأنك أخرت ما لك ، ولو قدمته ؛ لسرك أن تلحق به .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/349[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال يزيد بن المهلب لابنه مخلد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إذا كتبت كتابا ؛ فأطل النظر فيه ، فإن كتاب الرجل موضع عقله .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/351[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بلال بن سعد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]تنادى النار يوم القيامة : يا نار ! اشتفي ، يا نار ! اسلخي ، يا نار ! أحرقي ، يا نار ! كلي ولا تقتلي .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/363[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كل نعيم زائل ؛ إلا نعيم أهل الجنة ، وكل غم زائل ؛ إلا غم أهل النار .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/364[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]المؤمن وقاف على نفسه ، يحاسب نفسه لله ، وإنما خف الحساب يوم القيامة على قوم حاسبوا أنفسهم في الدنيا ، وإنما شق الحساب يوم القيامة على أقوام أخذوا هذا الأمر من غير محاسبة ، إن المؤمن لا يأمن شيئا ؛ حتى يلقى الله تبارك وتعالى ، يعلم أنه مأخوذ عليه في سمعه وبصره ولسانه وفي جوارحه ، مأخوذ عليه في ذلك كله .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/374[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابن ضبارة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إنا نظرنا ؛ فوجدنا الصبر على طاعة الله أهون من الصبر على عذاب الله .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/377[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بلال بن أبي بردة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لا يمنعنكم سوء ما تعلمون منا أن تقبلوا منا أحسن ما تسمعون .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/379[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال أبو سليمان الداراني :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أهل الليل في ليلهم ألذ من أهل اللهو في لهوهم ، ولولا الليل ؛ ما أحببت البقاء .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]3/383[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عبد الرحمن بن يزيد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كنا نغزوا ؛ فكان عطاء الخراساني يحيي الليل ، فإذا مضى من الليل ثلثه أو أكثر ؛ نادى ونحن في فسطاطنا : يا عبد الرحمن بن يزيد ! ويا يزيد بن زيد ! ويا هشام بن الغاز ! قوموا فتوضؤوا وصلوا ؛ فإن قيام هذا الليل وصيام هذا النهار أيسر من شرب الصديد ، ومن مقطعات الحديد ؛ فالوحا الوحا ! ثم النجاة النجاة ، ثم يقبل على صلاته .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/383[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كان عمران الخواص:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]يمر على الجسر ، فيقول : سلم سلم ، ويظن أنه يمر على الصراط ، ويغشى عليه ، وكان إذا مر على الحدادين ؛ قال : يا مالك ! لا أعود . ويغشى عليه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/399[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن عبد الواحد بن زيد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أن حبيبا أبا محمد جزع جزعا شديدا عند الموت ؛ فجعل يقول بالفارسية : أريد أن أسافر سفرا ما سافرته قط ، أريد أن أسلك طريقا ما سلكته قط ، أريد أن أزور سيدي ومولاي وما رأيته قط ، أريد أن أشرف على أهوال ما شاهدت مثلها قط ، أريد أن أدخل تحت التراب فأبقى تحته إلى يوم القيامة ، ثم أوقف بين يدي الله عز وجل فأخاف أن يقول لي : يا حبيب ! هات تسبيحة واحدة سبحتني في ستين سنة لم يظفر منك الشيطان فيها بشيء ؛ فماذا أقول وليس لي حيلة ؟ ! أقول : يا رب ! هوذا قد أتيتك مقبوض اليدين إلى عنقي . قال عبد الواحد « : هذا عبد الله ستين سنة مشتغلا به ، ولم يشتغل من الدنيا بشيء قط ؛ فإيش يكون حالنا ؟ ! واغوثاه بالله ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/399[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن ابن شهاب ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]الكريم لا تحكمه التجارب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/400[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابن عائشة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان الرجل إذا أراد أن يشين أخاه ، طلب الحاجة من غيره .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/406[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال إسماعيل بن زرارة:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]شتم رجل عمر بن ذر ، فقال : يا هذا ! لا تغرق في شتمنا ، ودع للصلح موضعا ؛ فإني أمت مشاتمة الرجال صغيرا ، ولم أحبها كبيرا ، وإني لا أكافئ من عصى الله في بأكثر من أن أطيع الله فيه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/407[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال إبراهيم بن بشار :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إن الآية التي مات منها علي بن الفضيل هي في الأنعام : { ولو ترى إذ وقفوا على ربهم } [ الأنعام : 30 ] ، أو قال : { إذ وقفوا على النار } [ الأنعام : 27 ] ؛ ففي هذا الموضع مات ، وكنت فيمن صلى عليه رحمه الله .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/434[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابن المقفع :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إذا أكرمك الناس لمال أو سلطان ؛ فلا يعجبنك ذلك ؛ فإن زوال الكرامة بزوالها ، ولكن ليعجبك إن أكرموك لعلم أو لأدب أو لدين .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/438[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بلال بن أبي بردة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]يا معشر الناس ! لا يمنعكم سوء ما تعلمون منا أن تقبلوا أحسن ما تسمعون .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/440[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الخليل :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( اعمل بعلمي ولا تنظر إلى عملي ... ينفعك علمي ولا يضررك تقصيري )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/440[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]سئل بعض الحكماء :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]عن الأحزان في الدنيا ، فقال : الأحزان ثلاثة : خليل فارق خليله ، أو والد ثكل ولده ، أو رجل افتقر بعد الغنى .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/449[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن مؤرج ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]دعا أعرابي بعرفة ، فسمعته يقول : اللهم ! إني أعوذ بك من الفقر إلا إليك ، ومن الذل إلا لك ؛ فأعطني الخير ، واجعلني له أهلا ، وجنبني الشر ولا تجعلني له مثلا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/453[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كفاك من العقل ما أوضح لك غيك من رشدك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/459[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن البصري :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أحسن العلماء علما من أحسن تقدير معاشه ومعاده تقديرا لا يفسد عليه واحدا منهما بصلاح الآخر ، فإن أعياه ذلك رفض الأدنى ، وآثر الأعظم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/459[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الأصمعي ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال بعض حكماء العرب : لكل جواد كبوة , ولكل صارم نبوة ، ولكل عالم هفوة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/460[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]أنشد ابن أبي الدنيا[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( العلم زين وذخر لا نفاد له ... نعم الضجيع إذا ما عاقل صحبا )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( قد يجمع المرء مالا ثم يسلبه ... عما قليل فيلقى الذل والحربا )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وجامع العلم مغبوط به أبدا ... فلا تحاذر منه الفوت والسلبا )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/463[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عمر بن عبد العزيز :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من علم أن للكلام ثوابا وعقابا قل كلامه إلا فيما يعنيه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/487[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن المدائني ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال بعض الحكماء : لا تقل فيما لا تعلم ؛ فتتهم فيما تعلم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/510[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال مطرف المازني :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما تلذذت لذاذة قط ولا تنعمت نعيما أكبر عندي من بكاء في حرقة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/519[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابن المبارك :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سمعت وهيب بن الورد يقول : جربت الدنيا منذ خمسين سنة ؛ فما وجدت أحدا غفر لي ذنبا فيما بيني وبينه ، ولا ستر علي عورة ، ولا وصلني إن قطعته ، ولا أمنته إذا غضب ؛ فالاشتغال بهؤلاء حمق كبير ، فانقطع إلى من يغفر لك سريرتك وعلانيتك ، ويستر عليك عورتك ولا يمقتك بذلك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/522[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ادع الله في الرخاء يستجب لك في البلاء ، ألا ترى أنه حبس يونس محبسا لم يحبس به أحدا من العالمين ، ثم قال جل وعز : ( فلولآ أنه كان من المسبحين للبث في بطنه إلى يوم يبعثون) [ الصافات : 143 ، 144 ] .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]4/526[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بعض الحكماء :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من هوان الدنيا على الله عز وجل أنه لا يعصى إلا فيها ، ولا ينال ما عنده إلا بتركها .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/18[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الأصمعي ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لما صاف قتيبة بن مسلم الترك وهاله أمرهم سأل عن محمد بن واسع ، فقال : انظروا ما يصنع . [ قالوا : ] هو ذاك في أقصى الميمنة جانح على سية قوسه ينضنض بأصبعه نحو السماء . فقال قتيبة : تلك الأصبع الفاردة أحب إلي من مئة ألف سيف شهير وسنان طرير .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/21[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عوف بن النعمان الشيباني - وكان جاهليا - :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لأن أموت عطشا أحب إلي من أن أكون مخلافا للوعد .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/68[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]أنشدنا محمد بن صالح لبعضهم :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وما من كاتب إلا ستبقى ... كتابته وإن بليت يداه )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( فلا تنسخ بخطك غير علم ... يسرك في العواقب أن تراه )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/83[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن ابن جريج :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]عن مجاهد في قول الله تبارك وتعالى : { سيماهم في وجوههم من أثر السجود } [ الفتح : 29 ] ؛[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال : ليس الندب ، ولكن صفرة الوجه والخشوع .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/95[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الأصمعي ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قيل لأعرابي : كيف حزنك اليوم على ولدك ؟ فقال : ما ترك حب الغداء والعشاء لنا حزنا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/101[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال داود الطائي:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما سألت الله الجنة قط ، وإني لأستحي منه ، ولوددت أني أنجو من النار وأصير رمادا . وكان يقول : قد مللنا الحياة ؛ لكثرة ما نقترف من الذنوب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/114[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الفضيل بن عياض :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من رأى من أخ له منكرا ، فضحك في وجهه ؛ فقد خانه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/115[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال مالك بن دينار :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لأن يترك الرجل درهما حراما خير له من أن يتصدق بمئة ألف درهم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/125[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن عبد الوهاب المكي ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان فتى بمكة لا ينام الليل كله ، فقيل له : ما لك لا تنام ؟ قال : أذهب بنومي عجائب القرآن .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/127[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]سئل عمر بن عبد العزيز عن قتلى صفين ، فقال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]تلك دماء طهر الله يدي منها ؛ فما لي أخضب لساني فيها ؟ ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/148[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن العتبي ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سمعت عامر بن ضبارة يخطب ، فقال في خطبته : أيها الناس ! الصبر على طاعة الله أهون من الصبر على عذاب الله .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/151[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن العتبي ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان يقال : السؤدد ؛ الصبر على الذل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/153[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل لعبد الله بن عروة بن الزبير بن العوام :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]تركت المدينة دار الهجرة ، فلو رجعت لقيت الناس ولقيك الناس .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال : وأين الناس ؟ إنما الناس رجلان ؛ شامت لنكبة ، أو حاسد لنعمة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/181[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال جعفر بن محمد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]صلة الرحم تهون على المرء الحساب يوم القيامة ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ثم تلا : ( والذين يصلون مآ أمر الله به أن يوصل ويخشون ربهم ويخافون سوء الحساب ( 21 ) ) [ الرعد : 21 ] .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/184[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن حكم بن جابر ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قالت الصحة : أنا لاحقة بأرض العرب . قال الجوع : أنا معك . قال الإيمان : أنا لاحق بأرض الحجاز . قال الصبر : أنا معك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال الملك : أنا لاحق بأرض العراق . قال القتل : أنا معك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/188[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال يوسف بن أسباط :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كتب إليَّ حذيفة بن قتادة المرعشي وقال : بلغني أنك بعت دينك بفلسين . قال : فخرج إليه يوسف[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال : ما ذاك يرحمك الله الذي كتبت إلي ؟[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال : بلغني أنك وقفت على رجل يبيع لبنا ؛ الكيل بسبعة أفلس ، فسألته كيف يبيع الكيل ؟[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقال : بسبعة أفلس ، فوليت عنه ، فقيل له : هذا يوسف بن أسباط . فقال : هو لك بخمسة أفلس ،[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]وإنما حاباك لدينك لا لنفسك . قال : فآلى يوسف على نفسه لا يأكل لبنا أبدا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/194[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما الدنيا كلها من أولها إلى آخرها إلا كرجل نام نومة رأى في منامه ما يحب ثم انتبه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/227[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن أبي عمرو بن العلاء قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان رجل من العرب في الجاهلية إذا رأى رجلا يظلم ؛ قال : إن هذا لا يموت سويا . فقيل له : قد مات فلان سويا فلم يقبل حتى تتابعت الأخبار ، فقال : إن كنتم صادقين ، إن لكم دارا سوى هذه الدار تجازون فيها .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/232[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن عطاء السليمي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أن رجلا مر بقوم فأثنوا عليه ، فلما خلا به الطريق ؛ قال : اللهم ! إن كان هؤلاء لا يعرفونني ؛ فأنت تعرفني .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/242[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال أبو سليمان الداراني :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إذا كانت الآخرة في القلب ؛ جاءت الدنيا تزحمها ، وإذا كانت الدنيا في القلب ؛ لم تزحمها الآخرة ، إن الآخرة كريمة وإن الدنيا لئيمة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/243[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن يونس بن ميسرة ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]الزهد أن يكون حالك في المصيبة وحالك إذا لم تصب بها سواء ، أو أن يكون مادحك وذامك في الحق سواء .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/245[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن البصري :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]وقفت على بزاز بمكة أشتري منه ثوبا ، فجعل يمدح ويحلف ، فتركته وقلت : لا ينبغي الشراء من مثله ، واشتريت من غيره ، ثم حججت بعد ذلك بسنتين ، فوقفت عليه ، فلم أسمعه يمدح ولا يحلف . فقلت له : ألست الرجل الذي وقفت عليه منذ سنوات ؟ قال : نعم . قلت له : وأي شيء أخرجك إلى ما أرى ؟ ما أراك تمدح ولا تحلف ! فقال : كانت لي امرأة إن جئتها بقليل نزرته ، وإن جئتها بكثير قللته ، فنظر الله إلي فأماتها ، فتزوجت امرأة بعدها ، فإذا أردت الغدو إلى السوق أخذت بمجامع ثيابي ثم قالت : يا فلان ! اتق الله ولا تطعمنا إلا طيبا ، إن جئتنا بقليل كثرناه ، وإن لم تأتنا بشيء أعناك بمغزلنا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/251[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كان العلاء بن زياد يقول :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لينزل أحدكم نفسه أن لو قد حضره الموت ، فاستقال ربه ، فأقاله ؛ فليعمل بطاعة الله عز وجل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/364[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أيها العالم ! صم قبل أن لا تقدر على صوم يوم تصومه ، كأنك إذا ظمئت لم تكن رويت ، وكأنك إذا رويت لم تكن ظمئت[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/265[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بكر بن عبد الله المزني :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إذا رأيت أكبر منك ؛ فقل : سبقني بالإسلام والعمل الصالح ؛ فهو خير مني ، وإذا رأيت أصغر منك ؛ فقل : سبقته بالذنوب والمعاصي ؛ فهو خير مني ، وإذا رأيت إخوانك يكرمونك ؛ فقل : نعمة أحدث ثوابها ، وإذا رأيت منهم تقصيرا ؛ فقل : بذنب أحدثته[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/272[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بعض الحكماء :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ليس من الحيوان شيء يستطيع أن ينظر إلى أديم السماء غير الإنسان ، وذلك لكرامته على الله عز وجل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/284[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بزرجمهر الحكيم لبعض ملوك الفرس :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إياك وعزة الغضب ؛ فإنها مصيرتك إلى ذل الاعتذار .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/289[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابن الأعرابي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال بعض الأعراب : إياك وصدر المجلس ؛ فإنه مجلس قلعة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/290[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن سعيد بن عثمان ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]مر على الشعبي حمال على ظهره دنٌ يحمله ، فلما رأى الشعبي وضعه ، فقال له : ما كان اسم امرأة إبليس ؟ فقال الشعبي : ذلك نكاح لم نشهده .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/291[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عبد الواحد بن زيد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما كان أحد يطيق ينظر إلى الحسن البصري إلا بكى عند رؤيته ، رحمة الله عليه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/293[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الأصمعي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أبدع بيت قالته العرب بيت أبي ذؤيب :[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( والنفس راغبة إذا رغبتها ... وإذا ترد إلى قليل تقنع )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]وأحسن ما قيل في الاستعفاف :[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( من يسأل الناس يحرموه ... وسائل الله لا يخيب )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]وأحسن ما قيل في حفظ المال قول المتلمس :[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( قليل المال تصلحه فيبقى ... ولا يبقى الكثير مع الفساد )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/293[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال أحمد بن شعيب :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كنا عند بعض المحدثين بالبصرة ، فحدثنا بحديث النبي صلى الله عليه وسلم : « إن الملائكة تضع أجنحتها لطالب العلم » ، وفي المجلس معنا رجل من المعتزلة ؛ فجعل يستهزئ بالحديث ، فقال : والله ! لأقطرن غدا نعلي فأطأ بهما أجنحة الملائكة . قال : ففعل ومشى في النعلين ، فجفت رجلاه جميعا ، ووقعت في رجليه جميعا الآكلة[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/294[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال هشام بن حسان :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سيئة تسوؤك خير من حسنة تعجبك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/299[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال مطرف :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لأن أبيت نائما وأصبح نادما أحب إلي من أن أبيت قائما وأصبح معجبا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/300[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سفيان بن عيينة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إن من فتنة الرجل إذا كان فقيها أن يكون الكلام أحب إليه من الصمت .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/322[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن وهب بن منبه ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما من شعرة تبيض ؛ إلا تقول للسوداء : يا أختاه ! قد أتاك الموت ؛ فاستعدي .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/323[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن مقاتل بن حيان ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]صليت خلف عمر بن عبد العزيز ؛ فقرأ : ( وقفوهم إنهم مسئولون ) [ الصافات : 24 ] ؛ فجعل يكررها ولا يستطيع أن يجاوزها .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]5/402[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل للربيع بن خثيم :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما داء البدن ؟ قال : الذنوب . قيل له : فما دواؤها ؟ قال : الاستغفار . قيل له : فما شفاؤها ؟ قال : أن لا تعود في الذنب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/16[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال القاسم بن محمد بن أبي بكر الصديق :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إن من أعظم الذنب أن يستخف المرء بذنبه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/17[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال يحيى بن خالد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ثلاثة أشياء تدل على عقول أربابها : الكتاب ، والرسول ، والهدية .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/19[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال محمد بن الحسين الترجماني :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( إِيَّاكَ أَعْنِي يا ابن آدَمَ فَاسْتَمِعْ ... وَدَعِ الرُّكُونَ إِلَى حَيَاتِكَ تَنْتَفِعْ )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( لَوْ كَانَ عُمْرُكَ أَلْفَ حَوْلٍ كَامِلٍ ... لَمْ تَذْهَبِ الأَيَّامُ حَتَّى تَنْقَطِعْ )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( إِنَّ الْمَنِيَّةَ لا تَزَالُ مُلِحَّةً ... حَتَّى تُشَتِّتَ كُلَّ أَمْرٍ مُجْتَمِعْ )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( شُغِلَ الْخَلائِقُ بِالْحَيَاةِ وَأَغْفَلُوا ... زَمَنًا حَوَادِثُهُ عَلَيْهِمْ تَقْتَرِعْ )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( لَعِبَتْ بِنَا الدُّنْيَا وَكَيْفَ تَغُرُّنَا ... أَمْ كَيْفَ تَخْدَعُ مَنْ تَشَاءُ فَيَنْخَدِعْ )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وَالْمَرْءُ يُوَطِنُهَا وَيَعْلَمُ أَنَّهُ ... عَنْهَا إِلَى وَطَنٍ سِوَاهَا مُنْقَلِعْ )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( لَمْ تُقْبِلِ الدُّنْيَا بِخَدْعَتِهَا إِلَى أَحَدٍ ... فَمَلَّ مِنَ الْحَيَاةِ وَلا شَبَعْ )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/20[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال يحيى بن خالد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]شيئان يورثان العقل : التين اليابس إذا أكل ، ودخان اللبان إذا بخر به .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/39[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الأحنف بن قيس :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كل عز لم يؤيد بعلم ؛ فإلى ذل ما يصير .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/44[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال إسحاق بن منصور السلولي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]دخلت أنا وصاحب لي على داود الطائي وهو جالس على التراب ليس في منزله شيء ؛ فقلت لصاحبي : هذا رجل زاهد . فقال داود : إنما الزاهد من قدر فترك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/81[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال رجل للحسن :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إني أكره الموت . قال : لأنك أخرت مالك ، ولو قدمته ؛ لسرك أن تلحق به .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/85[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن عبيد الله بن عمر :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أن عمر بن الخطاب كان جالسا ذات يوم ، فمرت به جارية تحمل قربة ، فقام ، فأخذ منها القربة وحملها على عنقه حتى وداها ثم رجع ، فقال له أصحابه : يرحمك الله يا أمير المؤمنين ! ما حملك على هذا ؟ قال : إن نفسي أعجبتني ؛ فأردت أن أذلها .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/91[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن شريح بن عبيد قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كانت تعزية أهل الجاهلية : كل مصيبة ما عدا النفس جلل . فلما أسلموا وتفقهوا ؛ قالوا : كل مصيبة ما عدا النار جلل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/95[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]سُئل محمد بن عمران :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما المروءة ؟ قال : لا تعمل شيئا في السر تستحي منه في العلانية .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/107[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الأصمعي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال بزرجمهر الحكيم : ثمر القناعة الراحة ، وثمر التواضع المحبة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/113[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال المنصور :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إذا مد إليك عدوك يده ؛ فإن قدرت على قطعها ، وإلا ؛ فقبلها .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/138[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما من صاحب كبيرة لا يكون وجل القلب ؛ إلا كان ميت القلب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/145[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال قبيصة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان سفيان الثوري إذا مر بشيء من زينة الدنيا يغمض عينيه ولا ينظر إليه[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/155[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الخليل بن أحمد:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ظهر الفساد والخبث في الناس منذ استأصلوا شعورهم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/184[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما أطال عبد الأمل إلا أساء العمل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/195[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عمر بن عبد العزيز :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لو كان الشكر والصبر بعيرين ما باليت أيهما أركب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/197[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سفيان بن عيينة:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قيل لمحمد بن المنكدر : أتصلي على فلان ، وكان لا يدع لله محرما إلا انتهكه ؟ فقال : إني لأستحي من الله أن أرى أن رحمته لا تسع فلانا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/198[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سفيان بن عيينة:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قلت لمسعر بن كدام : أتحب أن تخبر بعيوبك ؟ فقال : أما من ناصح ؛ فنعم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/199[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بعضهم :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]التواضع مع البخل خير من السخاء مع الكبر.[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/205[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كان الصلت بن مسعود ينشد هذا البيت :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( العلم ينهض بالخسيس إلى العلا ... والجهل يزري بالفتى المنسوب )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/208[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الحسن ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من أحسن عبادة الله في شبيبته لقاه الله الحكمة عند كبر سنه ، وذلك قوله : ( ولما بلغ أشده واستوى آتيناه حكما وعلما وكذلك نجزي المحسنين )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][ القصص : 14 ] .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/240[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال مطرف بن طريف :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما يسرني أني كذبت كذبة وأن لي الدنيا كلها[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/280[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بعض الحكماء :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أبين الناس فضلا من سبقك إلى حاجتك قبل السؤال .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/284[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]أنشد عيسى بن سليمان قول القطامي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( قد يدرك المتأني بعض حاجته ... وقد يكون من المستعجل الزلل )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/306[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال صالح بن مسمار :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما أدري أي النعمتين أفضل : نعمة الله علي فيما بسط علي ، أم نعمته فيما زوى عني .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/313[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أسلم أهل بدر من خشية الله ، وأسلم الناس من خشية أهل بدر .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/316[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن بكر بن عبد الله المزني ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إذا انقطع شسع نعل صاحبك فلم تنتظره ؛ فلست له بصاحب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/322[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سفيان الثوري :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إذا لقيت صاحب هوى في طريق ؛ فخذ في طريق آخر .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/331[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]أنشد لآخر :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( رأيت سحابة فظننت غيثا ... وأغفلت الذي صنعت بعاد )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/339[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عقبة بن عبد الغافر :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]دعوة سر أفضل من سبعين دعوة علانية .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/342[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بعض الحكماء :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]البخيل خازن أعدائه ، والحليم مرغوب في إخائه ، والسفيه يزهد في لقائه ، ولا دواء لمن كان سببا لدائه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/349[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]سئل يوسف بن أسباط :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقيل له : ما الإخوان ؟ فقال : قد كان الإخوان يفتقد بعضهم بعضا ، فإذا أراد أن يوصل إلى أخيه الشيء أوصله من قبل الجيران أو من قبل الخادم من حيث لا يشعر ، وإن أحدهم إذا أراد أن يصل أخاه بشيء أعطاه إياه في يده ليذله بذلك ، وإن رأى منه منكرا هابه أن ينهاه . قال : فذكرت ذلك لحذيفة المرعشي ، قال : ما سمعت كلاما أحسن من هذا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/351[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كتب عمر بن عبد العزيز إلى الحسن البصري رحمهما الله تعالى :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]عظني وأوجز . فكتب إليه الحسن : إن فيما أمر الله به لشغلا عما نهى عنه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/384[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كان عبد الوهاب المكي يقول :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان فتى بمكة لا ينام الليل ، فقيل له في ذلك ؛ فقال : أذهب بنومي عجائب القرآن .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]6/418[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال يوسف بن أسباط :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما عالج المتعبدون شيئا أشد عليهم من اتقاء حب الثناء وهم يريدون بذلك الناس[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/20[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال ابن المبارك:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]يا ابن المبارك ! إذا عرفت نفسك ؛ لم يضرك ما قيل فيك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/33[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال محمد بن سيرين :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما حسدت أحدا قط على شيء ؛ إن كان من أهل النار فكيف أحسده على شيء من الدنيا ومصيره إلى النار ؟ ! وإن كان من أهل الجنة ؛ فكيف أحسد رجلا من أهلها أوجب الله تبارك وتعالى له رضوانه ؟ ! قال مسلم : ما سمعنا شيئا أحسن من هذا في كلام ابن سيرين .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/67[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال مالك بن دينار:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أقبل شهادة القراء في كل شيء إلا بعضهم على بعض ؛ فإنهم أشد تحاسدا من التيوس .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/75[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال يحيى بن يمان :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان الفقراء في مجلس سفيان هم الأمراء .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/77[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن ابن أبي مليكة ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان عكرمة بن أبي جهل إذا اجتهد في اليمين ؛ قال : لا والذي نجاني يوم بدر .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/79[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن سليمان بن يسار ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أصبح أبو أسيد وهو يسترجع ، فقيل له : ما لك ؟ فقال : نمت عن جزئي الليلة وكان وردي البقرة ؛ فرأيت بقرة تنطحني .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/85[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سفيان الثوري :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]طلبنا العلم وما لنا فيه نية ، ثم رزق الله النية بعد .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/88[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]سئل القاسم بن محمد بن أبي بكر الصديق رضي الله عنه :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من أعظم الناس ذنبا ؟ قال : أعظم الناس ذنبا أن يستخف الرجل بذنبه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/91[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال صالح المري:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سمعت بعض أصحابنا يقول : رحم الله امرءا كان ذا حسب ؛ فصان حسبه عن الكذب ، أو كان ذا دين ؛ فطهر دينه عن الكذب ، أو كان ذا مروءة وأدب ؛ فنزههما عن الكذب ؛ فإنه ما دنس الأخلاق إلا الكذب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/94[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال مكحول:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أرق الناس قلوبا أقلهم ذنوبا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/96[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سفيان الثوري:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]بلغني عن ابن شهاب الزهري ؛ أنه قال : ليس الزهد بتقشف الشعر ، وتفل الريح ، وخشونة الملبس والمطعم ، ولكن الزهد ظلف النفس لمحبوب الشهوات .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/97[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال قيس بن سليم العنبري:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان الضحاك بن مزاحم إذا أمسى بكى ، فيقال له : ما يبكيك ؟ فيقول : لا أدري ما صعد اليوم من عملي .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/98[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال المهلب :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لأن يطيعني سفهاء قومي أحب إلي من أن يطيعني حلماؤهم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/112[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الشاعر :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( ولست مشاتما أحد لِأَنِّي ... رَأَيْتُ الشَّتْمَ مِنْ عِيِّ الرِّجَالِ )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( إِذَا جَعَلَ اللَّئِيمُ أَبَاهُ نُصْبًا ... لِشَاتِمِهِ فَدَيْتُ أَبِي بِمَالِي )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/113[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما من صاحب كبيرة لا يكون وجل القلب ؛ إلا كان ميت القلب .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/116[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عمرو بن العاص :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أربعة لا أملهم : جليسي ما فهم عني ، وثوبي ما سترني ، ودابتي ما حملتني ، وامرأتي ما أحسنت عشرتي .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/117[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عمر بن الخطاب:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إني لأرى الرجل ، فيعجبني ، فأقول : هل له حرفة ؟ فإن قالوا : لا ؛ سقط من عيني .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/117[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال جعفر بن محمد:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أرجى آية في كتاب الله عز وجل قوله عز وجل : ولسوف يعطيك ربك فترضى ؛ فلم يكن يرضى محمد صلى الله عليه وسلم من ربه أن يدخل أحدا من أمته النار .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/119[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]مر محمد بن واسع بقوم ، فقالوا :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إن هذا أزهد من في الدنيا . فقال محمد لهم : وما قدر الدنيا حتى يحمد من زهد فيها ؟ ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/120[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال هرم بن حيان :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ما عصى الله عز وجل كريم ، ولا أثر الدنيا على الآخرة حكيم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/121[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن عبد الله بن مسلم ، عن أبيه ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إذا لبست ثوبا ، فظننت أنك في ذلك الثوب أفضل منك في غيره ؛ فبئس الثوب هو لك .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/133[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال أيوب:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ينبغي للعالم أن يضع التراب على رأسه تواضعا لله عز وجل . قال حماد : وسمعت أيوب يقول : ينبغي للعالم أن يضع الرماد على رأسه تواضعا لله عز وجل[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/135[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الزيادي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان يقال : عقل الرجل مدفون في لسانه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/144[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الشاعر :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وجرح السيف تدمله فيبرأ ... وجرح الدهر ما جرح اللسان )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/146[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال زيد بن أبي الزرقاء :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]عثرت امرأة فتح الموصلي ، فانقطع ظفرها ، فضحكت ، فقيل لها : فأين ما تجديه من حرارة الوجع ؟ فقالت : إن لذة ثوابه أزالت عن قلبي مرارة وجعه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/159[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال بعض الحكماء :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]مجالسة أهل الديانة تجلو عن القلوب صدأ الذنوب ، ومجالسة ذوي المروءة تدل على مكارم الأخلاق ، ومجالسة العلماء تنتج ذكاء القلوب ، ومن عرف تقلب الزمان لم يركن إليه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/160[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن العتبي ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان يقال : السؤدد الصبر على الذل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/161[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل لأعرابي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]من تعدون السيد فيكم ؟ قال : من غلب رأيه هواه ، وسبق غضبه رضاه ، وكف عن العشيرة أذاه . وقيل لأعرابي آخر : من السيد فيكم ؟ فقال : الذي إذا وعد وفى ، وإذا أوعد عفى .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/163[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]أنشدنا ابن أبي الدنيا :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( ما أكثر الإخوان حين تعدهم ... وأقل أهل الصدق حين تجرب )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وإذا حسبت ذوي الثقات وجدتهم ... بعد الحساب أقل مما تحسب )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وإذا أردت صواب أمر مشكل ... فتأن أمرك فالتأني أصوب )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/173[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كتب عمر بن عبد العزيز إلى عامله عدي بن أرطأة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أما بعد ؛ فإن الدنيا عدوة أولياء الله وعدوة أعداء الله ، أما أولياء الله ؛ فغمتهم ، وأما أعداء الله ؛ فغرتهم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/195[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عمر بن ذر :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لو كان لقلبي حياة ما نطق لساني بذكر الموت أبدا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/198[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قيل للربيع بن أبي راشد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ألا تجلس فتحدث ؟ قال : إن ذكر الموت قد شغلني عن الحديث ، إن الموت إذا فارق قلبي ذكره ساعة فسد علي قلبي .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/199[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن مالك بن دينار ؛ قال[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]: دخلت مكة ؛ فإذا أنا بجويرية متعبدة الليل أجمع تطوف حول البيت ، فكلما طافت سبعة أشواط وقفت بحذاء الملتزم ، ثم تقول : يا رب ! كم من شهوة قد ذهبت لذتها وبقيت تبعتها ، أما كان لك عقوبة إلا النار ؟ ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/230[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الأصمعي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قيل لأعرابي : ما أحسن الثناء عليك ! فقال : بلاء الله عندي أحسن من وصف المادحين وإن أحسنوا ، وذنوبي إلى الله أكثر من عيب الذامين وإن كثروا ؛ فيا أسفى على ما فرطت ! ويا سوأتاه مما قدمت ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/296[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال محمد بن سلام:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قال رجل من قريش لشيخ من حكماء العرب : يا عم ! علمني الحلم . فقال : له : يا ابن أخي ! إن الحلم هو الذل ، فاصبر عليه .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/297[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال المأمون يقول :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]لم أر أحدا أبر من الفضل بن يحيى بأبيه ، بلغ من بره أن يحيى كان لا يتوضأ إلا بماء سخن وهما في السجن ؛ فمنعهم السجان من إدخال الحطب في ليلة باردة ، فقام الفضل حين أخذ يحيى مضجعه إلى قمقم كان يسخن فيه الماء ، فملأه ثم أدناه من نار المصباح ؛ فلم يزل قائما وهو في يده حتى أصبح .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/320[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قرأت على ركن دار مشيدة :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( لو كنت تعقل يا مغرور ما رقأت ... دموع عينك من خوف ومن حذر )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( ما بال قوم سهام الموت تخطفهم ... يفاخرون برفع الطين والمدر )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/323[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال أبو كعب القاص في قصصه يوما :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان اسم الذئب الذي أكل يوسف كذا وكذا . فقالوا له : فإن يوسف لم يأكله الذئب ؟ ! فقال : فهذا اسم الذئب الذي لم يأكل يوسف[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/ 336[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]كان بين اثنين عبد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]فقام أحدهما ، فجعل يضربه ، فقال له شريكه : ما تصنع ؟ قال : إنما أضرب حصتي .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/339[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]حدثنا أبو حصين ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]عاد رجل عليلا فعزاهم به ، فقالوا : إنه لم يمت . فقال : يموت إن شاء الله تعالى .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/339[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]أنشدنا الرياشي للخليل بن أحمد :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( أبلغ سليمان أني عنه في سعة ... وفي غنى غير أني لست ذا مال )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( أسخو بنفسي لأني لا أرى أحدا ... يموت هزلا ولا يبقى على حال )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( الرزق عن قدر لا الضعف يمنعه ... ولا يزيدك فيه حول محتال )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/240[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن أبي عمرو بن العلاء ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]سمعت رجلا من حكماء العرب يقول : لا أتزوج امرأة حتى أنظر إلى ولدي منها . قيل له : وكيف ذاك ؟ قال : أنظر إلى أبيها وأمها وأخيها ، فإنها تجيء بأحدهم .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]7/347[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الأصمعي ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]أسمع رجل الشعبي كلاما ، فقال له الشعبي : إن كنت صادقا ؛ فغفر الله لي ، وإن كنت كاذبا ؛ فغفر الله لك[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/27[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الأصمعي ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]بلغني أن رجلا قال لآخر : والله ! لئن قلت لي واحدة لتسمعن عشرا . قال : لكنك لو قلت عشرا ؛ لم تسمع واحدة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/28[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال إبراهيم :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ليس من المروءة كثرة الالتفاف في الطريق . ويقال : سرعة المشي يذهب ببهاء المؤمن .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/36[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عتبة بن الوليد:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كانت امرأة من التابعين : تقول : سبحانك ! ما أضيق الطريق على من لم تكن دليله ، وما أوحش الطريق على من لم تكن أنيسه ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/69[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إن الرجل ليذنب الذنب فيحرم به قيام الليل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/72[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن أبي رزين ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قيل للعباس أنت أكبر أو النبي صلى الله عليه وسلم ؟ قال : هو أكبر مني ، وأنا ولدت قبله .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/75[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن الأصمعي ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]بلغني أن رجلا قال لآخر : والله ! لئن قلت لي واحدة لتسمعن عشرا . قال : لكنك لو قلت عشرا ؛ لم تسمع واحدة .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/28[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال إبراهيم :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]ليس من المروءة كثرة الالتفاف في الطريق . ويقال : سرعة المشي يذهب ببهاء المؤمن .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/36[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال عتبة بن الوليد:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كانت امرأة من التابعين : تقول : سبحانك ! ما أضيق الطريق على من لم تكن دليله ، وما أوحش الطريق على من لم تكن أنيسه ![/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/69[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال الحسن :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]إن الرجل ليذنب الذنب فيحرم به قيام الليل .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/72[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن أبي رزين ؛ قال :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قيل للعباس أنت أكبر أو النبي صلى الله عليه وسلم ؟ قال : هو أكبر مني ، وأنا ولدت قبله .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/75[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]أنشد محمد بن صالح :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( اصبر لكل مصيبة وتجلد ... واعلم بأن المرء غير مخلد )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( واصبر كما صبر الكرام فإنها ... نوب تنوب اليوم تكشف في غد )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]( وإذا ذكرت محمدا ومصابه ... فاذكر مصابك بالنبي محمد )[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/115[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال محمد بن عيسى البغدادي :[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]كان يقال : إن ما لك من عمرك ما أطعت الله فيه ، فأما ما عصيت الله فيه ؛ فلا تعده عمرا .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/122[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]عن عثمان بن واقد:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]قيل لنافع بن جبير بن مطعم : ألا تشهد الجنازة ؟ قال : كما أنت حتى أنوي . ففكر هنيهة ، ثم قال : امض[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/266[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5] [/size][/font] [font=comic sans ms][size=5][color=#ff0000]قال سفيان الثوري:[/color][/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]الخلفاء خمسة : أبو بكر ، وعمر ، وعثمان ، وعلي ، وعمر بن عبد العزيز ؛ رضي الله عنهم أجمعين .[/size][/font] [font=comic sans ms][size=5]8/294[/size][/font][/right] [/QUOTE]
الإسم
التحقق
اكتب معهد الماهر
رد
الرئيسية
المنتديات
القسم العام
الركن العام
لطائف الكلم المنتقى من كتاب المجالسة وجواهر العلم ،،،