الرئيسية
المنتديات
المشاركات الجديدة
بحث بالمنتديات
الغرف الصوتية
غرفة ٠٠٠٠
ما الجديد
المشاركات الجديدة
جديد مشاركات الحائط
آخر النشاطات
الأعضاء
الزوار الحاليين
مشاركات الحائط الجديدة
البحث عن مشاركات الملف الشخصي
تسجيل الدخول
تسجيل
ما الجديد
البحث
البحث
بحث بالعناوين فقط
بواسطة:
المشاركات الجديدة
بحث بالمنتديات
قائمة
تسجيل الدخول
تسجيل
تثبيت التطبيق
تثبيت
الرئيسية
المنتديات
قسم القرآن و القراءات و التجويد
ركن التجويد العام
شرح مكتوب لنظم السلسبيل الشافي
تم تعطيل الجافا سكربت. للحصول على تجربة أفضل، الرجاء تمكين الجافا سكربت في المتصفح الخاص بك قبل المتابعة.
أنت تستخدم أحد المتصفحات القديمة. قد لا يتم عرض هذا الموقع أو المواقع الأخرى بشكل صحيح.
يجب عليك ترقية متصفحك أو استخدام
أحد المتصفحات البديلة
.
الرد على الموضوع
الرسالة
<blockquote data-quote="فجر الدعوة" data-source="post: 7796" data-attributes="member: 14"><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><p style="text-align: center"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">بابُ بيانِ اللحنِ والواجبِ في علمِ التجويدِ</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(151) واللحنُ قسمانِ جَليٌّ وخَفِيْ ===== كُلٌّ حرامٌ مَعْ خِلافٍ في الخَفِيْ</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(152) أمَّا الجَلِيْ فَخَطأٌ في المَبْنَى ===== خَلَّ بهِ أو لا يَخِلُّ المعْنَى</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(153) أمَّا الخَفِيْ فَخَطأٌ في العُرفِ ===== من غيرِ إِخلالٍ كَتَرْكِ الوَصْفِ</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(154) لا يَعرِفُ الخفِيْ سِوى المُجَوِّدِ ===== ويَعْرِفُ الجَلِيَّ كُلُ واحدِ</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(155) صِيانةُ اللَفْظِ عَن الجَلِيِّ ===== يدْعُونهُ بالواجبِ الشرعيِّ</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(156) وصَوْنُهُ عن الخَفِيْ المُشاعِ ===== يَدْعُوَنَهُ بالواجبِ الصِّناعِيْ</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(157) وَقِيلَ إِنَّ الواجبَ الشرْعيَّا ===== ما فيهِ إِجمَاعُهُمُ سَوِيَّا</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(158) والواجبُ الثاني أَيِ الصناعِيْ ===== علَى ثلاثةٍ مِنَ الأَنواعِ</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(159) تَعليمُ مَنْ بطَبْعِهِ يُجيدُ ===== قِراءةً أوْ شأنُهُ التقليدُ</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(160) أوْ كانَ مِنْ حُكْمِ الوُقوفِ يُدْرَى ===== أوْ مِنْ مَسائلِ اختلافِ القُرَّا</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">يجب على القارئ أن يعرف اللحن وحكمه ليتجنبه وهو قسمان :</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">جلي : وهو حرام بالإجماع</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">خفي : وفيه قولان ، الأول بالكراهة والثاني بالتحريم والمعتمد الكراهة دفعا للحرج</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">ويعرف اللحن الجلي بأنه خطأ يطرأ على اللفظ فيخل ببناء الكلمة سواء أخل بالمعنى أم لا كتبديل حرف بحرف أو حركة بأخرى أو حركة بسكون أو سكون بحركة</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">الأول : تبديل حرف بحرف مثل : تبديل القاف بالفاء ( كما يقول المصنف والأصح كما يقول المحقق د/ حامد خيرالله أن يقول تبديل الفاء بالقاف ) في قوله تعالى : " إن هذا إلا اختلاق " فيقرأها : اختلاف بدلا من اختلاق</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">الثاني : تبديل حركة بأخرى مثل تبديل الفتحة بالضمة أو الكسرة في تاء " أنعمت عليهم " وكتبديل كسر الهاء بضمها أو بفتحها في : " الحمد لله "</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">الثالث : تبديل حركة بسكون مثل تبديل فتح الراء بسكونها في " القردة " وتبديل ضم الفاء بسكونها في " كفوا "</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">الرابع : تبديل السكون بالحركة مثل تبديل سكون الميم بفتحها نحو " ولا حرمنا من شئ " وكتبديل سكون الدال بضمها في قوله " لم يلد ولم يولد "</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">أما اللحن الخفي فهو خطأ يطرأ على اللفظ فيخل بالعرف ولا يخل بالمعنى كترك الإظهار والإدغام والإقلاب والإخفاء والغنة وكترقيق المفخم وتفخيم المرقق وكمد المقصور وقصر الممدود وكتشديد المخفف وتخفيف المشدد وكالوقوف بالحركة الكاملة</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وسمي الأول جليا لظهوره عند الخواص وغيرهم وسمي الثاني خفيا لخفائه على غير الخواص ومن هذا القسم ما لا يعرفه إلا المهرة كتكرير الراءات وتطنين النونات وتغليظ اللامات وتشويبها بالغنة وترعيد الصوت بالمدود والغنات</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">واعلم أن الواجب في علم التجويد ينقسم إلى قسمين واجب شرعي وواجب اصطناعي </span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">فالشرعي هو صيانة اللفظ عن اللحن الجلي</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والصناعي هو صيانة اللفظ عن اللحن الخفي</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وقيل إن الواجب الشرعي هو ما أجمع عليه القراء كالإظهار والإدغام والإقلاب والإخفاء وقصر ما أجمع القراء على قصره ومد ما أجمع القراء على مده</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وأن الواجب الصناعي ثلاثة أنواع :</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">الأول : تعليم أحكام التجويد في حق من يحسن القراءة بأصل خلقته أو تقليده من غير إخلال بشئ منها</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">الثاني : ما يتعلق بالوقوف من الأحكام</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">الثالث : ما يتعلق بالكلمات التي اختلف فيها القراء</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والفرق بين الواجبين أن القارئ يأثم بترك الواجب الشرعي ولا يأثم بترك الواجب الصناعي</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وبالتالي يكون اللحن الجلي حراما ويكون اللحن الخفي مكروها بالمعنى الأول</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وبالمعنى الثاني يكون اللحن الجلي حراما ويكون اللحن الخفي بعضه حراما وبعضه مكروها</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">لهذا فمجمل القول أن اللحن الجلي حرام بالإجماع واللحن الخفي مختلف فيه بين الحرمة والكراهة</span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></p><p></span></span><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"><p style="text-align: center">بابُ أركانِ القرءانِ</p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(161) اعْلَمْ أَخِي بأنَّ للقرءانِ ===== ثلاثَةً تأتي مِنَ الأَرْكانِ</p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(162) تَوافُقَ النَّحوِ وخَطَّ المصحَفِ ===== وصِحَّةَ الإسنادِ فيما تَعرِفِ</p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">بابُ مَرَاتبِ التفخيمِ</p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(163) وفَخِّمِ استِعلا بِتَرْتِيبٍ يَفِيْ ===== ( طِبْ ضَيْفَ صِدْقٍ ظَلَّ قُلْ غَيرَ خَفِيْ )</p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(164) أَشَدُّها المَفتوحُ بَعدَهُ أَلفْ ===== ودُونَهُ المفتوحُ مِنْ غَيْرِ أَلفْ</p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(165) مَضمُومُها وساكنٌ عنْ كَسْرِ ===== مكسورُها فخمسةٌ بالحَصْرِ</p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(166) وساكنٌ عنْ فتحةٍ كفتحةِ ===== وساكنٌ عنْ ضَمَّةٍ كَضمَّةِ</p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">بابُ الترقيقِ</p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(167) كُلَّ حُروفِ الاستفالِ رَقِّقِ ===== والأَلِفَ اتبِعْها لحرفٍ سابقِ</p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">(168) واللهَ فَخِّمْ بعدَ فتحةٍ وضَمْ ===== لا بعدَ كسْرٍ نحوُ عبدُ اللهِ عَمْ</p><p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">اعلم أخي العزيز أنه للقراءة ثلاثة أركان إذا اختل منها ركن صارت قراءة شاذة وهذه الأركان الثلاثة هي :</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">1- أن توافق القراءة وجه من أوجه النحو ولو ضعيفا لذا فالأصح تعلم النحو للقرءان</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">2- أن توافق رسم المصحف العثماني ولو احتمالا ( أي تدخل ضمن احتمالات قراءة المصحف العثماني ) فلابد للقارئ من معرفة شطر من الرسم ( رسم المصحف ) كالمقطوع والموصول والمحذوف والثابت من حروف المد وما كتب بالتاء وما كتب بالهاء ليعرف كيف يقف وكيف يبتدئ</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">3- صحة الإسناد وهو أن يأخذ القراءة عن شيخ متقن اتصل سنده بالنبي صلى الله عليه وسلم</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">التفخيم</p><p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">التفخيم في اللغة معناه التسمين وفي الاصطلاح تسمين الحرف بجعله في المخرج سمينا وفي الصفة قويا</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والترقيق معناه في اللغة التنحيف وفي الاصطلاح تنحيف الحرف بجعله في المخرج نحيفا وفي الصفة ضعيفا</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">واعلم أن الحروف على ثلاثة أقسام</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">- قسم يفخم دائما</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وهو حروف الاستعلاء السبعة وترتيبها حسب القوة : الطاء ثم الضاد ثم الصاد ثم الظاء ثم القاف ثم الغين ثم الخاء</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والتفخيم له خمس مراتب أعلاها المفتوح بعده ألف نحو : " طال - ضاق - صال - ظاهر - قال - غافلا - خاف "</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وثاني مراتب التفخيم المفتوح من غير ألف نحو : " طلبا - ضل - فصب - ظل - قتل - غفر - خلا "</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والمرتبة الثالثة المضموم نحو : " يطوف - منضود - صم - ظفر - يقول - يغوث - نخوض "</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والمرتبة الرابعة وهي الساكن بعد الكسر نحو : " إطعام - رضوان - إصرا - وعظهم - وألحقني - أفرغ - إخوانا "</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والمرتبة الخامسة وهي المكسور نحو : " طباقا - ضياء - صياما - ظلا - قيلما - غلا - خيانة "</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">أما الساكن بعد الفتح فهو كالمفتوح من غير ألف مثل : " يطلبه - يضرب - يصلى - تظمؤ - ويقدر - يغفر - يخلد "</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والساكن بعد الضم كالمضموم مثل : " مطمئن - استضعفوا - مصفرا - ولا تظلمون - مقنعي - مغرقون - مخلصا "</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وتفخم بعض حروف المرتبة الرابعة تفخيم المرتبة الثانية لأمر يقتضي ذلك وهي الخاء في باب " إخراج " لأجل تفخيم الراء بعدها مثل : " إخراج - اخرجوا "</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">كذلك الطاء والقاف في نحو : " القطر - إطعام - وألحقني - رزقنا " وقد نظم د/ حامد خير الله بيتا استدراكا قائلا :</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p style="text-align: center"><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">فخم لأجل الراء ( خا ) إخراج ======= وإن تقلل فعلى المنهاج</p><p></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وكل ما وقف عليه وكان قبله ساكن فتفخيمه يكون بسبب الحركة التي قبل الساكن نحو : " نبغ - الودق - المساق - الفسوق - فسق - وصبغ - الرزق "</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وهناك قولان آخران في مراتب التفخيم :</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">أحدهما : أنها ثلاث مراتب </span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">الأولى المفتوح والثانية المضموم والثالثة المكسور والساكن حكمه كحركة ما قبله</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والقول الثاني : أنها خمس مراتب</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">المفتوح بعده ألف - المفتوح من غير ألف - والمضموم - والساكن مطلقا ( سواء كان بعد فتح أو ضم أو كسر ) - والمكسور</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">- قسم يرقق دائما</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">والحروف التي ترقق دائما هي حروف الاستفال إلا الألف ولام لفظ الجلالة والراء فهي من القسم الثالث</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">- قسم يفخم تارة ويرقق أخرى</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">الألف تتبع ما قبلها تفخيما وترقيقا مثل : " قال - كان " </span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">ولام لفظ الجلالة تفخم بعد الفتح والضم وترقق بعد الكسر نحو : " قال الله - يعلم الله - ومن يرد الله "</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'">وأما الراء فبيانها في الموضوع التالي إن شاء الله</span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span style="font-size: 18px"><span style="color: green"><strong><span style="color: #000000"><span style="font-family: 'times new roman'"><span style="color: #0d0bae"><span style="font-family: 'arial'"></span></span></span></span></strong></span></span></p></blockquote><p></p>
[QUOTE="فجر الدعوة, post: 7796, member: 14"] [size=5][color=green][b][color=#000000][font=times new roman][center][color=#0d0bae][font=arial]بابُ بيانِ اللحنِ والواجبِ في علمِ التجويدِ (151) واللحنُ قسمانِ جَليٌّ وخَفِيْ ===== كُلٌّ حرامٌ مَعْ خِلافٍ في الخَفِيْ (152) أمَّا الجَلِيْ فَخَطأٌ في المَبْنَى ===== خَلَّ بهِ أو لا يَخِلُّ المعْنَى (153) أمَّا الخَفِيْ فَخَطأٌ في العُرفِ ===== من غيرِ إِخلالٍ كَتَرْكِ الوَصْفِ (154) لا يَعرِفُ الخفِيْ سِوى المُجَوِّدِ ===== ويَعْرِفُ الجَلِيَّ كُلُ واحدِ (155) صِيانةُ اللَفْظِ عَن الجَلِيِّ ===== يدْعُونهُ بالواجبِ الشرعيِّ (156) وصَوْنُهُ عن الخَفِيْ المُشاعِ ===== يَدْعُوَنَهُ بالواجبِ الصِّناعِيْ (157) وَقِيلَ إِنَّ الواجبَ الشرْعيَّا ===== ما فيهِ إِجمَاعُهُمُ سَوِيَّا (158) والواجبُ الثاني أَيِ الصناعِيْ ===== علَى ثلاثةٍ مِنَ الأَنواعِ (159) تَعليمُ مَنْ بطَبْعِهِ يُجيدُ ===== قِراءةً أوْ شأنُهُ التقليدُ (160) أوْ كانَ مِنْ حُكْمِ الوُقوفِ يُدْرَى ===== أوْ مِنْ مَسائلِ اختلافِ القُرَّا يجب على القارئ أن يعرف اللحن وحكمه ليتجنبه وهو قسمان : جلي : وهو حرام بالإجماع خفي : وفيه قولان ، الأول بالكراهة والثاني بالتحريم والمعتمد الكراهة دفعا للحرج ويعرف اللحن الجلي بأنه خطأ يطرأ على اللفظ فيخل ببناء الكلمة سواء أخل بالمعنى أم لا كتبديل حرف بحرف أو حركة بأخرى أو حركة بسكون أو سكون بحركة الأول : تبديل حرف بحرف مثل : تبديل القاف بالفاء ( كما يقول المصنف والأصح كما يقول المحقق د/ حامد خيرالله أن يقول تبديل الفاء بالقاف ) في قوله تعالى : " إن هذا إلا اختلاق " فيقرأها : اختلاف بدلا من اختلاق الثاني : تبديل حركة بأخرى مثل تبديل الفتحة بالضمة أو الكسرة في تاء " أنعمت عليهم " وكتبديل كسر الهاء بضمها أو بفتحها في : " الحمد لله " الثالث : تبديل حركة بسكون مثل تبديل فتح الراء بسكونها في " القردة " وتبديل ضم الفاء بسكونها في " كفوا " الرابع : تبديل السكون بالحركة مثل تبديل سكون الميم بفتحها نحو " ولا حرمنا من شئ " وكتبديل سكون الدال بضمها في قوله " لم يلد ولم يولد " أما اللحن الخفي فهو خطأ يطرأ على اللفظ فيخل بالعرف ولا يخل بالمعنى كترك الإظهار والإدغام والإقلاب والإخفاء والغنة وكترقيق المفخم وتفخيم المرقق وكمد المقصور وقصر الممدود وكتشديد المخفف وتخفيف المشدد وكالوقوف بالحركة الكاملة وسمي الأول جليا لظهوره عند الخواص وغيرهم وسمي الثاني خفيا لخفائه على غير الخواص ومن هذا القسم ما لا يعرفه إلا المهرة كتكرير الراءات وتطنين النونات وتغليظ اللامات وتشويبها بالغنة وترعيد الصوت بالمدود والغنات واعلم أن الواجب في علم التجويد ينقسم إلى قسمين واجب شرعي وواجب اصطناعي فالشرعي هو صيانة اللفظ عن اللحن الجلي والصناعي هو صيانة اللفظ عن اللحن الخفي وقيل إن الواجب الشرعي هو ما أجمع عليه القراء كالإظهار والإدغام والإقلاب والإخفاء وقصر ما أجمع القراء على قصره ومد ما أجمع القراء على مده وأن الواجب الصناعي ثلاثة أنواع : الأول : تعليم أحكام التجويد في حق من يحسن القراءة بأصل خلقته أو تقليده من غير إخلال بشئ منها الثاني : ما يتعلق بالوقوف من الأحكام الثالث : ما يتعلق بالكلمات التي اختلف فيها القراء والفرق بين الواجبين أن القارئ يأثم بترك الواجب الشرعي ولا يأثم بترك الواجب الصناعي وبالتالي يكون اللحن الجلي حراما ويكون اللحن الخفي مكروها بالمعنى الأول وبالمعنى الثاني يكون اللحن الجلي حراما ويكون اللحن الخفي بعضه حراما وبعضه مكروها لهذا فمجمل القول أن اللحن الجلي حرام بالإجماع واللحن الخفي مختلف فيه بين الحرمة والكراهة [/font][/color][/center][/font][/color][color=#000000][font=times new roman][color=#0d0bae][font=arial][center]بابُ أركانِ القرءانِ (161) اعْلَمْ أَخِي بأنَّ للقرءانِ ===== ثلاثَةً تأتي مِنَ الأَرْكانِ (162) تَوافُقَ النَّحوِ وخَطَّ المصحَفِ ===== وصِحَّةَ الإسنادِ فيما تَعرِفِ بابُ مَرَاتبِ التفخيمِ (163) وفَخِّمِ استِعلا بِتَرْتِيبٍ يَفِيْ ===== ( طِبْ ضَيْفَ صِدْقٍ ظَلَّ قُلْ غَيرَ خَفِيْ ) (164) أَشَدُّها المَفتوحُ بَعدَهُ أَلفْ ===== ودُونَهُ المفتوحُ مِنْ غَيْرِ أَلفْ (165) مَضمُومُها وساكنٌ عنْ كَسْرِ ===== مكسورُها فخمسةٌ بالحَصْرِ (166) وساكنٌ عنْ فتحةٍ كفتحةِ ===== وساكنٌ عنْ ضَمَّةٍ كَضمَّةِ بابُ الترقيقِ (167) كُلَّ حُروفِ الاستفالِ رَقِّقِ ===== والأَلِفَ اتبِعْها لحرفٍ سابقِ (168) واللهَ فَخِّمْ بعدَ فتحةٍ وضَمْ ===== لا بعدَ كسْرٍ نحوُ عبدُ اللهِ عَمْ[/center] اعلم أخي العزيز أنه للقراءة ثلاثة أركان إذا اختل منها ركن صارت قراءة شاذة وهذه الأركان الثلاثة هي : 1- أن توافق القراءة وجه من أوجه النحو ولو ضعيفا لذا فالأصح تعلم النحو للقرءان 2- أن توافق رسم المصحف العثماني ولو احتمالا ( أي تدخل ضمن احتمالات قراءة المصحف العثماني ) فلابد للقارئ من معرفة شطر من الرسم ( رسم المصحف ) كالمقطوع والموصول والمحذوف والثابت من حروف المد وما كتب بالتاء وما كتب بالهاء ليعرف كيف يقف وكيف يبتدئ 3- صحة الإسناد وهو أن يأخذ القراءة عن شيخ متقن اتصل سنده بالنبي صلى الله عليه وسلم [center]التفخيم[/center] التفخيم في اللغة معناه التسمين وفي الاصطلاح تسمين الحرف بجعله في المخرج سمينا وفي الصفة قويا والترقيق معناه في اللغة التنحيف وفي الاصطلاح تنحيف الحرف بجعله في المخرج نحيفا وفي الصفة ضعيفا واعلم أن الحروف على ثلاثة أقسام - قسم يفخم دائما وهو حروف الاستعلاء السبعة وترتيبها حسب القوة : الطاء ثم الضاد ثم الصاد ثم الظاء ثم القاف ثم الغين ثم الخاء والتفخيم له خمس مراتب أعلاها المفتوح بعده ألف نحو : " طال - ضاق - صال - ظاهر - قال - غافلا - خاف " وثاني مراتب التفخيم المفتوح من غير ألف نحو : " طلبا - ضل - فصب - ظل - قتل - غفر - خلا " والمرتبة الثالثة المضموم نحو : " يطوف - منضود - صم - ظفر - يقول - يغوث - نخوض " والمرتبة الرابعة وهي الساكن بعد الكسر نحو : " إطعام - رضوان - إصرا - وعظهم - وألحقني - أفرغ - إخوانا " والمرتبة الخامسة وهي المكسور نحو : " طباقا - ضياء - صياما - ظلا - قيلما - غلا - خيانة " أما الساكن بعد الفتح فهو كالمفتوح من غير ألف مثل : " يطلبه - يضرب - يصلى - تظمؤ - ويقدر - يغفر - يخلد " والساكن بعد الضم كالمضموم مثل : " مطمئن - استضعفوا - مصفرا - ولا تظلمون - مقنعي - مغرقون - مخلصا " وتفخم بعض حروف المرتبة الرابعة تفخيم المرتبة الثانية لأمر يقتضي ذلك وهي الخاء في باب " إخراج " لأجل تفخيم الراء بعدها مثل : " إخراج - اخرجوا " كذلك الطاء والقاف في نحو : " القطر - إطعام - وألحقني - رزقنا " وقد نظم د/ حامد خير الله بيتا استدراكا قائلا : [center]فخم لأجل الراء ( خا ) إخراج ======= وإن تقلل فعلى المنهاج[/center] وكل ما وقف عليه وكان قبله ساكن فتفخيمه يكون بسبب الحركة التي قبل الساكن نحو : " نبغ - الودق - المساق - الفسوق - فسق - وصبغ - الرزق " وهناك قولان آخران في مراتب التفخيم : أحدهما : أنها ثلاث مراتب الأولى المفتوح والثانية المضموم والثالثة المكسور والساكن حكمه كحركة ما قبله والقول الثاني : أنها خمس مراتب المفتوح بعده ألف - المفتوح من غير ألف - والمضموم - والساكن مطلقا ( سواء كان بعد فتح أو ضم أو كسر ) - والمكسور - قسم يرقق دائما والحروف التي ترقق دائما هي حروف الاستفال إلا الألف ولام لفظ الجلالة والراء فهي من القسم الثالث - قسم يفخم تارة ويرقق أخرى الألف تتبع ما قبلها تفخيما وترقيقا مثل : " قال - كان " ولام لفظ الجلالة تفخم بعد الفتح والضم وترقق بعد الكسر نحو : " قال الله - يعلم الله - ومن يرد الله " وأما الراء فبيانها في الموضوع التالي إن شاء الله [/font][/color][/font][/color][/b][/color][/size] [/QUOTE]
الإسم
التحقق
اكتب معهد الماهر
رد
الرئيسية
المنتديات
قسم القرآن و القراءات و التجويد
ركن التجويد العام
شرح مكتوب لنظم السلسبيل الشافي