الرئيسية
المنتديات
المشاركات الجديدة
بحث بالمنتديات
الغرف الصوتية
غرفة ٠٠٠٠
ما الجديد
المشاركات الجديدة
جديد مشاركات الحائط
آخر النشاطات
الأعضاء
الزوار الحاليين
مشاركات الحائط الجديدة
البحث عن مشاركات الملف الشخصي
تسجيل الدخول
تسجيل
ما الجديد
البحث
البحث
بحث بالعناوين فقط
بواسطة:
المشاركات الجديدة
بحث بالمنتديات
قائمة
تسجيل الدخول
تسجيل
تثبيت التطبيق
تثبيت
الرئيسية
المنتديات
قسم القرآن و القراءات و التجويد
ركن التجويد العام
شرح مكتوب لنظم السلسبيل الشافي
تم تعطيل الجافا سكربت. للحصول على تجربة أفضل، الرجاء تمكين الجافا سكربت في المتصفح الخاص بك قبل المتابعة.
أنت تستخدم أحد المتصفحات القديمة. قد لا يتم عرض هذا الموقع أو المواقع الأخرى بشكل صحيح.
يجب عليك ترقية متصفحك أو استخدام
أحد المتصفحات البديلة
.
الرد على الموضوع
الرسالة
<blockquote data-quote="فجر الدعوة" data-source="post: 7791" data-attributes="member: 14"><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"><p style="text-align: center">ِ</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(80) أَدغِمْ مِنَ الصَّغيرِ ما تَماثَلا------- إِنْ كانَ أَولٌ مِنَ المَدِّ خَلا</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(81) كَنَحوِ يُدْرِككُّم ونَحْوِ قُل لَّهمْ -------لا نَحْو في يومٍ ولا قالوا وهُمْ</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(82) وجاءَ في مَالَكَ لَا تأمنَّا -------وجهانِ إِشمامٌ ورَوْمٌ يُعْنَى</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(83) وإِنْ تَجانَسَ الصَّغيرُ أُدْغِما -------مِنْهُ حُرُوفٌ خَمْسَةٌ لِتُعْلَمَا</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(84) فالدالُ في التَّاءِ كنَحْوِ عُدتُّمُ------- والذَّالُ في الظَّاءِ كإذ ظَّلَمتُمُ</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(85) والتَّاءُ في الطَّاءِ وفي الدَّالِ معا------- كَنَحْوِ هَمَّت طَّا وأَثْقَلَت دَّعا</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(86) والثاءُ في يَلْهَثْ بذالٍ أُدغِمَتْ------- والباءُ في الميمِ التي في اركَب أَتَتْ</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(87) وما بَقِي مِنْ عَشْرةِ الأقسامِ -------فِيهِنَّ إِظْهَارٌ عَلى الدَّوام</p><p></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وللأقسام الاثني عشر السابقة أحكام كالآتي :</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">الإدغام :</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وهو في حالتين الأولى المثلان الصغير أي إذا كان الأول ساكن والثاني متحرك ولهما نفس الصفة والمخرج فحكمه الإدغام مثل " يدرككم " - " يوجهه " - " قل لهم " - " واذكر ربك " وينطبق الإدغام دائما إلا إذا كان الحرف حرف مد فعندها يجب الإظهار مثل " في يوم " - " ربي يعلم " - " قالوا وهم " - " ءامنوا وعملوا "</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">أما في قوله تعالى " مالك لا تأمنا على يوسف " فكلمة " تأمنا " أصلها " تأمننا " بسكون النون الأولى وفتح الثانية ففيه وجهان :</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">الأول : الإشمام وهو أن تضم شفتيك عن النطق بالغنة</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">الثاني : الروم - بفتح الراء وسكون الواو - وهو أن تأتي ببعض حركة النون المغمة ( هنا الفتح وليست فتحة كاملة ) مع فك الإدغام</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">المتجانسان الصغير وهو كما سبق أن يسكن الأول ويتحرك الثاني لحرفين مخرجهما واحد وصفتهما مختلفة فحكمهما الإدغام أيضا مثل الدال في التاء في قوله " عدتم " - " قد تبين "</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والذال في الظاء كقوله " إذ ظلمتم " - " إذ ظلموا "</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والتاء في الطاء والدال كقوله " همت طائفتان " - " أثقلت دعوا "</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والثاء في الذال كقوله " يلهث ذلك "</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والباء في الميم كقوله " اركب معنا "</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وأما الأقسام العشرة الأخرى وهي مثلان كبير ومثلان مطلق ومتجانسان كبير ومتجانسان مطلق ومتقاربان صغير وكبير ومطلق ومتباعدان صغير وكبيرومطلق ففيها جميعا الإظهار ماعدا الآتي :</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">اللام والراء ففيها الإدغام مثل " قل رب " - " بل رفعه الله "</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">القاف والكاف ففيها الإدغام مثل " ألم نخلقكم " وفيه وجهان إدغام كامل وهو أن يدغم الحرف الأول في الثاني تماما ويذهب الأول ويبقى الثاني مشددا وبذلك تكون الكاف مشددة وتذهب صفة الاستعلاء في القاف والوجه الثاني أن يكون الإدغام ناقصا أي يذهب الحرف وتبقى بعض صفته فيبقى جزء من صفة الاستعلاء في القاف حيث يدرك المستمع وجود القاف ولكن ليس بشكل كامل</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"><p style="text-align: center"></p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">88 - وعَرِّفِ المَدَّ بهذا الحَدِّ ------- إطالةُ الصَّوْتِ بحَرْفِ المَدِّ</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">89 - حُروفُهُ واوٌ ويا وألفُ ------- سَكَنَّ عَنْ جِنْسٍ كَفا وَفِي وَفُو</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">90 - واللِّينُ منها اليا وواوٌ سَكَنا ------- مِن بَعْدِ فَتْحٍ نَحوُ كَيْفَ قَوْلُنَا</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">91 - والمدُّ قُلْ أسبابُهُ شَيْئانِ ------- هَمْزٌ سُكُونٌ ولَهُ قِسْمانِ</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">92 - أَصلِيْ إذا المَدُّ خَلا عَنِ السَّبَبْ ------- فَرعِيْ إذا بواحدٍ منهُ اصطحبْ</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">93 - وهاءَ مُضْمَرٍ وشِبهٍ وُجِدا ------- بيْنَ مُحرَّكَيْنِ وَصْلاً امدُدا</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">94 - لكِنْ مَعًا أَرْجِهْ فأَلْقِهْ سَكِّنِ ------- واقصُرْ لَدَى يَرضَهُ فَوقَ المؤْمِنِ</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">95 - وتُقْصَرُ الهَا عَقِبَ الإسْكانِ------- في غَيْرِ يَخْلُدْ فيهِ في الفُرقانِ</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></p><p></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">فالمد معناه في اللغة المط والزيادة </span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وفي الاصطلاح هو إطالة الصوت بحرف المد عند ملاقاة سبب المد ( الهمز أو السكون )</span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">88 - وعَرِّفِ المَدَّ بهذا الحَدِّ ------- إطالةُ الصَّوْتِ بحَرْفِ المَدّ</p><p></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">أما القصر فمعناه في اللغة الحبس </span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وفي الاصطلاح إثبات حرف المد من غير زيادة عليه</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وللمد معنى آخر يشمل القصر وهو إثبات حرف المد سواء كان معه زيادة أم لا والمد بهذا يقابله القصر بمعنى حذف حرف المد ولذلك سمي الطبيعي مدا مع كونه قصرا فانتبه لهذا</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">أما حروف المد فهي مجموعة في كلمة " نــــــو حــيــــــــهــــــــــــا "</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وهي الألف الساكنة وهي لا تكون إلا بعد حرف مفتوح والواو الساكنة بعد الضم والياء الساكنة بعد الكسر</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">أما حروف اللين فهي حرفان وهما الواو والياء الساكنتان بعد فتح مثل " خوف - سوءة - بيت - شيء "</span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">89 - حُروفُهُ واوٌ ويا وألفُ ------- سَكَنَّ عَنْ جِنْسٍ كَفا وَفِي وَفُو</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">90 - واللِّينُ منها اليا وواوٌ سَكَنا ------- مِن بَعْدِ فَتْحٍ نَحوُ كَيْفَ قَوْلُنَا</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></p><p></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وينقسم المد إلى قسمين : أصلي وفرعي</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والأصلي هو الذي يأتي فيه حرف المد غير مقترن بأسباب المد وهي " الهمز والسكون " </span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">ومثاله : " قال - قيل - يقول "</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وحكمه القصر حركتين ( بمقدار فرد الإصبع وضمه ) ويسمى أيضا مدا طبيعيا لأنه يمد على قدر طبيعة الإنسان السليمة</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والفرعي هو الذي اقترن بأحد سببي المد ومنه خمسة أنواع :</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">متصل - منفصل - بدل - عارض - لازم</p><p></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">فالثلاثة الأول ( متصل - منفصل - بدل ) سببها الهمز</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والآخران ( عارض - لازم ) سببهما السكون </span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وسوف يكون هناك تفصيل وبيان لكل في حينه</span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">91 - والمدُّ قُلْ أسبابُهُ شَيْئانِ ------- هَمْزٌ سُكُونٌ ولَهُ قِسْمانِ</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">92 - أَصلِيْ إذا المَدُّ خَلا عَنِ السَّبَبْ ------- فَرعِيْ إذا بواحدٍ منهُ اصطحبْ</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></p><p></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">أما هاء الضمير التي تأتي ملحقة بكلمات أخرى مثل " إنه - ربه - عنده - بتأويله - هذه " فتارة تمد وتارة تقصر فإذا كانت مضمومة تمد بواو وإذا كانت مكسورة تمد بياء ويسمى مد صلة إذا وقعت بين متحركين ويجري عليهما حكم المد الأصلي والفرعي ولكن إذا وقفنا على الكلمة يحذف حرف المد ونقف على الهاء سكونا</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وهناك ثلاث كلمات في القرءان مستثناة من تلك القاعدة وهي " أرجه وأخاه " - " فألقه " - " يرضه لكم "</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">ففي الأولى والثانية السكون وفي الثالثة القصر أي هاء مضمومة فقط وليس بمقدار المد الطبيعي</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">أما إذا جاءت الهاء بعد ساكن مثل " منه - عليه - ابتلاه - فاعبده " فحكمها القصر</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">ماعدا كلمة واحدة في القرءان وهي " ويخلد فيه مهانا " فالهاء في كلمة فيه مكسورة وتمد الكسرة بعدها مدا طبيعيا كأن تقول " فيهي "</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وقد يشتبه على البعض بعض الكلمات في القرءان فيظنها هاء ضمير وهي ليست كذلك مثل :</span></span></span></span></span></span></span></p><p><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">" نفقه كثيرا - لئن لم تنته " فهذه الهاء من أصل الكلمة وليست هاء ضمير زائدة على الكلمة</span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">93 - وهاءَ مُضْمَرٍ وشِبهٍ وُجِدا ------- بيْنَ مُحرَّكَيْنِ وَصْلاً امدُدا</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">94 - لكِنْ مَعًا أَرْجِهْ فأَلْقِهْ سَكِّنِ ------- واقصُرْ لَدَى يَرضَهُ فَوقَ المؤْمِنِ</p></span></span></span></span></span></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-family: 'comic sans ms'"><span style="font-size: 18px"><span style="color: purple"><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">95 - وتُقْصَرُ الهَا عَقِبَ الإسْكانِ------- في غَيْرِ يَخْلُدْ فيهِ في الفُرقانِ</p><p></span></span></span></span></span></span></span></p></blockquote><p></p>
[QUOTE="فجر الدعوة, post: 7791, member: 14"] [font=comic sans ms][size=5][color=purple][color=#000000][font=times new roman][color=#0d0bae][font=arial][center]ِ (80) أَدغِمْ مِنَ الصَّغيرِ ما تَماثَلا------- إِنْ كانَ أَولٌ مِنَ المَدِّ خَلا (81) كَنَحوِ يُدْرِككُّم ونَحْوِ قُل لَّهمْ -------لا نَحْو في يومٍ ولا قالوا وهُمْ (82) وجاءَ في مَالَكَ لَا تأمنَّا -------وجهانِ إِشمامٌ ورَوْمٌ يُعْنَى (83) وإِنْ تَجانَسَ الصَّغيرُ أُدْغِما -------مِنْهُ حُرُوفٌ خَمْسَةٌ لِتُعْلَمَا (84) فالدالُ في التَّاءِ كنَحْوِ عُدتُّمُ------- والذَّالُ في الظَّاءِ كإذ ظَّلَمتُمُ (85) والتَّاءُ في الطَّاءِ وفي الدَّالِ معا------- كَنَحْوِ هَمَّت طَّا وأَثْقَلَت دَّعا (86) والثاءُ في يَلْهَثْ بذالٍ أُدغِمَتْ------- والباءُ في الميمِ التي في اركَب أَتَتْ (87) وما بَقِي مِنْ عَشْرةِ الأقسامِ -------فِيهِنَّ إِظْهَارٌ عَلى الدَّوام[/center] وللأقسام الاثني عشر السابقة أحكام كالآتي : الإدغام : وهو في حالتين الأولى المثلان الصغير أي إذا كان الأول ساكن والثاني متحرك ولهما نفس الصفة والمخرج فحكمه الإدغام مثل " يدرككم " - " يوجهه " - " قل لهم " - " واذكر ربك " وينطبق الإدغام دائما إلا إذا كان الحرف حرف مد فعندها يجب الإظهار مثل " في يوم " - " ربي يعلم " - " قالوا وهم " - " ءامنوا وعملوا " أما في قوله تعالى " مالك لا تأمنا على يوسف " فكلمة " تأمنا " أصلها " تأمننا " بسكون النون الأولى وفتح الثانية ففيه وجهان : الأول : الإشمام وهو أن تضم شفتيك عن النطق بالغنة الثاني : الروم - بفتح الراء وسكون الواو - وهو أن تأتي ببعض حركة النون المغمة ( هنا الفتح وليست فتحة كاملة ) مع فك الإدغام المتجانسان الصغير وهو كما سبق أن يسكن الأول ويتحرك الثاني لحرفين مخرجهما واحد وصفتهما مختلفة فحكمهما الإدغام أيضا مثل الدال في التاء في قوله " عدتم " - " قد تبين " والذال في الظاء كقوله " إذ ظلمتم " - " إذ ظلموا " والتاء في الطاء والدال كقوله " همت طائفتان " - " أثقلت دعوا " والثاء في الذال كقوله " يلهث ذلك " والباء في الميم كقوله " اركب معنا " وأما الأقسام العشرة الأخرى وهي مثلان كبير ومثلان مطلق ومتجانسان كبير ومتجانسان مطلق ومتقاربان صغير وكبير ومطلق ومتباعدان صغير وكبيرومطلق ففيها جميعا الإظهار ماعدا الآتي : اللام والراء ففيها الإدغام مثل " قل رب " - " بل رفعه الله " القاف والكاف ففيها الإدغام مثل " ألم نخلقكم " وفيه وجهان إدغام كامل وهو أن يدغم الحرف الأول في الثاني تماما ويذهب الأول ويبقى الثاني مشددا وبذلك تكون الكاف مشددة وتذهب صفة الاستعلاء في القاف والوجه الثاني أن يكون الإدغام ناقصا أي يذهب الحرف وتبقى بعض صفته فيبقى جزء من صفة الاستعلاء في القاف حيث يدرك المستمع وجود القاف ولكن ليس بشكل كامل [/font][/color][/font][/color][color=#000000][font=times new roman][color=#0d0bae][font=arial][center] 88 - وعَرِّفِ المَدَّ بهذا الحَدِّ ------- إطالةُ الصَّوْتِ بحَرْفِ المَدِّ 89 - حُروفُهُ واوٌ ويا وألفُ ------- سَكَنَّ عَنْ جِنْسٍ كَفا وَفِي وَفُو 90 - واللِّينُ منها اليا وواوٌ سَكَنا ------- مِن بَعْدِ فَتْحٍ نَحوُ كَيْفَ قَوْلُنَا 91 - والمدُّ قُلْ أسبابُهُ شَيْئانِ ------- هَمْزٌ سُكُونٌ ولَهُ قِسْمانِ 92 - أَصلِيْ إذا المَدُّ خَلا عَنِ السَّبَبْ ------- فَرعِيْ إذا بواحدٍ منهُ اصطحبْ 93 - وهاءَ مُضْمَرٍ وشِبهٍ وُجِدا ------- بيْنَ مُحرَّكَيْنِ وَصْلاً امدُدا 94 - لكِنْ مَعًا أَرْجِهْ فأَلْقِهْ سَكِّنِ ------- واقصُرْ لَدَى يَرضَهُ فَوقَ المؤْمِنِ 95 - وتُقْصَرُ الهَا عَقِبَ الإسْكانِ------- في غَيْرِ يَخْلُدْ فيهِ في الفُرقانِ [/center] فالمد معناه في اللغة المط والزيادة وفي الاصطلاح هو إطالة الصوت بحرف المد عند ملاقاة سبب المد ( الهمز أو السكون ) [center] 88 - وعَرِّفِ المَدَّ بهذا الحَدِّ ------- إطالةُ الصَّوْتِ بحَرْفِ المَدّ[/center] أما القصر فمعناه في اللغة الحبس وفي الاصطلاح إثبات حرف المد من غير زيادة عليه وللمد معنى آخر يشمل القصر وهو إثبات حرف المد سواء كان معه زيادة أم لا والمد بهذا يقابله القصر بمعنى حذف حرف المد ولذلك سمي الطبيعي مدا مع كونه قصرا فانتبه لهذا أما حروف المد فهي مجموعة في كلمة " نــــــو حــيــــــــهــــــــــــا " وهي الألف الساكنة وهي لا تكون إلا بعد حرف مفتوح والواو الساكنة بعد الضم والياء الساكنة بعد الكسر أما حروف اللين فهي حرفان وهما الواو والياء الساكنتان بعد فتح مثل " خوف - سوءة - بيت - شيء " [center] 89 - حُروفُهُ واوٌ ويا وألفُ ------- سَكَنَّ عَنْ جِنْسٍ كَفا وَفِي وَفُو 90 - واللِّينُ منها اليا وواوٌ سَكَنا ------- مِن بَعْدِ فَتْحٍ نَحوُ كَيْفَ قَوْلُنَا [/center] وينقسم المد إلى قسمين : أصلي وفرعي والأصلي هو الذي يأتي فيه حرف المد غير مقترن بأسباب المد وهي " الهمز والسكون " ومثاله : " قال - قيل - يقول " وحكمه القصر حركتين ( بمقدار فرد الإصبع وضمه ) ويسمى أيضا مدا طبيعيا لأنه يمد على قدر طبيعة الإنسان السليمة والفرعي هو الذي اقترن بأحد سببي المد ومنه خمسة أنواع : [center]متصل - منفصل - بدل - عارض - لازم[/center] فالثلاثة الأول ( متصل - منفصل - بدل ) سببها الهمز والآخران ( عارض - لازم ) سببهما السكون وسوف يكون هناك تفصيل وبيان لكل في حينه [center] 91 - والمدُّ قُلْ أسبابُهُ شَيْئانِ ------- هَمْزٌ سُكُونٌ ولَهُ قِسْمانِ 92 - أَصلِيْ إذا المَدُّ خَلا عَنِ السَّبَبْ ------- فَرعِيْ إذا بواحدٍ منهُ اصطحبْ [/center] أما هاء الضمير التي تأتي ملحقة بكلمات أخرى مثل " إنه - ربه - عنده - بتأويله - هذه " فتارة تمد وتارة تقصر فإذا كانت مضمومة تمد بواو وإذا كانت مكسورة تمد بياء ويسمى مد صلة إذا وقعت بين متحركين ويجري عليهما حكم المد الأصلي والفرعي ولكن إذا وقفنا على الكلمة يحذف حرف المد ونقف على الهاء سكونا وهناك ثلاث كلمات في القرءان مستثناة من تلك القاعدة وهي " أرجه وأخاه " - " فألقه " - " يرضه لكم " ففي الأولى والثانية السكون وفي الثالثة القصر أي هاء مضمومة فقط وليس بمقدار المد الطبيعي أما إذا جاءت الهاء بعد ساكن مثل " منه - عليه - ابتلاه - فاعبده " فحكمها القصر ماعدا كلمة واحدة في القرءان وهي " ويخلد فيه مهانا " فالهاء في كلمة فيه مكسورة وتمد الكسرة بعدها مدا طبيعيا كأن تقول " فيهي " وقد يشتبه على البعض بعض الكلمات في القرءان فيظنها هاء ضمير وهي ليست كذلك مثل : " نفقه كثيرا - لئن لم تنته " فهذه الهاء من أصل الكلمة وليست هاء ضمير زائدة على الكلمة [center] 93 - وهاءَ مُضْمَرٍ وشِبهٍ وُجِدا ------- بيْنَ مُحرَّكَيْنِ وَصْلاً امدُدا 94 - لكِنْ مَعًا أَرْجِهْ فأَلْقِهْ سَكِّنِ ------- واقصُرْ لَدَى يَرضَهُ فَوقَ المؤْمِنِ 95 - وتُقْصَرُ الهَا عَقِبَ الإسْكانِ------- في غَيْرِ يَخْلُدْ فيهِ في الفُرقانِ[/center] [/font][/color][/font][/color][/color][/size][/font] [/QUOTE]
الإسم
التحقق
اكتب معهد الماهر
رد
الرئيسية
المنتديات
قسم القرآن و القراءات و التجويد
ركن التجويد العام
شرح مكتوب لنظم السلسبيل الشافي